ەلىمىزدەگى ەپيدەميالىق جاعدايعا بايلانىستى بالالاردى ءتورت باعىتتا وقىتۋ جوسپارلانۋدا. ياعني, وقۋشىلاردىڭ 70 پايىزى نەمەسە 299 653 وقۋشىعا ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسى ينتەرنەت جەلىسى ارقىلى جۇرگىزىلىپ, وقۋمەن قامتىلاتىن بولادى. ال 20 پايىز نەمەسە 84 471 وقۋشى ء«ال فارابي», «ەلارنا» رەسپۋبليكالىق تەلەارنالارى مەن وبلىستىق «جەتىسۋ» تەلەارناسى ارقىلى ءبىلىم الماق. بۇعان قوسا شالعايداعى ەلدى مەكەندەردە ورىن تەپكەن شاعىن جيناقتى 138 مەكتەپتە سانيتارلىق تالاپتارعا سايكەس وقىتۋ جۇرگىزىلمەك. ناقتىسى, وبلىس بويىنشا 7721 نەمەسە 2 پايىز وقۋشى شتاتتىق رەجىمدە وقيدى. سونداي-اق اتا-انالاردىڭ ءوتىنىشى نەگىزىندە 5214 كەزەكشى سىنىپتار اشىلىپ, باستاۋىش سىنىپتاردا 34 792 بالا ءبىلىم الاتىن بولادى.
بيىلعى وقۋ جىلىندا جەتىسۋ جەرىندەگى مەكتەپ سانى دا كوبەيمەك. قازىر مەملەكەت قولداۋىنىڭ ناتيجەسىندە وبلىستا 32 ءبىلىم نىسانىنىڭ قۇرىلىسى جۇرۋدە. ونىڭ ىشىندە 23 مەكتەپ بار. ءارى 4 جاتاقحانا سالىنۋدا. سونىمەن قاتار «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى» شەڭبەرىندە جالپى سوماسى 27 ملرد تەڭگە بولاتىن 1500 ورىندىق تاعى 6 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانعان. وسى تىزىمدەگى تالدىقورعان قالاسىندا 288 ورىندىق جاتاقحانانىڭ, قاراساي اۋدانى ايتەي اۋىلىنداعى 1200 ورىندىق مەكتەپتىڭ, كەگەن اۋدانى ساتى اۋىلىنداعى ا.تۇركەباەۆ اتىنداعى مەكتەپتىڭ سپورت جانە ءماجىلىس زالدارى مەن اس ازىرلەيتىن بولىگىنىڭ قۇرىلىسى تولىق اياقتالدى. ال 1 قىركۇيەكتە ايماقتا سۋ جاڭا 6 مەكتەپ ەسىگىن ايقارا اشپاق. اتاپ ايتقاندا, جامبىل اۋدانى جايساڭ اۋىلىنداعى 2600 ورىندىق ءبىلىم وشاعى, ىلە اۋدانى تۇيمەباەۆ اۋىلىنداعى, قاراساي اۋدانىنىڭ شامالعان ستانساسى مەن ايتەي اۋىلىنداعى, كەربۇلاق اۋدانىنىڭ قوساعاش اۋىلىنداعى, كوكسۋ اۋدانىنىڭ قىزىلتوعان اۋىلىنداعى مەكتەپتەر پايدالانۋعا بەرىلەدى. جىل سوڭىنا دەيىن جامبىل اۋدانىنىڭ قاسىمبەك اۋىلىندا جانە ەسكەلدى اۋدانىنىڭ اباي اۋىلىندا 480 ورىندىق 2 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى. ءسويتىپ, جەتىسۋداعى جاڭا مەكتەپ سانى بيىل سەگىزگە جەتپەك.
