ساياسات • 17 قىركۇيەك، 2020

ءتارتىپ ساقشىسىنا تالاپ كۇشەيدى

15 رەت كورسەتىلدى

كەزىندە ۇلكەندەردىڭ «مەنىڭ ميليتسيام مەنى قورعايدى» دەپ اندەتكەنىن ءجيى ەستۋشى ەدىك. جۇرتتىڭ وسى سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسپەۋى ۇشىندە جىل ساناپ ەلىمىزدە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە قويىلاتىن تالاپ پەن بەلگىلى ءبىر ستاندارت كۇشەيىپ كەلەدى. بۇل – زاڭدى قۇبىلىس. سەبەبى، وتانداستارىمىزدىڭ قۇقىعى تاپتالماۋى مەن مۇددەلەرى اياق استى قالماۋىندا ماڭىزدى ءرولدى ەڭ الدىمەن وسى ءتارتىپ ساقشىلارى اتقارادى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىل حالىققا جول­داۋىندا «قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن جۇرتپەن اشىق əڭگىمە جۇرگىزۋگە ۇيرەتۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل باعىت كادرلاردى دايارلاۋ جəنە ىرىكتەۋ جۇيەسىندە باسىمدىققا اي­نالۋى قاجەت»، دەگەن بولاتىن. بۇگىندە وسى ماسەلە – وتە وزەكتى. ءتارتىپ ساقشىلارى قوعاممەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ، اشىق اڭگىمە جۇرگىزبەيىنشە حالىقتىڭ پوليتسياعا دەگەن سەنىمى دە نىعايا قويمايدى.

بالكىم، «زاڭدى جەتىك بىلەتىن، دە­نە جانە پسيحولوگيالىق دايارلىعى جو­عارى دەڭگەيدەن كورىنگەن ءتارتىپ ساقشىسى قاي ەلدە بار؟» دەگەن ساۋال جۇرەتىن بولسا، ءبىراۋىزدان اقش دەپ جاۋاپ بەرۋگە بولاتىن ەدى. بىزگە دە سول دەڭگەيگە ۇمتىلۋ قاجەت. ول ءۇشىن الدىمەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە قويىلاتىن تالاپتى، ستاندارتتى كۇشەيتكەن ءجون. بۇل باعىتتا بىرقاتار جۇمىستار اتقا­رى­لىپ تا جاتىر. ماسەلەن، ىشكى ىس­تەر مينيسترلىگىنىڭ 2020 جىلعى 24 ساۋىر­دەگى №358 «پوليتسەي ستاندارتىن بەكىتۋ تۋرالى» بۇيرىعىن الىپ قا­رايىق.

بۇل قۇجاتتا ۆەدومستۆو باسشىسى ەرلان تۇرعىمباەۆ ۇكىمەتتىڭ 2005 جىلعى 22 ماۋسىمداعى №607 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن ىشكى ىس­تەر مينيسترلىگى تۋرالى ەرەجەنىڭ 16-تارماعىنىڭ 74-1-تارماقشاسىنا سايكەس ەلىمىزدەگى پوليتسەي ستاندارتىن بەكىتىپ وتىر. بۇيرىقتىڭ 1-تا­راۋىنداعى جالپى ەرەجەدە پوليتسيا قىز­مەتكەرىنە قوعام مەن مەملەكەت تاراپىنان ەرەكشە سەنىم بىلدىرىلەتىنى، ونىڭ جەكە جانە كاسىبي قاسيەتتەرىنە جوعارى تالاپتار قويىلاتىنى، ول قىزمەتكە شىن بەرىلگەن ءوز ەلىنىڭ پاتريوتى بولۋى ءتيىس ەكەنى ايتىلادى. ەڭ باستىسى ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ بۇل بۇيرىعى پوليتسەيدىڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرىپ، ازاماتتاردىڭ پو­لي­تسياعا دەگەن سەنىمىن نىعايتۋعا باعىت­تالىپ وتىر.

