حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگى اۋدان, اۋىلدى جەرلەردە شوعىرلانعاندىقتان, باعدارلامالاردى مەيلىنشە ەل يگىلىگىنە جاراتۋ دا باستى ماقسات بولۋى كەرەك. بىراق بۇگىندە جامبىل وبلىسىندا جاعداي ولاي بولماي تۇر. ناقتى ايتساق, «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ, «ەڭبەك» باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋى مەن مەملەكەتتىك باعدارلامالار شەڭبەرىندە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ ماسەلەسى كەنجە قالۋدا. وكىنىشكە قاراي, وڭىردە تۇرعىنداردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماسەلەسى بويىنشا بىرقاتار كەمشىلىك ورىن العان. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋ قارقىنى باسەڭ.
جالپى, بيىل «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 831 جوباعا 61,2 ملرد تەڭگە بولىنگەن. الايدا جىلدىڭ اياقتالۋىنا از عانا ۋاقىت قالعانىنا قاراماستان, كەيبىر اۋماقتا قولعا الىنعان جۇمىستار ماردىمسىز بولىپ تۇر.
وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى جورابەك باۋبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءوڭىر بويىنشا باعدارلاما اياسىندا 15 894 ادام جۇمىسقا ورنالاسقان. بۇگىندە جۇمىس بەرۋشىلەر تاراپىنان 18 179 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلعان.
«جالپى, جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋ بويىنشا تاراز قالاسى مەن جۋالى اۋدانىنان باسقا اۋداندار جوسپاردى ارتىعىمەن ورىنداعان. ال تاراز قالاسىندا 1 792, جۋالى اۋدانىندا 22 جۇمىس ورنى اشىلماعان», دەيدى باسقارما باسشىسى. سونداي-اق ج.باۋبەكوۆ پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ مالىمەتىنشە, وبلىستا اتالعان باعدارلاما اياسىندا 281 كەمشىلىك انىقتالعانىن جەتكىزدى. ماسەلەن, 43 كەمشىلىك ءارتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى كەتكەن بولسا, 204 كەمشىلىك جالعان جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جانە 34 كەمشىلىك مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ءتارتىبىن بۇزۋ فاكتىلەرى بويىنشا ورىن الىپ وتىر. سونىمەن قاتار باعدارلاما اياسىندا جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ بوس جۇمىس ورىندارى جايلى مالىمەتتى بازاعا ەنگىزۋى دە باياۋ جۇرگىزىلۋدە. بيىلعى جوسپار 5 664 ۆاكانسيا بولسا, بۇگىندە 3 872 عانا ۆاكانسيا, ياعني – 68,4 پايىزى عانا تولتىرىلعان. بۇل ءبىر عانا «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنا قاتىستى ەمەس. مۇنداي كەمشىلىكتەر وزگە باعدارلامادا دا بار.
قازىرگى كەزدە مەملەكەت تاراپىنان قايتارىمسىز گرانت الىپ, ءاربىر ازامات ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتۋىنا بولادى. بۇل ءاربىر تۇرعىنعا بەرىلگەن مۇمكىندىك. بىراق كەيبىر اۋداندار سول مۇمكىندىكتىڭ ءوزىن دۇرىس پايدالانا الماي وتىر. ەلىمىزدەگى ەڭ ىرگەلى «ەڭبەك» باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى باعىتى اياسىندا قايتارىمسىز گرانت الۋشىلاردىڭ ۋاقتىلى سالىق ورگاندارىندا تىركەلۋىن, بىرىڭعاي جيىنتىق تولەمدەرىنىڭ تولەنۋىن قامتاماسىز ەتۋ وڭىردەگى قالا, اۋدان اكىمدىكتەرىنە تيەسىلى جۇمىس. الايدا بۇل بويىنشا جۇمىستار تاراز قالاسىندا جانە جامبىل, جۋالى, مەركى, قورداي اۋداندارىندا ءتيىستى دەڭگەيدە جۇرگىزىلمەگەن. سونىمەن قاتار «ەڭبەك» باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى باعىتى اياسىندا شاعىن نەسيە بەرۋ بويىنشا جۇمىستار دا اۋىلداردا 63,4 پايىزعا عانا ورىندالعان. وبلىستىق كورسەتكىشتەن سارىسۋ, مويىنقۇم, مەركى جانە تالاس اۋداندارى تومەن بولىپ وتىر. تاراز قالاسىندا بۇگىندە 477 ادام قايتارىمسىز گرانت العان بولسا, سول گرانت العان ازاماتتاردىڭ 177-ءسى سالىق ورگاندارىنا تىركەلمەگەن نەمەسە بىرىڭعاي جيىنتىق تولەم تولەمەگەن ەكەن.
«جۇمىس ورىندارىنىڭ ينتەگراتسيالىق كارتاعا ەنگىزىلۋ جۇمىستارى دا بىرقاتار وبلىستىق باسقارما تاراپىنان ءوز دەڭگەيىندە جۇرگىزىلمەي وتىر. ال قىسقا مەرزىمدى وقىتۋ كۋرسىن بىتىرگەن ازاماتتاردىڭ تەك 44,5 پايىزى عانا جۇمىسقا ورنالاسقان», دەيدى ج.باۋبەكوۆ.
راسىندا دا, ەلىمىزدە اتالعان باعدارلامالار قابىلدانعان كەزدە قاراپايىم حالىق اسپانعا بوركىن اتىپ قۋانعان. «ەكى قولعا ءبىر كۇرەك» تاپپاي جۇرگەندەر جۇمىسقا ورنالاسسا, قايتارىمسىز نەسيە الىپ, ءوز كاسىبىن باستاسا, مەملەكەت تاراپىنان بەرىلىپ وتىرعان باسقا دا مۇمكىندىكتەردى پايدالانىپ قالسا – تۇرعىندارعا ەڭ قاجەتى وسى بولماق. بىراق باعدارلامالاردىڭ باسەڭ قارقىنى, كەتىپ جاتقان كەمشىلىكتەر, ورىن العان ولقىلىقتار كوپتىڭ كوڭىلىنە كۇپتى وي سالاتىنى انىق. اۋىلدى جەرلەردە قىسقامەرزىمدى وقىتۋ كۋرسىن ءبىتىرىپ كەلىپ, العان سەرتيفيكاتىن ساقتاپ وتىرعان قانشا ادام بار. ولارعا مەملەكەت اقشا ءبولىپ وتىر. تاراز قالاسىنىڭ وزىندە 53 تۇرعىن قىسقامەرزىمدى وقىتۋ كۋرسىنان وتكەنىمەن, 3 ادام عانا جۇمىسقا ورنالاسقان. قالعان 50 ادامنىڭ جايى بەلگىسىز. ەندى وسى سالاعا جاۋاپتى باسشىلار باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋ بارىسىن قاداعالاپ, ناتيجە شىعارسا, وڭىردە جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جاڭا كەزەڭى باستالاتىن با ەدى؟!
جامبىل وبلىسى
