«سىن شىن بولسىن, شىن سىن بولسىن», دەگەن مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءسوزىن تاعىلىمىنا الىپ, ومىرلىك زەرتتەۋ تاقىرىبىن قازاق تەاترى مەن ادەبيەتىنىڭ سىنىنا بۇرعان قايراتكەرلەر نەكەن-ساياق. سول از توپتىڭ الدىندا كىم تۇر دەسەك, اۋىزعا ءبىرىنشى الىناتىنى, ارينە, اشىربەك سىعاي. مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, تەاتر سىنشىسى, پەداگوگ ءا.سىعايدان جاقىندا «حابار» ارناسىندا دۇنيەگە كەلگەن «جانساراي» جوباسى تۋرالى اڭگىمەلەپ بەرۋىن سۇراعان ەدىك.
«سىن شىن بولسىن, شىن سىن بولسىن», دەگەن مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءسوزىن تاعىلىمىنا الىپ, ومىرلىك زەرتتەۋ تاقىرىبىن قازاق تەاترى مەن ادەبيەتىنىڭ سىنىنا بۇرعان قايراتكەرلەر نەكەن-ساياق. سول از توپتىڭ الدىندا كىم تۇر دەسەك, اۋىزعا ءبىرىنشى الىناتىنى, ارينە, اشىربەك سىعاي. مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, تەاتر سىنشىسى, پەداگوگ ءا.سىعايدان جاقىندا «حابار» ارناسىندا دۇنيەگە كەلگەن «جانساراي» جوباسى تۋرالى اڭگىمەلەپ بەرۋىن سۇراعان ەدىك.
– بۇعان دەيىن دە ءسىز تەلەارنالاردا كوپ ادامدارمەن سۇحباتتاستىڭىز, سىرلاستىڭىز. «حابار» ارناسىنداعى ءوزىڭىز ءجۇرگىزەتىن «جانسارايدا» سونداعى يدەيالارىڭىزدى قايتا جاڭعىرتقىڭىز كەلە مە؟
– شىنىن ايتقاندا, «جانساراي» مەنىڭ ويىمدا جوق نارسە بولاتىن. مەنى «قازاقستان» تەلەارناسى «ساحنا» دەگەن حاباردى جۇرگىزۋ ءۇشىن شاقىرىپ, وسى جوبانىڭ دۇنيەگە كەلۋىن تاعاتسىزدانىپ كۇتكەن ەدىم. بىراق ولاردىڭ ۋادەسى ۇزاققا سوزىلىپ كەتتى دە, سول ارادا جوسپار وزگەرىپ شىعا كەلدى. ال جالپى مەن ءوزىم تەاتردىڭ پاتريوتىمىن. كوزىمدى اشقالى كورگەن-باققانىم تەك تەاتر. راس, سوناۋ 70-ءشى جىلدارى وسىنداي ءبىر حاباردى جۇرگىزگەن بولاتىنبىز. س.ورازالين, س.ابدىكارىموۆ, مارقۇم ءا.تاۋاساروۆ, تورتەۋمىز كوپ ەڭبەك سىڭىردىك. ج ۇلىنداي جاس جىگىت ەدىم وندا. سودان قوعامدا تالاي وزگەرىستەر ورىن الدى, 90-شى جىلداردىڭ باسىندا بالاپان باسىمەن, تۇرىمتاي تۇسىمەن كەتتى دەگەندەي, «ساحنا» ءۇزىلىپ قالدى.