ال 2-تاراۋدا پوليتسەي وزىنە جۇك­تەلگەن مىندەتتەردى تابىستى ورىنداۋ ءۇشىن بىرقاتار جەكە قاسيەتتەرگە دە يە بولۋ كەرەكتىگى ايتىلادى. ونىڭ قاتارىندا تارتىپتىلىك، باتىلدىق جانە تاباندىلىق، ورىنداۋشىلىق، توزىمدىلىك جانە سترەسكە تۇراقتىلىق، ينتەللەكتۋالدىق، بورىش پەن ادىلەت­تىلىكتىڭ دامىعان سەزىمى، ادالدىق جانە پرينتسيپشىلدىك، جاۋاپكەرشىلىك جانە ادال نيەتتىلىك، سابىرلىلىق، ادام­گەرشىلىك، ىزەتتىلىك، ءتىل تابىس­قىشتىق، وزدى­گىنەن جەتىلۋگە تالپىنىس سىندى قاسيەتتەر بار.

كاسىبي قىزمەتتە پوليتسەي ءوز قىز­مەتىن رەگلامەنتتەيتىن نورماتيۆتىك- قۇ­قىقتىق اكتىلەردىڭ تالاپتارىن ءبىلۋى جانە ونى تاجىريبەدە شەبەر قولدانۋى ءتيىس. دەنە شىنىقتىرۋ جانە جاۋىنگەرلىك دايارلىعى، العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ قابىلەتى، قىزمەتتىك قۇجاتتامانى جۇرگىزۋ داع­دىلارى، سونىڭ ىشىندە اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى يگەرۋى، قىزمەتتىك مىندەتتەردى ساۋاتتى جوسپارلاۋى مەن ورىنداۋى، قىزمەتتىك ۋاقىتتى ۇتىم­دى ءارى ءتيىمدى پايدالانۋى قاجەت. ءتارتىپ ساقشىسىنىڭ سىرتقى كەلبەتى ازا­ماتتاردىڭ سەنىمىن وياتىپ، ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ بەدەلىن نىعايتۋعا ىقپال ەتۋى ءتيىس. بۇل رەتتە، پوليتسەي قىزمەتتىك كيىمدى جوندەپ كيۋى، جي­ناقى ءارى ۇقىپتى بولۋى، ارىپتەستەرى مەن ازاماتتاردىڭ قۇرمەتىنە لايىق سىرت­قى ۇلگىلىسىن قاداعالاۋى كەرەك.

كاسىبي قىزمەتتە پوليتسەي قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ جولىن كەسۋگە، ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن بۇزباۋعا مىن­دەتتەلەدى. اسىرەسە، ۇستالعاندار مەن قامالعانداردىڭ قۇقىعىن شەك­تە­مەۋى ءتيىس. ءادىل ارەكەت ەتىپ، اينا­لاسىنداعىلارعا تۇسىنىكتى جۇمىس جاسا­عانى ءجون. سەبەبى، ادال ءارى ءادىل ارەكەت ەتكەن پوليتسەي سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىنە دە جول بەرمەيدى. بۇل رەتتە، ءتارتىپ ساقشىسى جەكە ومىرگە قول سۇقپاۋشىلىق تۋرالى ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن دا ساقتاۋى ءتيىس. ازاماتتارمەن، اسىرەسە بالالارمەن، ايەلدەرمەن، مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدارمەن جانە ەگدە ادامدارمەن قارىم-قاتىناس كەزىندە ىزەتتىلىك جانە ادەپتىلىك تانىتۋى، ولاردىڭ وتىنىشتەرى مەن ارىزدارىنا وبەكتيۆتى قاراۋى، قاجەت بولسا كومەك (سونىڭ ىشىندە مەديتسينالىق كومەك) كورسەتە ءبىلۋى قۇپتالادى. ءوزى­نىڭ ەسكەرتۋلەرى مەن تالاپتارىن سابىر­ ساقتاي وتىرىپ سىپايى ءارى سەنىمدى بايانداۋى ەسكەرىلەدى. داۋ­لى جاعدايلاردى دا شەشە ءبىلۋى قاجەت. ازاماتتارمەن قارىم-قاتى­ناس كەزىندە پوليتسەي تاراپىنان تۇر­عىن­داردىڭ جىنىستىق بەلگىسىنە، جا­سىنا، ناسىلىنە، ۇلتىنا، تىلىنە، ازا­ماتتىعىنا، الەۋمەتتىك، م ۇلىكتىك نەمەسە وتباسىلىق جاعدايىنا، سايا­سي نەمەسە ءدىني كوزقاراسىنا بايلانىستى كەمسىتۋشىلىك سيپاتتاعى سوزدەر مەن ارەكەتتەرگە; قوقان-لوقى، قورلايتىن ءتىل تيگىزۋ، تاكاپپارلىق قاتىناس، دورەكىلىك، مەنسىنبەۋشىلىك، ادەپ­سىزدىك، دالەلسىز ايىپ تاعۋعا; ءنور­ماتيۆتى ەمەس جانە جارگوندىق لەكسيكانى پايدالانۋعا; دۇرىس قارىم-قاتىناسقا نەمەسە قۇقىققا قارسى كەلەتىن مىنەز-ق ۇلىققا توسقاۋىل بولاتىن ءىس-ارەكەتتەر كورسەتۋگە جول بەرىل­مەيدى.

