اسىلىندە, مۇنداي الىپ اعاش الەمدە ۇشەۋ-اق. الدىمەن مەككەدە, سودان سوڭ قىتايدا جانە جازيرالى جاركەنت وڭىرىندە. تالاي ناۋبەتتى باسىنان وتكەرگەن امبە قانشاما داۋىرلەردىڭ كۋاگەرى كيەلى اعاشقا سىيىنىپ, ءتاۋ ەتەتىندەردىڭ قاتارى كوپ. كۇن سايىن اعىلىپ كەلىپ جاتقان ادامدار تابيعاتتىڭ تاڭعاجايىپ سىيىنا قايران قالىپ جاتادى. ءبىرى ارمان-تىلەگىن ارقالاپ كەلسە, ءبىرى اڭىز اڭگىمەلەرىن ەستىپ, قىدىرىپ كەلەدى. اڭىز دەمەكشى, كيەلى اعاش حاقىندا ءارتۇرلى ميفتىك وقيعالار وتە كوپ.
ەرتەدە قوقان مەن حيۋا حاندىقتارىنىڭ دۇركىرەپ تۇرعان ۋاقىتىندا شويناق اتتى باتىردىڭ جارى بالا كوتەرە الماي جۇرەدى دە, قاسيەتتى اعاشتىڭ تۇبىنە تۇنەۋگە كەلەدى ەكەن. اللادان پەرزەنت سۇراعان بايبىشەنىڭ كوزى ءىلىنىپ كەتكەندە, تۇسىنە اق ساقالدى قاريا كىرىپ, ءۇش ۇلدى بولاتىنىن, ول ۇلدارىنىڭ اتىن جانتاس, بەكتاس, ەرتاس دەپ قويۋ كەرەكتىگىن ايتادى. راسىمەن باتىردىڭ ايەلى قۇرساق كوتەرىپ, ءبىرىنشى ۇلى دۇنيەگە كەلەدى. ونىڭ اتىن جانتاس قويادى, ارتىن ىلە بەكتاس ومىرگە كەلەدى. ءۇشىنشى بالاسى تۋىلعاندا بايبىشە كىم قويۋ كەرەگىن ۇمىتىپ قالىپ, اقپۇشىق دەپ اتاي سالادى. وسى ءتۇنى باياعى اق ساقالدى قاريا كىرىپ, «نەگە بالاڭنىڭ اتىن وزگەرتتىڭ, ساعان قاجەت بولماسا, ءبىز الىپ كەتەمىز» دەيدى. بۇل تۇسىنەن شوشىنىپ ويانعان انا ءسابيىنىڭ شەتىنەپ كەتكەنىن كورەدى. وسىنداي اڭىزداردىڭ ءتۇر-ءتۇرى ەل اۋزىندا ءجۇر.
شىنى كەرەك, اۋليەاعاشقا تەك ءتاۋ ەتىپ ەمەس, تاماشالاۋ ءۇشىن دە كەلىپ جاتقاندار جەتكىلىكتى. ولاردىڭ ىشىندە ءتىپتى الىس-جاقىن شەتەلدىڭ ادامدارى دا بار. بىردە امەريكادان كەلگەن عالىم اعاشتى سۋرەتكە تۇسىرگىسى كەلەدى. ءدال سول ءسات ونىڭ فوتواپپاراتى جۇمىس ىستەمەي, ابدەن ابىگەرگە تۇسەدى. وسىلايشا عالىم الەمدە سيرەك كەزدەسەتىن اعاشتان بىردە-ءبىر فوتو تۇسىرە الماي, ەلىنە اتتانعان ەكەن. تاعى ءبىر وقيعادا قۋاتى تاۋسىلعان سۋرەتكە تۇسىرەتىن قۇرىلعى وزىنەن ءوزى قوسىلىپ كەتىپ, ال قايتار جولدا قايتادان ىستەن شىققانى ايتىلادى. مىنە, بۇدان كەيىن اڭىزعا سەنبەي كورىڭىز.
اعاشتىڭ جانىندا ءبىر تامىردان تارالىپ تۇرعان جەتى بىردەي جاس اعاش ءوسىپ تۇر. حالىق ونى «7 اعايىندى» دەپ اتاپ كەتكەن. سول سەكىلدى «بوزبالا مەن بويجەتكەن» دەپ اتالاتىن شىنار بار. وسى اعاشتىڭ ورتاسىنان وتكەن ايەل ادامدارى كوپ ۇزاماي بالا كوتەرىپ, انا اتانادى ەكەن. ال كيەلى اعاشتان تامشىلاپ تۇرعان سۋ بىرنەشە اۋرۋعا شيپا. سونداي-اق «اۋليەاعاشتىڭ» اينالاسىنان قاۋمالاپ وسكەن كورىكتى اعاشتاردى كورەسىز. ولار قۇددى ادام قولىنان وتىرعىزىلعانداي ءتىزىلىپ تۇر. بىراق ول تابيعاتتىڭ ءوز شەبەرلىگىمەن جاسالعان ساياباق. ءبىر عاجابى مۇنداعى اعاشتار قۇبىلاعا قاراي ءيىلىپ تۇرعانى. جەرگىلىكتى تۇرعىندار مۇنى دا قاسيەتتى جەردىڭ ءبىر بەلگىسى رەتىندە قارايدى
بيىل ۇلكەناعاش اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ تۇرعىندارى وسىناۋ تابيعاتتىڭ تاڭعاجايىپ جاراتىلىسىنىڭ توڭىرەگىن, ورمان ءىشىن كورىكتەندىرۋگە ۇلكەن كۇش جۇمسادى. بۇل ىسكە ۇلكەناعاش, ەڭبەكشى اۋىلدارىن جالعايتىن جولدىڭ اسفالتتانعانى دا تۇرتكى بولدى.
دوڭەستەن الىپ اعاشقا بەتتەيتىن كىرەبەرىس جولعا جاڭادان باسپالداق قۇيىلىپ, تەمىر قورشاۋلار جاڭارتىلدى. جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى توسەلىپ, كەلۋشىلەردىڭ دەمالۋى ءۇشىن الاڭقايعا ورىندىقتار جاسالعان. ورمان ءىشىن جارىقتاندىراتىن ەلەكتر جارىعى تارتىلعان. اقشامدا جانعان ەلەكتر جارىعى تاڭ اتا ءبىر-اق سوندىرىلەدى.
– اۋليەاعاش قازاقستاننىڭ تاريحي ورىندارىن ناسيحاتتايتىن «تاريحي جول» باعدارلاماسىنا ەندى. قازىر كەز كەلگەن قازاقستاندىق عالامتوردان ونىڭ كوركى مەن كەلبەتىن, وزىندىك ەرەكشەلىكتەرىن قينالماي تاۋىپ كورە الادى. اۋدان اكىمى تالعات ومىراليەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن وڭىردەگى بەلگىلى ساۋلەتشى قايرات اباەۆپەن بىرلەسىپ, تاريحي قاسيەتتى ورىندى كوركەيتۋدىڭ جوسپارىن جاساپ, بىرقاتار قۇرىلىس جۇمىسىن اتقارىپ تا ۇلگەردىك. «ماكسجولقۇرىلىسسەرۆيس» جشس 4,5 ميلليون تەڭگەگە جاڭا جول توسەپ بەرسە, وڭىردەگى بەلگىلى مەتسەنات س.اقسۋباەۆ, اۋىل جانىنداعى كىرپىش زاۋىتىنىڭ قوجايىنى ت.باعاەۆ جانە اۋىل اقساقالدارى مەن تۇرعىنداردىڭ قولعابىسىمەن ءساندى تەمىر قورشاۋلار قويىلىپ, توعاي ىشىندەگى ءۇيسىن رۋىنىڭ باتىرى مىڭباتىر قويشىبەك ۇلىنىڭ زيراتىنىڭ اينالاسىنا مرامور پليتالارى توسەلدى. مۇنىڭ بارلىعى وسكەلەڭ ۇرپاق ءۇشىن مول مۇرا ەكەنى انىق, – دەيدى ۇلكەناعاش اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ەرمەك نۇراحمەتوۆ.
تابيعي ەسكەرتكىشتىڭ جاڭا قۇرىلىس جوباسى تولىق اياقتالىپ, رەسمي اشىلۋى بولعانشا مۇندا باسقا دا جۇمىستار جاسالماقشى. اۋليەاعاش ءوزىنىڭ ەمدىك قاسيەتتەرىمەن دە كوپشىلىككە تانىمال. اعاش شىرىنى كوز, قۇلاق, تاماق, مۇرىن اۋرۋلارىنا تاپتىرماس ەم ەكەنىن دە كوپشىلىك جاقسى بىلەدى.
جوسپارلانعان جۇمىس تولىق اياقتالعاندا اۋليەاعاش جاڭا كوركىمەن بۇرىنعىدان دا كوپ ساياحاتشىلاردى قۇشاعىنا تارتار قاسيەتتى مادەني ورىنعا اينالاتىنى داۋسىز.