اراعا قانشاما جىلدار ۋاقىت سالىپ, مىنە, «حابار» ارناسىنان رينات دۋمانوۆ ەسىمدى باس پروديۋسەر جىگىت حابارلاستى. تەلەارنالار وزىمنەن ءتۇرلى سۇحبات الادى, «ايماقتار الامانى» دەگەن ءبىراز جوباعا قاتىسقانىم تاعى بار, قىسقاسى, ۇلكەن-كىشىسى ويلاسا كەلىپ, مەنى بۇل جوبانى جۇرگىزۋگە لايىق ادام دەپ تاپقان ەكەن. بۇلارىنا راحمەت. تەلەارنالاردا توك-شوۋلار, شەكتەن تىس كوڭىلدى حابارلار كوبەيىپ كەتتى عوي قازىر. كىسىنىڭ ايىزىن قاندىرمايدى. جەڭىل-جەلپى, نە بولسا سونى كۇلكىگە اينالدىرىپ, وعان توك-شوۋ دەپ ايدار تاعادى, وزدەرىمەن وزدەرى ءبىر جەلپىنىپ, كەلىن تۇسىرگەن اۋىلداي بولىپ جاتادى. ال مىنا حابار مۇلدە بولەك بولسا دەيدى عوي ەندى جوبانى ۇيىمداستىرۋشىلار.
– اتىن نەلىكتەن «جانساراي» دەپ قويدىڭىزدار؟
– اتىن بىردەن تاپقانىمىز جوق. «اشاعاڭمەن اڭگىمە» دەپ كورسەك قايتەدى دەپ تە ۇسىنىس ايتتى. «تولعام» دەپ اتاساق قايتەدى دەدى. «ماعىنالى اڭگىمە», «ساليقالى ءسوز» دەيمىز بە دەگەندەرى شىقتى اراسىنان. سوسىن ايتەۋىر «جانساراي» دەگەن سۋىرىلىپ ورتاق ات تۋدى. الدىمەن ءبىر رەت شىعارماشىلىق توپپەن جولىعىپ, الداعى جۇمىستارىمىزدى, باعىت-باعدارىمىزدى ايقىنداپ الدىق. رينات, شەتەلدە وقىعان مۇرات ەسىمدى وزىق ويلى جىگىتتەر, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, تەلەارنادا ءتۇرلى جوبالارىمەن باعىن سىناپ جۇرگەن جاستار بارشىلىق ەكەن. ولار: «ال ەندى نەدەن باستايمىز؟» دەگەن سۇراق توتەسىنەن قويىلعاندا, ءسوز سايىس تا, باسقا سايىس تا بار, نەشە ءتۇرلى توك-شوۋلار جەتەدى, ال مىناۋ تەرەڭنەن لىقسىپ شىعاتىن, بۇگىنگى ءبىلىمدى, پاراساتتى, ەل الدىندا جۇرگەن ارقالى, ادۋىن دەگەن ازاماتتاردىڭ نە ويلايتىنىن حالىققا جەتكىزۋ ۇلكەن ماسەلە بولىپ وتىر», دەدى. سودان تەز ارادا ىسكە جۇمىلا كىرىسىپ كەتتىك. قازىر ءبىرازى جازىلىپ دايىن تۇر.
– سوندا «جانسارايعا» جاي ادامداردى شاقىرماي, تەك بەلگىلى تۇلعالارمەن عانا سۇحبات ءجۇرگىزەسىزدەر مە؟
– مۇندا ۇلكەن-ۇلكەن ازاماتتاردان باستاۋدى ءجون كوردىك. جاڭاعىداي الگى ەكى-ءۇش ءان جازا سالىپ كومپوزيتور, ءبىر-ەكى كىتاپپەن دارداي جازۋشى بولىپ جۇرگەندەر ەمەس, كادىمگى ەلگە مويىندالعان, ەل اراسىندا بەلگىلى ءبىر برەندكە اينالعان, اتاق-ابىرويى زور, ايتاتىن ويى دا ماعىنالى, ساليقالى ازاماتتاردى تاڭداپ, ءتىزىمىن جاساپ, الدىمەن توعىز ادامدى ءبىرىنشى جازۋعا بەكىندىك. ولاردىڭ ىشىندە اكىم تارازي, مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, تولەن ابدىك, دۋلات يسابەكوۆ, ەسمۇحان وباەۆ, كەڭەس دۇيسەكەەۆ, قايرات بايبوسىنوۆ سياقتى حالىققا تانىمال جاندار بار. بۇلاردىڭ بارىمەن سۇحبات جۇرگىزىپ ۇلگەردىك. بىرىنشىسىندە اكىممەن اڭگىمە قوزعادىق. ەكىنشىدە دۋلات يسابەكوۆپەن اڭگىمەلەستىك. حابار سەنبى سايىن ساعات 13.10-دا تۇراقتى تۇردە بەرىلىپ تۇرماق.
الداعى ۋاقىتتا تاعى دا سول دەڭگەيدەگى شوتا ءۋاليحانوۆ, توقتار اۋباكىروۆ, ەسكەن سەرگەباەۆ, اسقار جۇمادىلداەۆ, ەسكەندىر حاسانعاليەۆ, مامبەت قويگەلدى, نۇرعالي ءنۇسىپجانوۆ, ءسابيت ورازباەۆ, تالعات تەمەنوۆ سياقتى ءارتۇرلى سالادان تۇلعالار قامتىلاتىن بولادى. ءومىر دەگەنىڭىز كوشپەلى, بۇگىن بار ادام, ەرتەڭ جوق. ءبىر جاعىنان بەلگىلى ادامداردىڭ «التىن قورعا» داۋىستارىن, بەينەلەرىن جازىپ الىپ قالامىز. قۇداي ءاردايىم جاقسىلىققا باستاعاي, يگى جايساڭدار ءومىر سۇرە بەرگەي, بىراق دەسە دە, مىنە, كەشە عانا ءوزىمىز كورگەن قاناپيا تەلجانوۆتار بۇگىن جوق قوي ارامىزدا. كۇنى كەشە دۇكەنباي دوسجانوۆتى عايىپتان جوعالتىپ الدىق. سول كىسىلەر وسى حاباردىڭ بىلدەي ءبىر قاتىسۋشىلارى بولا الار ەدى-اۋ. سوندىقتان ءولىپ قالعاننان كەيىن جىلاپ-سىقتاپ, «اتتەگەن-اي» دەپ بارماق تىستەپ قالاتىن ادەتىمىزدەن ارىلۋىمىز كەرەك. مىنا حابار سوعان دا جاۋاپ بەرەتىن سياقتى. بارىمىزدى بارداي, تارلانداردى تاۋداي ەتىپ اسقاقتاتۋ ءاردايىم پارىز. ولاردىڭ اراسى ساۋسىلداعان اقساقالداردان عانا تۇرماۋى كەرەك جانە ىلعي ەر-ازاماتتار بولىپ كەتسە تاعى ءبىر ءتۇرلى ورەسكەل. مىسالى, فاريزا وڭعارسىنوۆا, اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆا, كۇلاش احمەتوۆا سياقتى حالىقتىڭ ءسوزىن سويلەپ جۇرگەن اقىن قىزدارىمىز, اسىلى وسمانوۆا سىندى ەلدىڭ, جەردىڭ, حالقىمىزدىڭ تاعدىرىنا بايلانىستى ايتاتىن ءۋاجى, مامىلەسى بار ساڭلاقتاردى تارتساق ايىپ پا؟!
اينالىپ كەلگەندە, بۇل جوبا ساليقالى ءسوز, ماعىنالى اڭگىمە دەگەن فيلوسوفياعا باعىنۋى كەرەك. الگى ءبىر: «قانشا ايەلىڭ بار, اقشاڭىز كوپ پە, وتىرىك ايتقان جوقسىز با؟» دەگەن سىڭايداعى سىلدىر-سۇيىق سۇراقتار قويىلاتىن حابارلار بار ەمەس پە؟ كورىپ ءجۇرمىز. ىڭعايسىز, سوكەت سۇراقتاردى ۇلكەن ادامداردىڭ كوزىن بادىرايتىپ قوياتىنىن قايتەرسىڭ. مەن قالاي وتىرىك ايتامىن. جاسىم جەتپىسكە تاياپ قالعاندا. سۇراقتىڭ دا سۇراعى بولۋى كەرەك قوي. كىممەن سويلەسىپ وتىرسىڭ, الدىڭدا وتىرعان كىسى قانداي دەڭگەيدەگى ادام؟ مۇنى بىلمەي, كوپ الدىنا قورىقپاي قالاي شىعادى؟ الدىڭعى ەكى حاباردى تاماشالاعان ادامدار وتە جاقسى پىكىر ايتىپ جاتىر.