ايتپاقشى, وبلىس بويىنشا 91 743 وقۋشى قاشىقتان ءبىلىم الۋ ءۇشىن كومپيۋتەرلىك قۇرالدارعا مۇقتاج. دەمەك جۇرت كوڭىلىندە «قاشىقتان وقۋعا قانشالىقتى دايىنبىز؟» دەگەن زاڭدى ساۋال تۋادى. وسى سۇراقتى وبلىس اكىمىنە جولداعان ەدىك. ءمالىم بولعانداي, اكىمدىك ماسەلەنى شەشۋگە بىلەك سىبانا كىرىسكەن. اسىرەسە, از قامتىلعان وتباسى بالالارى مەن جەتىم بالالاردى كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن قامتامسىز ەتۋ ماقساتىندا قوسىمشا 75,6 مىڭ كومپيۋتەر ساتىپ الىنىپ, ۋاقىتشا پايدالانۋعا بەرىلمەك. ساتىپ الۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل ءۇشىن 12,5 ملرد تەڭگە قارالعان. قوسىمشا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك اياسىندا 20 مىڭ كومپيۋتەر ساتىپ الىنۋدا. بۇل ىسكە مەتسەناتتار دا كومەك كورسەتۋگە نيەت ءبىلدىرىپ وتىرعان كورىنەدى. ماسەلەن «جاس ارحيتەكتورلار مەن قۇرىلىسشىلار» قوعامدىق قورى وبلىستىڭ از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارى ءۇشىن 150 كومپيۋتەر قۇرالدارىن تەگىن بەرمەك.
– وبلىستاعى سانيتارلىق ەپيدەميالىق جاعدايعا بايلانىستى بيىلعى جاڭا وقۋ جىلى قاشىقتىقتان وقىتۋ فورماتىندا باستالادى. بىراق قاشىقتان وقىتۋ جاس ۇرپاققا ءبىلىم بەرۋ, ونى تاربيەلەۋ ىسىنە ەشقانداي كەدەرگى بولماۋى ءتيىس. ول ءۇشىن ءبىز بارلىق قاجەتتى جاعدايلاردى جاسادىق. شتاتتىق رەجىمدە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە قاتاڭ سانيتارلىق تالاپتار ساقتالۋى ءتيىس. كىرەبەرىستەردە زالالسىزداندىرۋ توسەنىشتەرى, تەپلوۆيزور, سانيتايزەر جانە جەكە قورعانۋ قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. بۇل ماقساتقا 226,9 ملن تەڭگە قارجى قارالعان. سونداي-اق وقۋشىلار مەن مۇعالىمدەردىڭ كومپيۋتەرلىك قۇرالدارعا قاجەتتىلىگىنە, سونىمەن قاتار ينتەرنەت جەلىسى تارتىلعان ەلدى مەكەندەرگە قاتىستى دا مونيتورينگ جۇرگىزىلدى. وبلىستا كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتىلگەن وقۋشىلار ۇلەسى 61 پايىز, ياعني 242,7 مىڭ شاماسىندا. ال مەكتەپتەردەگى 23 678 كومپيۋتەر بالالارعا ۋاقىتشا پايدالانۋعا بەرىلەدى. ال از قامتىلعان وتباسى بالالارى مەن جەتىم بالالاردى كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن قامتامسىز ەتۋ ماقساتىندا قوسىمشا 75,6 مىڭ كومپيۋتەر ساتىپ الىنىپ, ۋاقىتشا پايدالانۋعا بەرىلەدى. ساتىپ الۋ جۇمىستارىنا 12,5 ملرد تەڭگە قارالعان. وعان قوسىمشا مەملەكەت پەن جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىندا 5 ملرد تەڭگەگە 20 مىڭ كومپيۋتەر ساتىپ الىنادى, – دەيدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.
ارينە, وسى جەردە ءبىلىم سالاسىنداعى تسيفرلاندىرۋعا قاتىستى ماسەلەگە نازار اۋدارۋ قاجەتتىگى كۇن تارتىبىنە شىعادى. قازىر الماتى وبلىسىنداعى ءبىلىم بەرەتىن 41 625 مۇعالىمنىڭ 96,4 پايىزى جاڭا تەحنولوگيانى تولىق مەڭگەرگەن ەكەن. ياعني, ۇستازداردىڭ كومپيۋتەر مەن ينتەرنەتكە قولجەتىمدىلىگى وسى شامادا. ال 3,6 پايىز مۇعالىمگە بۇل ارمان بولىپ وتىر. جانە وبلىستا 498 ءپان مۇعالىمى جەتىسپەيدى.