بۇل رەتتە بۇيرىقتا قاتارداعى ءتارتىپ ساقشىسىمەن بىرگە باسشىنىڭ دا وكىلەتتىگى كورسەتىلگەنىن ايتۋعا بولادى. باسشى ءوزىنىڭ قاراماعىنداعى قىز­مەتكەرلەردىڭ مىندەتتەرىن جانە قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن لاۋازىمدىق نۇسقاۋلىقتارعا سايكەس ءدال بەلگىلەۋى، كاسىبي ءبىلىمىن جانە پراكتيكالىق جۇمىس تاجىريبەسىن قاراماعىنداعى قىزمەتكەرمەن ءبولىسۋى، كۇندەلىكتى قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەردى كونس­تيتۋتسيانى، قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ زاڭدارىن قاتاڭ ساق­تاۋ رۋحىندا، قىزمەتتىك بورىشىن ادال اتقارۋ، دورەكىلىككە جانە مەيى­رى­م­سىزدىككە توزبەۋشىلىك قارىم-قا­تى­ناستا تاربيەلەۋى، قاراماعىنداعى قىز­­مەتكەرلەردى الەۋمەتتىك-قۇقىق­تىق قورعاۋدى، ارداگەرلەرگە، قىز­مەت­تىك مىندەتتەرىن اتقارۋ كەزىندە جارا­قاتتانعان جانە مەرتىگىپ قالعان پوليتسەيلەرگە، سونداي-اق قىزمەتتىك بورىشىن اتقارۋ كەزىندە قازا تاپقان پوليتسەيلەردىڭ وتباسى مۇشەلەرىنە قامقورلىق جاساۋى، كادر ماسەلەلەرىن شەشۋ بارىسىندا مەريتوكراتيا قاعي­داتتارىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋى، ەڭبەكتى، دەنساۋلىقتى ساقتاۋعا باعىتتالعان شارالاردى قابىلداۋى، ءتيىمدى قىزمەت ءۇشىن قاۋىپسىز جانە قاجەتتى جاعدايلار جاساۋى، سونداي-اق قولايلى مورالدىق-پسيحولوگيالىق احۋال قالىپتاستىرۋى، قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ قىزمەت ناتيجەسىن باعالاۋى، سونداي-اق ماراپاتتاۋ مەن جازالاۋدى قولدانۋ كەزىندە ادىلەتتىلىك جانە وبەكتيۆتىلىك كورسەتۋى قاجەت.

بۇل رەتتە ءار پوليتسەيدىڭ ستاندارتقا ساي بولۋى – قوعامدىق سەنىمنىڭ قا­جەتتى شارتى، قىزمەتتىك مىندەتتەردى سا­پالى ورىنداۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى سانالادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلەنگەن ەرلىك

ايماقتار • بۇگىن، 13:22

قاراشادا كۇن سۋىتادى

اۋا رايى • بۇگىن، 11:59

پنەۆمونيادان تاعى 5 ادام كوز جۇمدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:35

قاۋىپتى ىندەتكە قارسى قامدانىس

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 07:40

ۇقساس جاڭالىقتار