– «جانسارايدىڭ» جاڭالىعى نەدە سوندا؟
– مۇندا ەندى ءبىز اسپانداعى ايدى جەرگە تۇسىرمەيتىن شىعارمىز. قاراپايىم كۇندەلىكتى اڭگىمە. بىراق ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – كەيىپكەردى سويلەتۋ. مەن الگى جۇرگىزۋشى ەكەنمىن دەپ, اركىمنىڭ شامىنا ءتيىپ, ويىن بۇزىپ كەتىپ, ءسوزىن كەسىپ وتىرۋدان بويىمدى اۋلاق سالعىم كەلەدى. سويلەپ كەتسەم, مەنىڭ دە ءبىر كىسىدەي شەشەندىگىم بار. ماقسات ءوزىمدى كورسەتۋ ەمەس. شاقىرىلعان ادامنىڭ جان-دۇنيەسىن اقتارۋ, سول نە ويلايدى, قوناقتى الدىڭعى كەزەككە شىعارىپ, ايتقان سۇبەلى, سالماقتى ويلارى بولسا, سونى ەل-جۇرتقا ۇسىنۋ.
– اڭگىمە بەلگىلى ءبىر تاقىرىپتى اشۋعا ارنالا ما؟
– مۇندا بەلگىلى ءبىر شەڭبەر دەگەن اتىمەن جوق. ماقسات كەيىپكەردى جان-جاقتى اشۋ بولىپ تابىلادى. ونىڭ ومىردەگى, ونەردەگى بولمىسى, ادەبيەتتەگى, ساياساتتاعى ورنى, جالپى الەۋمەتكە كىم ول, حالىق ءۇشىن قانداي كىسى الدىڭىزدا وتىرعان ادام, مەيلى ول ۇشقىش, عارىشكەر, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, عالىم, ايتپەسە, اۋزىمەن قۇس تىستەگەن مۋزىكانت, ماتەماتيك, كىم بولسا ول بولسىن, ماماندىعىنا بايلانىستى دا, ادامدىعىنا بايلانىستى دا حالىققا قۇندى ويلارى قاجەت. ال ەندى مۇنى قانداي فورمادا ايتقىزامىز, بۇل ماسەلە ەندى جۇرگىزۋشى, ماعان دا كوپ بايلانىستى. ءتىپتى, ول قولى قالت ەتكەندە نەمەن اينالىسادى؟ جۇرگىزۋشى رەتىندە مەن كەيىپكەرىمنىڭ بارلىق جان سىرىن اشۋعا ءتيىستىمىن. مىسالى, اسقار جۇمادىلداەۆ مىقتى ماتەماتيك ەكەنىن جۇرت ءبىلۋى مۇمكىن, ال سول ەسەپتىڭ بىلگىرى جانە ولەڭ جازاتىن اقىن ەكەنىن بىلەمىز بە؟ ولەڭىن وقىتۋىم مۇمكىن. سول سياقتى, كەڭەس دۇيسەكەەۆكە دومبىرا تارتقىزدىم. ەسمۇحان وباەۆقا ءان ايتقىزدىم. كومپوزيتوردىڭ دومبىرا تارتقانى, اكتەردىڭ, ماتەماتيكتىڭ ولەڭ وقىعانى قانداي عاجاپ! ىلعي قارا ءسوز قارا قازاقتىڭ ۇيقىسىن كەلتىرۋى مۇمكىن, سول ءۇشىن ديناميكا بەرىپ وتىرۋ كەرەك. قالاي بولعاندا دا تارتىمدى بولۋى ءۇشىن سالماقتى, سالاۋاتتى ءسوز قوزعاي وتىرىپ, تۇلعانىڭ ىشكى, ءبىز بىلمەيتىن قىرلارىن اشۋىم ماڭىزدى.
– بيلىك, تىرلىك قۋىپ جۇرگەن جاندار نە دەيدى؟ ءبىزدى نەگە شاقىرمايسىزدار دەپ قولقا سالىپ ءجۇرمەي مە؟
– بىراق ازىرگە تىزىمدە ونداي ادامدار جوق. «قىزمەت – قولدىڭ كىرى», بىردە بار, بىردە جوق, بۇگىنگى ىستەپ وتىرعان قىزمەتىنە قاراي تاڭداپ, تابان استىنان ەل-جۇرتقا كەرەمەتتەي ەتىپ كورسەتۋ اسىعىستىق پا دەپ ويلايمىن. ارينە, ەل ءۇشىن قابىرعاسى قايىسىپ, ءىسى مەن ءسوزى سايكەس كەلەتىندەردى سويلەتۋدەن قاشپايمىز. ال ەندى جوعارىدان كىم نە ايتسا, سوعان باس شۇلعىپ, جاي وتىرعاندارمەن, شىنىن ايتقاندا, مەنىڭ سويلەسكىم كەلمەيدى. جانە ونى ءوزىم سىناپ تا جىبەرۋىم مۇمكىن.
– جاڭا باعدارلامانىڭ تاعى قانداي ەرەكشەلىكتەرىن ءبولىپ ايتاسىز؟
–باعدارلاما 40 مينوتكە شاقتالعان. مەن سۇراق بەرەمىن. ول كىسى جاۋاپ بەرىپ وتىرادى. جاۋابىن مەن مەيلىنشە شەكتەمەيمىن. ءتىپتى ۇزاپ بارا جاتسا ەسەبىن تاۋىپ, اڭگىمەسىن بيازى تۇردە بولەمىن. ويىن باسقا نارسەگە اۋىستىرامىن. بىراق سول سۇراققا سىيماي, «اتتەگەن-اي» دەپ ايتۋعا ۇلگەرە الماي قالعان ويلارى بولسا, ءوزىم ەل-جۇرتتىڭ ورتاسىنا بارىپ وتىرامىن دا, ال كەيىپكەرىمدى ورتاعا شىعارامىن. ارنايى جارىق تۇسىرىلەدى. وعان ول ءۇشىن 3 ءمينوت ۋاقىت بولىنەدى. ەرەكشە ءبىر اتموسفەرا بەرىلەدى. ءوزىنىڭ بۇكىل ءتۇيىندى ويلارىن قورىتىپ, ايتىپ شىعادى. وسىمەن حابار اياقتالادى. ستۋدياعا كوپ كورەرمەندى جينايمىز. كادىمگى وتباسىن ۇستاپ وتىرعان ارداقتى انالارعا دەيىن قاتىسادى. عىلىمي ورتا, ماگيسترانت ستۋدەنتتەر وتىرادى. ءجانە كورەرمەن تاراپىنان سۇراق قويىلادى. وعان مۇمكىندىك بەرەمىن. مىسالى, دۋلات يسابەكوۆكە, ەسمۇحان وباەۆقا اششى سۇراقتار قويىلىپ جاتتى.
– «جانسارايدى» اشۋ ءۇشىن ادامنىڭ قولىندا كىلت بولۋى كەرەك قوي. سول ايتقانداي, وسى تۇلعالاردىڭ قىر-سىرىن ءوزىڭىز جاقسى بىلەسىز بە؟
– ولاردىڭ ءبارى زامانداستارىم عوي. مەنەن 4-5 جاس ۇلكەن, بولماسا كىشى ايتپەسە, قاتار دەگەندەي, ءبارى ءبىر داستارقاننان ءدام تاتىپ جۇرگەن جاقىن ازاماتتار. مىرزاتاي جولداسبەكوۆپەن كەزىندە قىزمەتتەس بولدىم. اكىم تارازيمەن, مىنە, ءالى كۇنگە دەيىن بىرگە ساباق بەرىپ ءجۇرمىز. تولەن ابدىكپەن ورتالىق كوميتەتتە بىرگە قىزمەت ىستەدىم. ە.وباەۆپەن, ق.بايبوسىنوۆپەن 40 جىل ونەردە بىرگە كەلەمىز. كەڭەس دۇيسەكەەۆپەن وسىندا كورشى تۇرامىز. ءبىرى اعاداي, ءبىرى ىنىدەي. ءارى سىنشى رەتىندە ولاردىڭ ءبارىنىڭ شىعارماشىلىعىنان حابارىم بار. تەاتر سىنشىسى بولعانىممەن ادەبيەتتى بىرەۋدەن كەم بىلەمىن دەپ ايتا المايمىن. جانە كەيدە پىكىر دە ءبىلدىرىپ ءجۇرمىن. دراماتۋرگيا – ادەبيەتتىڭ جانرى. ال دراماتۋرگيانى رىمعالي نۇرعاليەۆ ەكەۋمىزدەن باسقا سوڭىنا ءتۇسىپ جازعان قازاق جوققا ءتان. مەنىڭ قاي كىتابىمدى الساڭىز دا ءبىر تاراۋى دراماتۋرگيا تۋرالى. تەاتردىڭ نەگىزى – ادەبيەت. قاي ونەر ءتۇرىنىڭ بولسىن نەگىزى – ادەبيەت. كينوڭىز ادەبيەتسىز نە ىستەي الادى؟ تەاتر نە ىستەيدى؟ ادەبيەتسىز, ءماتىنسىز كومپوزيتور قانداي ءان شىعارا الادى؟ وپەراڭىز ليبرەتتوسىز جۇرە مە؟
– ءسىزدىڭ ايتقان سوزدەرىڭىزدىڭ ءوزىن سول كۇيىندە قاعازعا ءتۇسىرىپ الا بەرۋگە بولادى. داپ-دايىن دۇنيە. سۇراقتارىڭىزدى اۋەلى جازىپ الىپ بارىپ قوياسىز با؟
– قاي نارسەگە بولسىن بەت بۇرا ءبىلۋ كەرەك. ىشكى دايىندىق وتە-موتە قاجەت. ايتپەسە, دورەكى تىلمەن ايتقاندا, بازاردا كارتوشكا ساۋدالاپ ءجۇرىپ بارىپ حابار جۇرگىزە سالۋعا بولمايدى. ءتىپتى كيىمىڭە دەيىن ستۋديادا ەركىن وتىراتىن, ءوزىڭدى ەركىن سەزىنەتىن جايلى بولعانى ءجون. ءارتۇرلى حاباردا ءارتۇرلى كويلەك, ءارتۇرلى كوستيۋم كيۋگە تۋرا كەلەدى.