– تسيفرلاندىرۋ باعىتى بۇگىنگى دامۋ پروتسەسىنە ەرەكشە اسەر ەتىپ وتىر. بۇل تالاپ قازىرگى جاعدايدا بارلىق سالاعا ەنگىزىلۋدە. سونىڭ ىشىندە ءبىلىم بەرۋ سالاسى دا بۇل جۇمىستان تىس قالعان جوق. Bilimland.kz تسيفرلى رەسۋرسى وبلىستاعى 737 مەكتەپتە قولجەتىمدى. كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە 752 مەكتەپ, «كۇندەلىك» جۇيەسىنە 704 مەكتەپ قوسىلعان. ال وبلىستاعى 732 ەلدى مەكەننىڭ ون توعىزىندا ينتەرنەت جەلىسى جوق. جاڭا وقۋ جىلىندا اتالعان اۋىلداردا تۇراتىن 886 وقۋشىنىڭ ىشىندەگى 730 بالا تەلەارنا ارقىلى ءبىلىم الىپ, قالعان 156 بالا شتاتتىق رەجىمدە وقىماق. ينتەنەتتىڭ قولجەتىمدىلىگى دە نازاردان تىس قالعان جوق. «قازاقتەلەكوم» كومپانياسى ارقىلى 98 مەكتەپتىڭ ينتەرنەت جىلدامدىعى 4 مبيت-تەن 8 مبيت-كە دەيىن ۇلعايتىلماق. سونداي-اق ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلۋ ءۇشىن وقۋشىلارعا 43 مىڭ روۋتەر قۇرىلعىسىن ساتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىر. جالپى وبلىستا جاڭا وقۋ جىلىندا بالالاردى كومپيۋتەر جانە ينتەرنەت جەلىسىمەن قامتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالۋدا, – دەيدى وبلىس باسشىسى اماندىق باتالوۆ.
قالاي بولعاندا دا قاشىقتان وقۋ شالعاي اۋداندارعا وڭاي بولمايتىن ءتۇرى بار. اسىرەسە, ءبىلىم الۋعا قاجەتتى قۇرىلعىلارمەن قامتۋ جانە ينتەرنەت بايلانىسىنىڭ ناشار بولۋى اۋىل ۇستازدارى مەن وقۋشىلارىنا سىن بولعالى تۇر. وكىنىشكە قاراي, ءدال وسى ماسەلە الماتى قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى ىلە اۋدانى اۋماعىنداعى مەكتەپتەردە دە كەزدەسىپ وتىر. ماسەلەن, اششىبۇلاق اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى №44 ورتا مەكتەپتىڭ مۇعالىمدەرى ەرەكشە الاڭداۋلى. ويتكەنى, بۇل مەكتەپتە نەگىزىنەن ساياجاي تۇرعىندارىنىڭ بالالارى ءبىلىم الادى ەكەن. ءارى بالا سانى جوعارى. مەكتەپ 600 ورىندىق بولعانىمەن, وقۋشى سانى 2 مىڭنىڭ ۇستىندە ەكەن.
– جاڭا وقۋ جىلىندا وقۋشى سانى 2600 بالاعا جەتەدى دەپ وتىرمىز. قازىر 1 سىنىپقا 355 بالا ونلاين ءوتىنىش ءبىلدىردى. جاڭا وقۋ جىلىندا مەكتەپتە 145 بالا كەزەكشى سىنىپتا وقۋعا ءوتىنىش ءبىلدىردى. ناقتىلاپ ايتساق, 1 سىنىپتاردا 130 بالا, 2 سىنىپتاردا 15 بالا كەزەكشى سىنىپتاردا وقيتىن بولىپ وتىر. ال قالعان وقۋشىلار قاشىقتان وقيدى. قاشىقتان وقيتىن وقۋشىلار ءۇشىن ساياجايلارداعى ينتەرنەت بايلانىسىنىڭ ناشارلىعى قيىندىق تۋعىزۋدا. مەكتەپتەن كوپبالالى, از قامتىلعان وتباسى بالالارىنا كومپيۋتەر بەرىلۋدە. الايدا, ينتەرنەت ناشار بولسا, كومپيۋتەردەن نە پايدا؟ كەزەكشى سىنىپتارعا كابينەتتەر دايىندالىپ, مۇعالىمدەر بەكىتىلدى, – دەيدى مەكتەپتىڭ وقۋ ءىسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اقىلبەك سولتانقۇلوۆ.
الماتى وبلىسى
