الەم • 19 تامىز، 2020

ءۇشىنشى ەكونوميكا دا قۇلدىرادى

17 رەت كورسەتىلدى

جاپونيا ەكونوميكاسى كوروناۆيرۋس پاندەمياسى سالدارىنان قۇلدىراي ءتۇستى. الەمنىڭ ءۇشىنشى ەكونوميكاسى سانالاتىن ەلدىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ كورسەتكىشى ءساۋىر-ماۋسىم ايلارىندا 7،8 پايىزعا ازايدى. ساراپشىلار مۇنداي تومەن كورسەتكىش جاپونيادا سوڭعى كەزدەرى العاش رەت كەزدەسكەنىن ايتادى.

جالپى، جاپوندار ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ باياۋلاۋىمەن كۇرەستى داعدا­رىس­قا دەيىن باستاپ كەتكەن-ءدى. جىل باسىن­­داعى ەكى توقسان بويعى تومەن كورسەت­كىشتەر ەكونوميكانى رە­تسەسسياعا الىپ كەلدى. دەگەنمەن، وتكەن اپتاداعى دەرەكتەر قارجى الەمى­نىڭ جاعدايى مۇشكىل ەكەنىن انىق كورسەتتى. ساراپشىلار ناتيجەنىڭ ولار كۇتكەننەن دە تومەن ەكەنىن حابارلادى.

ەكونوميكانىڭ قۇلدىراۋىنا بىر­­دەن-ءبىر سەبەپ – ىشكى تۇتىنۋدىڭ تومەن­دەۋى. جاپونيا ەكونوميكاسىنىڭ جار­تىسى ىشكى نارىققا نەگىزدەلگەن، سوندىق­تان جاھاندىق ساۋدا، ەكسپورت­تىڭ ازايۋىمەن قوسا ىشكى نارىقتىڭ باسەڭدەۋى دە جاپونيا ەكونوميكاسى ءۇشىن قاۋىپتى.

تۇتىنۋ كورسەتكىشى 8،2 پايىزعا تومەندەپ، رەكوردتى شاماعا جەتىپ وتىر. ال شەتەلدەن كەلەتىن تاۋار 18،5 پايىزعا ازايعان. اسىرەسە اۆتوكولىك ەكسپورتى ۇلكەن زارداپ شەگۋدە. ءىجو 2011 جىلعىدان دا بىرنەشە ەسە قۇل­دىرادى. سوڭعى ستاتيس­تيكاعا قايتا ورالساق، ەلدەگى ءىجو 485 ترلن يەنگە دەيىن تومەن­دەگەن. مەملەكەتتىك وبلي­گا­تس­يالار­دىڭ تابىسى دا تومەن.

پاندەميا كەزىندە ەكونوميكانىڭ قۇلدىراۋى كوپ مەملەكەتكە تاڭ­سىق ەمەس. كارانتين شارالارى كۇشەي­تىلمەسە دە، حالىق ۇيدە وتىرعاندى ءجون كوردى. سايكەسىنشە، اقشا دا جۇمسال­مادى. بۇل ءوز كەزەگىندە كورپوراتيۆتى سالالارعا دا اسەر ەتتى. تۇتىنۋشىلار ازايعان سايىن كومپانيالاردىڭ تابىسى تومەندەي ءتۇستى. ساراپشىلار بۇل تىزبەكتىڭ تىعىرىققا تىرەيتىنىن ايتادى. ويتكەنى ءتىپتى جاپونياداعى كوپتەگەن ءىرى كومپانيا كەلەشەكتە جۇمىسقا كادرلار الۋ ماسەلەسىنە كۇمانمەن قارايتىنىن ايتادى. بۇگىننىڭ وزىندە ءىرى كومپانيالاردىڭ قىزمەتكەرلەرىن تولىق قامتاماسىز ەتۋى قيىنداپ كەتتى.

دەگەنمەن، «اۋىزدى قۋ شوپپەن سۇرتۋگە» ءالى ەرتە. Capital Economics تاۋەلسىز ماكروەكونوميكالىق زەرتتەۋ اگەنتتىگى كەرىسىنشە جاپونيا ەكونو­مي­كاسى پاندەميادان كەيىن باسقا ەكونو­ميكالارعا قاراعاندا تەز قالپىنا كەلە­دى دەپ بولجاپ وتىر. ولاردىڭ مالى­­مەتىنشە، بۇگىندە ينفەكتسيانىڭ ەكىن­شى تولقىنىنداعى جاپونيادا ناۋ­قاس­تار سانى كوپ ەمەس، سونىمەن قاتار ەلدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى قاتەر­مەن بەتپە-بەت كەلىپ، جۇيەنىڭ تيىم­­­دىلىگىن دالەلدەگەن. اگەنتتىك جا­پو­نيا­نىڭ ءىجو كورسەتكىشى بيىلعى جىل­­دىڭ ءۇشىنشى توقسانىندا جاقسى بەت­­بۇرىس جاساپ، كەلەسى جىلعا دەيىن جاق­سى نايجە بەرەدى دەگەن پىكىر ءبىلدىردى.

وڭ وزگەرىستەن ۇكىمەت تە ءۇمىتتى. جاپونيا پرەمەر-ءمينيسترى سيندزو ابە پاندەميا سالدارىن جەڭىلدە­تەتىن بىرقاتار شارانى تانىستىردى. مامىردا عانا كارانتين ءتارتىبى جەڭىلدەتىلگەنىمەن، الداعى ۋاقىتتا ول تاعى كۇشەيتىلۋى مۇمكىن دەگەن بولجام بار. ال بۇل تاعى دا بيزنەس پەن ساۋدا سەكتورىنا تەرىس اسەر ەتەدى.

بۇعان دەيىن جاپونيا ەكونوميكا ءمينيسترى ياسۋتوشي نيشيمۋرا ۇكى­مەتتىڭ جوسپارى دايىن ەكەنىن حابار­لاعان ەدى. «پاندەميا سالدارىن جويۋ ءۇشىن ەكونوميكا مەن ءتۋريزمدى قۇتقاراتىن شارالاردى قابىلداۋعا دايىنبىز»، دەدى ول مالىمدەمەسىندە. سونىمەن قاتار جەلتوقساندا پرەمەر-مينيستر سيندزو ابە دە ۇكىمەتتىڭ ساۋدا سالىعىنىڭ وسۋىنەن تۋعان جاعدايدى رەتتەۋگە 120 ملرد اقش دوللارىن بولۋگە كەلىسىم بەرگەنىن مالىمدەدى.

ازىرگە ناقتى شارا رەتىندە الەۋ­مەتتىك قولداۋ قاراستىرىلعان. ءاربىر جاپوندىق ۇكىمەتتەن 100 مىڭ يەن، ياعني 926 اقش دوللارى كولەمىندە جاردەماقى الا الادى.

ەكىنشى ەكونوميكاعا يە قىتاي دا كوپ ۇزاماي جاقسى ناتيجەلەرىمەن كورىنەتىن سەكىلدى. ويتكەنى باسقا مەملەكەتتەر ءالى دە پاندەميا كەسىرىنەن بولعان شىعىندى ساناپ جاتسا، قىتاي ءساۋىر مەن ماۋسىم ارالىعىندا ەكونوميكانىڭ 3،2 پايىزعا وسكەنىن حابارلاعان.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اراق ساتىلمايتىن اۋدان

ايماقتار • كەشە

ەرلىككە تولى سۋرەتتەر

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار