وقيعا • 24 تامىز, 2020

زاڭمەن رەتتەگەن دۇرىس

153 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

قازىرگى تاڭدا كۇللى الەمدى قۇرساۋلاپ, عالامدى ءبىر تارىنىڭ قاۋىزىنا سىيدىرعان پاندەميانى تىزگىندەۋ ءۇشىن ءبىز ونىڭ تالاپتارىنا كونۋگە ءتيىسپىز. ايتپەسە, ىندەت كەسىرىنەن قۇتىلا المايمىز. سوندىقتان قوعامدا قالىپتاسقان كەيبىر ادەت-جورالعىدان باس تارتپاساق بولمايدى.

زاڭمەن رەتتەگەن دۇرىس

اسىرەسە, قازاقتىڭ اس پەن توي ماسەلەسى. سوڭعى جىلدارى ەل جاپپاي «تويجارىس»-قا ءتۇسىپ كەتتى. اتالارىمىز ايتتى ەمەس پە: «توي باردىڭ مالىن شاشادى, جوقتىڭ ارتىن اشادى» دەپ نەمەسە وسىنداي ءبىر كۇندىك قۋانىش ءۇشىن مىڭ كۇندىك قايعى ساتىپ الاتىن توزعان ءداستۇر كىمگە كەرەك. كوپتەگەن تانىس-تۋىستاردى بىلەمىن توي جاسايمىز دەپ كرەديت العان, ونىسىن وتەۋ ءۇشىن ىڭىرشاعى اينالىپ, زورعا ءجۇر.

بۇل ماسەلە قوعامدى دا, بيلىكتى دە ويلاندىرۋى ءتيىس. وسىدان ءتورت-بەس كۇن بۇرىن «انا ءتىلى» اپتالىعىنا مەملەكەتتىك حاتشى قىرىمبەك كوشەرباەۆتىڭ ماقا­لاسى شىعىپتى. وسى جازبا­دا: ء«داستۇردىڭ وزىعى بار, توزى­عى بار». راسىندا ءبىز قا­زىر قۇندىلىقتارى جاڭار­عان مۇلدە وزگە عاسىردا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانى­مىزدى ەستەن شىعارماۋى­مىز كەرەك. اشىعىن ايتقاندا, بىزدە ۇلتتىق پراگماتيزمنىڭ نەگىزدەرىنە قايشى كەلەتىن ىسىراپشىلدىق سياقتى ادەتتەرگە قارسى شارالار قابىلداۋدا ناقتى ۇستانىم جوق. كورشى ەلدەردە تۋعاننان ول­گەنگە دەيىنگى ورىندالاتىن سالت-ءداستۇر, (توي, اس, جانازا, ت.ب) ادەت-عۇرىپ راسىمدەرىن زاڭمەن رەت­تەپ قويعاندىقتان, حالىق قو­يىل­عان تالاپتى قالىپتى تۇردە قابىل­دايدى» دەپتى مەملەكەتتىك حاتشى.

سونىمەن قاتار قىرىمبەك ەلەۋ­ ۇلى, الداعى ۋاقىتتا كوپشى­لىكپەن كەڭەسە كەلە, ءبىز دە عۇ­رىپتىق راسىمدەردى زاڭمەن رەتتەۋ شارالارىن قولعا الاتىن ۋاقىت جەتتى, دەيدى. بۇل پىكىرگە ءوز باسىم قوس قولىمدى كوتەرىپ قوسىلامىن. ءتىپتى الداعى ۋاقىتتا اس پەن تويدى ەڭ كوپ دەگەندە 50 ادامنان اسىرماي وتكىزسەك, ونى زاڭمەن بەكىتسە دەگەن ۇسىنىس بار. ونىڭ سىرتىندا توي ۇستىندە ايتىلاتىن ماقتاۋ-ماداق, داراقىلىق, ىسىراپشىلدىق بىلە بىلسەك ىن­دەت­تەن دە جامان.

 

سماعۇل ەلۋباي,

جازۋشى

 

سوڭعى جاڭالىقتار