راس, م.جولداسبەكوۆكە بەرەتىن سۇراقتى ت.ابدىككە قويا المايسىز. كىمگە نە سۇراق بەرەرىڭدى ءبىلىپ بارۋعا ءتيىسسىڭ. جانە ماعان رەداكتورلار كومەكتەسەدى. الدىما جوسپارلى سۇراقتاردى ۇسىنادى. ارينە ولار جاستار ەمەس پە, كەي سۇراقتى ءسال وتكىرلەۋ قويىپ جىبەرۋى مۇمكىن. ونى مەن جۇمسارتامىن. ياعني, مىنا حابارعا زيان تيگىزبەيمىن. ەل-جۇرتتىڭ الدىندا بەت جىرتىسىپ, كىنالاسىپ جاتۋدىڭ كەرەگى جوق دەپ ەسەپتەيمىن. وتە مادەنيەتتى, سەرپىندى, قىزىقتى ديالوگ ديناميكالىق تۇرعىدان ءوربۋى كەرەك. سوندىقتان كەيبىر بەي-بەرەكەتتەۋ قويىلعان ساۋالدار بولسا, ونى وزگەشە قىرىنان بەرىپ جىبەرەمىن. ءوزىم جانىمنان قوسىپ وتىرامىن. تازا ءماتىن سول قالپىندا كەتپەيدى. سەبەبى, مەن جازاتىن اداممىن. ماعىنا قالادى, بىراق بەرىلۋ ۇلگىسى مەنىڭ وزىمە ءتان, اشىربەك سىعايدىڭ دەڭگەيىندە بەرىلۋى كەرەك. ۇلكەن عالىمعا, مويىندالعان تۇلعاعا ەڭبەك جولىن جاڭا باستاعان رەداكتوردىڭ ويىمەن سۇراق بەرسەم, مەنىڭ ءوزىم ءبىر ءتۇرلى حالىقتىڭ كوزىنە وعاش بولىپ كورىنۋىم مۇمكىن. سوندىقتان الدىمدا وتىرعان كىسىمەن دەڭگەيىم تەڭ بولۋىن قاتتى قاداعالايمىن. ودان كەم ءتۇسىپ جاتسام, «مىنا بايعۇستىڭ بۇل حاباردى جۇرگىزىپ نەسى بار؟» دەپ ايتپاي ما حالىق. ال مەن قولىمدا جۇرگىزۋشىلىك تەتىك بار ەكەن دەپ, الدىمدا وتىرعان ادامدى اسىپ تا, باسىپ تا كەتپەۋىم كەرەك, شاڭ قاپتىرىپ, ءسال تاسادا قالدىرۋعا تاعى بولمايدى, ول كىسىنى جانە وزىمنەن وزدىرىپ تا جىبەرمەۋىم كەرەك. قىسقاسى, ىشكى تەپە-تەڭدىك ساقتالىپ وتىرادى. بىراق ول كىسى ايتپاي كەتكەن نارسەنى تولىقتىرىپ وتىرۋعا قۇقىم بار.
– بۇل جوبانىڭ ءومىرى ۇزاق بولارىنا سەنەسىز بە؟
– اينالايىن, جەر بەتىنەن بۇل تۇگىلى ۇلى يمپەريالار دا قۇرىپ كەتىپ جاتادى. مۇنى ءدال ايتا المايمىن. اللا قانشا عۇمىر بەرەدى, سوعان بايلانىستى. فورماسىن, قۇرىلىمىن, مازمۇنىن وزگەرتپەيتىن ەشتەڭە جوق. بەلگىلى ءبىر كەزەڭگە دەيىن بۇل حابار جۇرەدى. حالىق, تۇلعالار امان تۇرعاندا, نەگە ۇزاق جاسامايدى. بىراق, جۇرگىزۋشى جۇرتتى سوزگە تىم تويعىزىپ جىبەرمەۋى كەرەك. «وي, مىنا كىسىنىڭ ويى ەش وزگەرمەيدى, ءبىر سارىندى, سول باياعى ەسكى سۇرلەۋ» دەپ وتىرسا ماعان دا جامان. سوندىقتان ءار حاباردان شەبەرلىك, تاپقىرلىق قىرلار قىلاڭ بەرىپ قالۋى كەرەك. كەيدە شۇقىلاپ وتىرماساڭ سويلەمەيتىن كىسىلەر بولادى, ال بىرەۋلەر اڭگىمەنىڭ ءسال شەتىن سوكسەڭ, ارمەن قاراي ءىلىپ اكەتەدى, ونىمەن تاعى جاعالاسا كەتپەۋ كەرەك. ويلانا ءبىلۋدىڭ, سويلەي ءبىلۋدىڭ ءوزىنىڭ ءبىر تەلەديدارعا ءتان نىشاندارى بار, سونى ساقتاي بىلگەن ۇتادى.
اڭگىمەلەسكەن
قاراشاش توقسانباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
