ونىڭ ايتۋىنشا, رەفەرەندۋم ناتيجەسى قوعامنىڭ ساياسي رەفورمالاردى قولدايتىنىن انىق كورسەتتى. ازاماتتاردىڭ 87 پايىزدان استامى جاڭا كونستيتۋتسيانى قولداپ داۋىس بەرگەن.
«بۇل – قوعامنىڭ مەملەكەتتىك جۇيەنى جاڭعىرتۋعا دايىن ەكەنىن بىلدىرەتىن ناقتى كورسەتكىش. رەفەرەندۋم قورىتىندىسى – ساياسي مودەرنيزاتسياعا بەرىلگەن ماندات. شامامەن سەگىز ميلليون ازامات ەل بولاشاعىن بىرگە قالىپتاستىرۋعا دايىن ەكەنىن كورسەتتى», دەدى دەپۋتات.
ايداربەك قوجانازاروۆ جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ باستى قاعيداتى – ادام قۇقىعى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ نەگىزگى ءپرينتسيپى – مەملەكەت ادام ءۇشىن قىزمەت ەتەدى. بۇل تەك دەكلاراتسيا ەمەس, بۇكىل قۇجاتتىڭ وزەگى. قۇقىقتار مەن بوستاندىقتاردى قورعاۋ كۇشەيتىلەدى, زاڭ ۇستەمدىگى ناقتى بەكىتىلەدى, ازاماتتاردى نەگىزسىز قىسىمنان قورعايتىن قوسىمشا كەپىلدىكتەر ەنگىزىلەدى», دەدى ول.
ەرلان قوشانوۆ ۇقشۇ پارلامەنت وكىلدەرىنە جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن تانىستىردى
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, كونستيتۋتسيا ءبىلىم, عىلىم جانە تەحنولوگيالىق دامۋ باعىتتارىنا ەرەكشە باسىمدىق بەرەدى. بۇل ەلدىڭ ۇزاق مەرزىمدى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى فاكتورلاردىڭ ءبىرى.
سونىمەن قاتار ول قوعامنىڭ ساياسي مادەنيەتى دە وزگەرىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«ازاماتتار مەملەكەتتىك شەشىمدەرگە بەلسەندى ارالاسىپ جاتىر. كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا مىڭداعان ۇسىنىس ءتۇستى. بۇل قوعامنىڭ ساياسي تۇرعىدان جەتىلىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى», دەدى قوجانازاروۆ.
جاڭا كونستيتۋتسيا وسى ءۇردىستى ودان ءارى كۇشەيتەدى. اتاپ ايتقاندا, وكىلدى ورگانداردىڭ ءرولى ارتىپ, مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى ديالوگ كەڭەيەدى.
دەپۋتات وڭىرلەردىڭ ماڭىزى ارتاتىنىنا ەرەكشە توقتالدى.
ء«ماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ ءرولى كۇشەيەدى. ويتكەنى ءدال وسى دەڭگەيدە مەملەكەت پەن حالىقتىڭ تىكەلەي بايلانىسى قالىپتاسادى. ولار ازاماتتاردىڭ ماسەلەلەرىن كوتەرىپ, بيۋدجەتتەردى تالقىلاپ, ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى باقىلاپ وتىرادى. سوندىقتان ولاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى دە ارتادى», دەدى ول.
سونداي-اق جاڭا كونستيتۋتسيا اياسىندا سايلاۋ جۇيەسى وزگەرەدى. ەلدە ارالاس مودەل ەنگىزىلەدى: پارلامەنتتە پروپورتسيونالدى جۇيە, ال وڭىرلەردە ماجوريتارلىق جۇيە ساقتالادى.
«بۇل – تەڭگەرىمدى مودەل. ءبىر جاعىنان, پارتيالاردىڭ ءرولى كۇشەيەدى, ەكىنشى جاعىنان, دەپۋتاتتاردىڭ حالىق الدىنداعى جەكە جاۋاپكەرشىلىگى ساقتالادى. ناتيجەسىندە ساياسي جۇيە اشىق ءارى ءتيىمدى بولا تۇسەدى», دەپ ءتۇسىندىردى دەپۋتات.
ونىڭ ايتۋىنشا, ساياسات بىرتىندەپ كاسىبي سالاعا اينالادى.
«كانديداتتاردان تەك تانىمالدىق ەمەس, ناقتى ءبىلىم, تاجىريبە جانە جاۋاپكەرشىلىك تالاپ ەتىلەدى. ءماسليحاتتار بولاشاق ساياسي كوشباسشىلاردى قالىپتاستىراتىن ماڭىزدى الاڭعا اينالادى», دەدى ول.
دەپۋتات وڭىرلىك ەكونوميكانىڭ دامۋىنا دا توقتالدى. ونىڭ پىكىرىنشە, جەرگىلىكتى وكىلدى ورگاندار بۇل باعىتتا بەلسەندى جۇمىس ىستەۋى ءتيىس.
ء«ماسليحات دەپۋتاتتارى ينۆەستيتسيا تارتۋ, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ سياقتى ماسەلەلەرگە تىكەلەي ارالاسۋى كەرەك. وڭىرلەردىڭ قارجىلىق دەربەستىگى ارتىپ كەلەدى, بۇل ولاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتەدى», دەدى قوجانازاروۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلدانعاننان كەيىنگى باستى كەزەڭ – ونى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋ.
«الداعى ۋاقىتتا جۇزدەن استام زاڭعا وزگەرىس ەنگىزىلەدى. سونىمەن قاتار جاڭا سايلاۋ كەزەڭى باستالىپ, ءبىر پالاتالى پارلامەنت – قۇرىلتاي قالىپتاسادى. بۇل ساياسي پارتيالار ءۇشىن دە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك كەزەڭى», دەدى دەپۋتات.
ولجاس بەكتەنوۆ: «زاڭ مەن ءتارتىپ» − جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ نەگىزگى قاعيداتى
ايداربەك قوجانازاروۆ جاڭا كونستيتۋتسيانى «حالىقتىق قۇجات» دەپ اتاۋعا تولىق نەگىز بار ەكەنىن ايتتى.
«ەندى كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر تەك بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى ەنگىزىلەدى. بۇل – ساياسي جۇيەنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى كەپىل. مەملەكەتتىك شەشىمدەر اشىق ءارى ينستيتۋتسيونالدى تۇردە قابىلدانادى», دەدى ول.
ونىڭ سوزىنشە, جاڭا مودەل مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى.
ء«بىر جاعىنان, پارلامەنت, ءماسليحاتتار مەن پارتيالاردىڭ ءرولى كۇشەيەدى. ەكىنشى جاعىنان, ازاماتتار رەفەرەندۋم جانە «حالىق كەڭەسى» سياقتى قۇرالدار ارقىلى شەشىم قابىلداۋعا تىكەلەي قاتىسا الادى. بۇل – شىن مانىندە حالىقتىق كونستيتۋتسيا», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
