ءىس-شارا بارىسىندا قازاقستاننىڭ ەلشىسى ەرمەك كوشەرباەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىنا سايكەس "حۋدوجەستۆەننايا ليتەراتۋرا" باسپاسىنىڭ باس رەداكتورى گەورگي پرياحينگە مەملەكەتتەر اراسىنداعى دوستىق قاتىناستاردى نىعايتىپ, اباي مۇراسىن ناسيحاتتاۋداعى ەڭبەگى ءۇشىن بەرىلگەن II دارەجەلى "دوستىق" وردەنىن تابىستادى.
ءوز سوزىندە ەلشى ە. كوشەرباەۆ ادەبيەت ءار ادامنىڭ ومىرىندە ەرەكشە ورىن الاتىندىعىن جانە ۇلتتىڭ گەنەتيكالىق كودىن قالىپتاستىراتىن ادام – ول جازۋشى ەكەنىن ەسكە سالدى. "وسى تۇرعىدا, ءدال قازىر ماڭگىلىك شىندىقتى قاراپايىم حالىققا تۇسىنىكتى بولاتىنداي ەتىپ كورسەتە بىلگەن ابايدىڭ ءرولىن ءتۇسىنۋ بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ مىندەتى جانە سول تۇسىنىكتىڭ بار ەكەنى قۋانتادى", - دەپ جالعاستىردى ە. كوشەرباەۆ.
گ. پرياحين بۇل جوعارى ناگرادا ءۇشىن العىسىن ءبىلدىرىپ, بۇل ونىڭ ومىرىندەگى ءبىرىنشى وردەن ەكەنىن ايتتى. ول شىعىس پەن باتىس, ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى وركەنيەتتەردەگى الشاقتىق انىقتالعان كەزدە اباي ءدال قازىر الەم ادامى لاۋازىمىنا تولىق يە بولىپ جاتقانىن ايتتى. "ونىڭ شىعارماشىلىعىندا بەيبىتشىلىك پەن تاتۋ كورشىلىك تۋرالى تاقىرىپ باسقاسىنان باسىم", – دەپ اتاپ ءوتتى باس رەداكتورى. "ەلباسىنىڭ ەڭ جاھاندىق شەشىمى – سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىن جابۋى – ابايدىڭ ءوزى ءومىر سۇرگەن, جۇمىس جاساعان جانە كوپتەگەن جىلدان كەيىن بۇل شەشىمگە اسەر ەتكەن وتانىمەن بايلانىستى بولۋى كەزدەيسوق ەمەس.
"ماعان ابايدىڭ حالىقپەن سويلەسۋ فورماتى ۇنايدى. ول ونىمەن تەڭ دارەجەدە سويلەسەدى. ول ساباق بەرەدى, بىراق وقىتپايدى. وسىدان ءبىر جارىم عاسىرداي بۇرىن جازىلسا دا, ءماتىنى كەرەمەت, زاماناۋي كورىنىسى تاڭقالارلىق", – دەپ تۇيىندەدى گ. پرياحين.
تاقىرىپتى جازۋشى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, "جزل" سەرياسىنداعى "اباي" كىتابىنىڭ اۆتورى نيكولاي اناستاسەۆ جالعاستىردى. ول "قارا سوزدەردە" تالىمگەرلىكتىڭ جوق ەكەنىن اتادى. الايدا, ول قالاي پۋشكيننىڭ دانىشپان پوەزياسىن ەۋروپالىق تىلدەرگە اۋدارۋ مۇمكىن ەمەس بولسا, سولاي ابايدىڭ پوەتيكالىق ۇلىلىعى الەمدە كوپكە تانىلمايدى جانە جۇزەگە اسپايدى دەپ قىنجىلدى. وسىعان بايلانىستى جازۋشى بۇل 175-جىلدىق مەرەيتوي اباي مۇراسىن زەرتتەۋگە تۇرتكى بولادى دەگەن سەنىم ءبىلدىردى. "نەگىزگى مىندەت – ابايدى الەمدىك مادەني ويكۋمەنانىڭ اتموسفەراسىنا قايتارۋ. بۇل جاسالۋى كەرەك ەڭ ماڭىزدى نارسە", – دەپ قورىتىندىلادى ن. اناستاسەۆ.
"رومان-گازەتا" جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى يۋري كوزلوۆ ءار حالىقتىڭ تاريحىندا ۇلتتىڭ بارلىق دانالىعىن جيناقتاپ, ونىڭ عاسىرلار بويعى رۋحاني كوكجيەگىن انىقتايتىن جەكە ادامدار بولاتىنىن ەسكە ءتۇسىردى: گەرمانيادا بۇل گەتە, رەسەيدە – پۋشكين, قازاقستاندا – اباي. ونىڭ پىكىرىنشە, ابايدىڭ دانىشپاندىعى ونىڭ دالا تۇرعىنىنىڭ جان دۇنيەسىن الەمگە اشىپ, قازاق ۇلتىن قالىپتاستىرعاننىڭ ءبارىن بويىنا سىڭىرۋىندە. "اباي زاماناۋي, ونى وقۋ - ءاربىر ويلانۋشى ادامنىڭ مەرەكەسى, وعان شەكسىز ورالۋعا بولادى. بۇل ادامدارعا ادام بولىپ قالۋعا كومەكتەسەتىن ەسكىرمەيتىن دانالىق", – دەپ اتاپ ءوتتى.
"دوڭگەلەك ۇستەل" اياسىندا "ابايدى تانۋ – ءوزىن-ءوزى تانۋ" جيناعىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. اسەم سۋرەتتەرمەن بەزەندىرىلگەن باسىلىمدا كەرەمەت ادەبيەت تانۋشى ۆيكتور شكلوۆسكي اۋدارعان "ابايدىڭ قارا سوزدەرى", ورىس جانە قازاق فيلولوگتارى اباي شىعارماشىلىعىنىڭ پۋشكين, تولستوي, دوستوەۆسكي شىعارمالارىمەن ساباقتاستىعى تۋرالى وي بولىسەدى. وعان قوسا, ابايدىڭ مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىنىڭ ديرەكتورى تۇردىقۇل شانبايدىڭ كومەگىمەن جيناقتالعان ويشىل ءومىرىنىڭ ءار ءتۇرلى فاكتىلەرى تۋرالى شاعىن وچەركتەر سەرياسى دا بار. كىتاپ قىركۇيەك ايىندا 1000 دانا بولىپ باسىلىپ, كەلەسى اپتادا ماسكەۋدەگى حالىقارالىق كىتاپ كورمەسىندە ۇسىنىلادى دەپ كۇتىلۋدە.
كەزدەسۋدى قورىتىندىلاي كەلە, ونىڭ قاتىسۋشىلارى ابايدىڭ الەمدىك مادەني ويكۋمەنانىڭ اتموسفەراسىنا ورالۋى تۋرالى يدەيانى قولدادى. ورتاق پىكىر بويىنشا, بولاشاق زەرتتەۋشىلەردىڭ الدىندا كوپ نارسە تۋرالى ايتىلعان ۇلىلىقتى اۋدارۋ جانە اڭگىمەلەۋ عانا ەمەس, سول داۋىرگە ەنۋ, اباي كىممەن سويلەسكەنىن, كىممەن وقىعانىن, نەمەن بايلانىسقانىن زەرتتەۋ قاجەت, سودان كەيىن قازىرگى زامانعا ورالۋ كەرەك. سونىمەن, قازاقتىڭ ۇلى كلاسسيگىنىڭ مۇراسىن تۇسىنۋدە جاڭا باعىت اشىلادى دەپ شەشىپ, تالقىلاۋ بارىسىندا ەلدەر اراسىنداعى ادەبي كوپىر رەتىندە قىزمەت ەتەتىن ءبىرتۇتاس ەۋرازيالىق باسپا قۇرۋ ۇسىنىلدى.
