قاشىقتان وقۋعا ەش دايىندىقسىز كىرسە دە ۇستازدارىمىز حالىق, ۇرپاق الدىنداعى مىندەتتەرىن لايىقتى اتقارۋدا. الداعى ۋاقىتتا دا قاشىقتان وقىتۋدىڭ تاسىلدەرىن مەڭگەرىپ, عالامتوردىڭ شەكسىز مۇمكىندىكتەرىن يگەرىپ, ساباقتى بالاعا قىزىقتى ەتىپ بەرۋگە ءتيىسپىز. بۇگىنگى پەداگوگتىڭ شىعارماشىلىعى ونىڭ ۆيرتۋالدى اۋديتوريادا وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ شەبەرلىگىنەن كورىنەتىن بولادى. بۇل جۇمىستار مۇعالىمدەردىڭ اقپاراتتىق ساۋاتتىلىق بويىنشا تانىم كوكجيەگىن كەڭەيتەدى. اقپاراتتىق ساۋاتتىلىق پەن تاجىريبە – جان-جاقتى دايىندىقتى قاجەت ەتەتىن كۇردەلى ۇدەرىس. ءدال بۇگىنگىدەي تسيفرلى توڭكەرىس زامانىندا ونىڭ مۇمكىندىكتەرى شەكسىز. «ۇيرەنگەنى باردىڭ ۇيرەتەرى بار» دەمەكشى, مۇعالىمدەرىمىز قاشىقتان وقىتۋ بويىنشا بىلىكتىلىك كۋرستارىنان ءوتىپ, ونى پراكتيكادا قولداناتىن بولادى.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرماسىمەن «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دببۇ پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعى 2020 جىلدىڭ 27 شىلدەسىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پەداگوگتەرىنە ارنالعان قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە «قاشىقتان وقىتۋدى ۇيرەنەمىن» اتتى كۋرسى ءوز جۇمىسىن باستاپ كەتتى.
ونلاين-كۋرس باعدارلاماسى ينتەرنەت-سەرۆيستەرمەن جۇمىس ىستەۋ داعدىلارىن ۇيرەتۋگە باعىتتالعان. وسى كۋرستان اقپاراتتىق ساۋاتتىلىقتىڭ سان قىرىن مەڭگەردىم. ەندى ونى پراكتيكا جۇزىندە قولدانىپ, زەرتتەۋ جۇرگىزگىم كەلەدى. ونى ىسكە اسىرۋ كەزىندەگى قيىندىقتاردى ارىپتەستەرىممەن بىرگە جەڭەمىن دەگەن ويدامىن. جالپى, رەسپۋبليكاداعى ۇستازدار قاۋىمىنا دەر كەزىندە قولداۋ مەن كومەكتى ۇيىمداستىرا بىلگەن «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دببۇ پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعىنا العىس ايتقىم كەلەدى. سەبەبى ۇيىمنىڭ قاي جۇمىسىن الساق تا مازمۇندىلىعىمەن, شىنايىلىعىمەن, پراكتيكالىق قۇندىلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى.
قاشىقتان وقىتۋدى جۇزەگە اسىرۋدا كەزدەسكەن تەحنيكالىق قيىندىقتاردى قوسپاعاندا, وقۋشىلاردىڭ بويىنداعى الەۋمەتتىك قۇندىلىقتار كەمىپ, تاجىريبەلىك داعدىلار تومەندەپ كەتۋى مۇمكىن. بۇل, ارينە تسيفرلىق ءبىلىم بەرۋ رەسۋرسى مۇعالىمدى الماستىرا المايتىنىنىڭ دالەلى. وسى كەزەڭدە پەداگوگتىڭ مىندەتى – وقۋشىنىڭ تاپسىرمانى ءوز بەتىنشە ورىنداۋىنا قولداۋ كورسەتۋ, باعالاۋ جۇمىستارىن باسقارۋ. وسىعان وراي پەداگوگ ءتۇرلى سەرۆيستەر مەن ينتەرنەت تۇعىرنامالاردى پايدالانادى. ءدال وسى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋدا اتالعان كۋرستىڭ ءمانى جوعارى بولدى. «ۇيرەنگەندى جەلگە ۇشىرماي ىسكە اسىر» دەپ ج.بالاساعۇن بابامىز ايتقانداي, بۇل داعدىلاردى ىسكە اسىرۋ پراكتيكامەن كەلەتىنى ءسوزسىز.
قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ وقىتىلۋ جاعدايىنا كەلەتىن بولساق, وقىتۋدىڭ سينحروندى جانە سينحروندى ەمەس تۇرلەرىن ۇيلەستىرە وتىرىپ, وقىتامىز. ۆيتسە-مينيستر ش.كارينوۆا ءۇي تاپسىرماسى ەمەس, وقۋ تاپسىرماسى دەپ تۇيىندەگەنى وتە ورىندى, سەبەبى قاشىقتان وقىتۋ جاعدايىندا وتىرعان بالانىڭ تاپسىرما ورىنداۋعا كەتكەن ۋاقىتىن ءتيىمدى بەرۋ ماڭىزدى. قۇجاتتاماعا (قر بعم №126 بۇيرىعىنا) سايكەس قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن ورىنداۋ ۋاقىتى 10-30 مينۋتقا شاقتالعان. ەڭ باستىسى, وقۋ ماقساتىنا ساي تاپسىرمانىڭ ورىندالۋى. وسى ورايدا اتا-اناعا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ كوپ بولۋى ماڭىزدى. وقۋ تاپسىرماسى بالانىڭ بولاشاعىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا ەكەنىن تۇسىنگەن ابزال. ءدال بۇگىنگى تاپسىرمالار ارقىلى بالا بويىندا اقپاراتپەن جۇمىس ساۋاتتىلىعى, سىني ويلاۋ, جاھاندىق قۇزىرەتتىلىك ت.ب. داعدىلار قالىپتاسادى. ءۇي جاعدايىندا وتىرعان بالانى قىزىقتىرىپ تاپسىرما ورىنداتۋ قيىندىعىن اتا-انامەن بىرگە ەڭسەرگەندە عانا قۇندى بولادى. ادەتتە ءوز بەتىمەن ورىنداي المايتىن تاپسىرما جاقسى تاپسىرما بولىپ ەسەپتەلمەيدى. «باعالاۋ تاپسىرماسىن ازىرلەۋ جانە ساراپتاۋ» تاقىرىبىنداعى مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىك ارتتىرۋ كۋرسىن جۇرگىزۋ تاجىريبەمدە وسى ماسەلەگە كوپ نازار اۋدارامىن. تاپسىرمانى بالاعا قالاي قىزىقتى بەرۋگە بولادى؟ ولاردى نە قىزىقتىرادى؟ جاس ەرەكشەلىگىنە, دەڭگەيىنە سايكەس پە؟ ءتىپتى گرامماتيكانىڭ ءوزىن ومىرمەن بايلانىستىرىپ, جاعدايات ارقىلى بەرسە, اناعۇرلىم تيىمدىرەك بولادى.
BilimLand, iMektep.kz سايتىنداعى ينتەراكتيۆتى ساباقتاردى زەردەلەپ قارايتىن بولساق, كونتەنت نەگىزىندە قاراپايىم دەڭگەيدەن, ورتا, جوعارى دەڭگەيگە دەيىن تاپسىرمالار بىرنەشە نۇسقادا بەرىلەدى. بالا ءوز بەتىنشە تاڭداپ, مۇمكىندىگىنشە ورىندايدى جانە دۇرىس جاۋاپپەن ءوزىن تەكسەرەدى. اۋديو, ۆيدەو نۇسقالارى دا بەرىلەدى, سەبەبى «وقىتۋدا سىرتقى سەزىمدەردىڭ ىسكە قوسىلۋى, كورۋ, ەستۋ, سيپاپ سەزۋ مۇشەلەردىڭ قاتىسۋى اناعۇرلىم سەپتىگىن تيگىزەدى» دەگەن م.جۇماباەۆ قاعيداتىنا سايكەس دەپ تۇسىنگەن ءجون. قاراپايىم چاتتاعى ساباقتا ەڭ بولماعاندا سۋرەت, تانىستىرىلىم كورسەتسەك, بالا تەزىرەك ۇعادى. قاسىندا مۇعالىم جوق ءارى وعان كەرى بايلانىس ۋاقىتىندا بەرىلمەي قالعان جاعدايدا بالا تاپسىرمانى ەڭ بولماعاندا, دۇرىس جاۋاپپەن تەكسەرىپ السا, قاناعاتتانادى. سوندىقتان ءبىلۋ, ءتۇسىنۋ دەڭگەيىندەگى تاپسىرمالاردى ورىنداپ بولىسىمەن, دۇرىس جاۋاپپەن ءوزىن ءوزى تەكسەرىپ السا, ءتيىمدى بولاتىنىن ايتقىم كەلەدى. وسى ورايدا وقۋشىلارعا بەرىلەتىن كەرى بايلانىستىڭ ولاردى شابىتتاندىراتىنداي بەرىلۋى ماڭىزدى دەپ سانايمىن.
قازاق ادەبيەتى بويىنشا كوركەم شىعارمالاردى وقىتۋ وڭاي ەمەس. وقۋشىنىڭ شىعارمانى تۇتاس وقۋى قاداعالانادى, الايدا بۇل دەڭگەيگە بارلىق وقۋشىنىڭ قول جەتكىزۋى قيىننىڭ قيىنى. كىتاپ وقۋعا ىنتالاندىرۋ ماڭىزدى. قازىرگى وقۋشىلار موتيۆاتسيالىق كىتاپتارعا قىزىعاتىندىقتان, موتيۆاتسيالىق سوزدەر اسەر ەتەدى دەپ ويلايمىن. مىسالى, «كەز كەلگەن وقىرمان ليدەر ەمەس, كەرىسىنشە كەز كەلگەن ليدەر وقىرمان», «الەمدەگى ەڭ باي ادامدار وقىرماندار» ت.س.س. الدىمەن, شىعارما اننوتاتسياسى, تانىستىرىلىمى, قىزىقتىرۋى مىقتى بولۋى كەرەك. سوسىن بولىمدەر بويىنشا وقۋعا بەرىپ, ونى مازمۇنىن تەكسەرۋ تاپسىرمالارىن جاۋاپتارىمەن دايىنداپ قويۋ ماڭىزدى. ەگەر جۇمىستارى ارنايى دۇرىس جاۋاپپەن تەكسەرىلسە, وقۋشىنىڭ وقۋعا دەگەن جاۋاپكەرشىلىگى ويانادى. سودان كەيىن بەرىلگەن وقۋ ماقساتتارىنا سايكەس تالداۋلار چاتتا جۇرگىزەلەدى نەمەسە باسقا دا اقپاراتتىق وقىتۋ سەرۆيستەرىندە جۇرگىزىلەدى. ەڭ باستىسى, مۇعالىمدەر قاۋىمداستىعىنىڭ بىرلەسكەن ارەكەتى, ارىپتەستەردىڭ تاپسىرمانى بىرلەسە قۇراستىرۋى, ۇيىمداستىرۋى وقىتۋدا ءوز ناتيجەسىن بەرەتىندىگى تاجىريبەدە دالەلدەنگەندىكتەن, وسى ۇدەرىس ءار مەكتەپتىڭ مىزعىمايتىن تۇعىرى بولا ءبىلۋى ءتيىس دەپ ويلايمىن.
گۇلميرا رىسكەلديەۆا,
ش.سماحان ۇلى اتىنداعى №62 گيمنازيانىڭ ۇزدىك پەداگوگى, ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى
