ودان بولەك, سەناتور وبلىس ورتالىعىندا سالىنىپ جاتقان نىسانداردى ارالادى. ناقتى ايتقاندا, پەتروپاۆل قالاسىنداعى 108 پاتەرلى كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسشىلارىمەن كەزدەستى. جوسپار بويىنشا اتالعان ءۇي ەكى جىلدان كەيىن عانا پايدالانۋعا بەرىلەدى. ءوز كەزەگىندە قۇرىلىسشىلار ءۇي قۇرىلىسىن مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتاۋعا دايىن ەكەندەرىن جانە ول جاعداي ساپاعا ەشقانداي كەرى اسەرىن تيگىزبەيتىنىن جەتكىزدى.سونىمەن قاتار دەپۋتات 500 ورىندىق قازاق تەاترىنىڭ قۇرىلىس جۇمىسىن ارنايى بارىپ كوردى. بۇگىندە ءۇش قاباتتى عيمارات سالىنىپ بىتكەن. ەندى شاتىر جۇمىستارى قالعان.
* * *
سەناتور ر.اكىموۆ اقمولا وبلىسىنىڭ بىرنەشە اۋدانىندا جۇمىس ساپارىمەن بولدى. ساپار بارىسىندا ول ەگىستىك القاپتارىن ارالاپ, تۇرعىندارمەن كەزدەسىپ, شارۋالاردىڭ سوزىنە قۇلاق ءتۇردى. ديقاندار بيىلعى جاز قۇرعاق بولعانىمەن قىستا تۇسكەن جاۋىن-شاشىننىڭ كوپ بولعانىنا بايلانىستى مول ءونىم الامىز دەپ وتىر.
ماماندار ايماقتا ەگىن وراعىنا دايىندىق جۇمىستارى پىسىقتالعانىن, سوندىقتان جانار-جاعارمايعا قاتىستى ماسەلە بولماۋعا ءتيىس ەكەنىن ايتۋدا. سەناتور ءونىمدى جيناۋ كەزىندە جۇمىسشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتىپ, جەرگىلىكتى بيلىك پەن شارۋالاردى وسى ماسەلەگە باسا ءمان بەرۋگە شاقىردى. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ءوڭىر بويىنشا ەگىن ەگىلگەن جەردىڭ 63 پايىزى قاناعاتتانارلىق جاعدايدا. «بيىل مەملەكەت تاراپىنان وڭىرلەردە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن ايتارلىقتاي قاراجات ءبولىندى. بىلتىر اتالعان قاراجات 60 ميلليارد تەڭگە شاماسىندا بولسا, 2020 جىلى 70 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى قاراستىرىلعان. ەندى وسى قاراجاتتى ءتيىمدى پايدالانىپ, ەگىندى شاشاۋىن شىعارماي جيناپ الۋىمىز كەرەك», دەدى سەناتور.
ر.اكىموۆ وبلىس اكىمىمەن كەزدەسۋىندە ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەسىن تالقىلادى. بۇدان باسقا, دەپۋتات وبلىس ورتالىعىندا سالىنىپ جاتقان وقۋشىلار سارايى مەن كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇيدىڭ جاي-كۇيىمەن تانىسىپ, شاھاردىڭ ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمىنا كوڭىل ءبولدى.
* * *
سەنات دەپۋتاتتارى ع.دۇيسەمباەۆ پەن ل.سۇلەيمەن اتىراۋ قالاسىنداعى جەدەل جاردەم ستانساسىنا باردى. مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرمەن كەزدەسكەن دەپۋتاتتار جۇزدەگەن قازاقستاندىقتىڭ ءومىرى ءدال وسى جەدەل جاردەم بريگادالارىنىڭ كاسىبيلىگى مەن جەدەل ارەكەتىنە بايلانىستى ەكەنىن ايتتى. عۇمار دۇيسەمباەۆ قازىرگى تاڭدا 103 قىزمەتىنىڭ فەلدشەرلەرى الدىڭعى شەپتە ايانباي ەڭبەك ەتىپ جاتقانىنا نازار اۋدارىپ, ولار قولداۋ مەن قۇرمەتكە لايىق ەكەنىن جەتكىزدى. سەناتورلار كوروناۆيرۋس پەن پنەۆمونيانى ەمدەۋگە قاجەتتى ءدارى-دارمەكتىڭ جەتكىلىكتى ەكەنىنە كوز جەتكىزۋ ءۇشىن «سق-فارماتسيانىڭ» ءدارىحانالارى مەن قويمالارىن تەكسەرۋدى جالعاستىرىپ جاتىر. ءبىراز ۋاقىت بويى ەلىمىزدە مەديتسينالىق پرەپاراتتاردىڭ تاپشىلىعى بايقالعان ەدى. ءتىپتى كەيبىر ءدارىحانا جەلىلەرى پاندەميادان ەمدەلۋگە كەرەكتى دارىلەردىڭ باعاسىن قولدان قىمباتتاتىپ, جاعدايدى ودان ءارى ۋشىقتىردى. وسىعان بايلانىستى «سق-فارماتسيانىڭ» جۇمىسىنا قاتىستى سىني پىكىرلەر ايتىلىپ, باقىلاۋ ورگاندارى تاراپىنان ماسەلە كوتەرىلگەن بولاتىن. سوندىقتان سەنات دەپۋتاتتارى وڭىردە ءدارى-دارمەك ساتاتىن جانە ساقتايتىن ورىندارعا ارنايى بارىپ تەكسەرۋدى ءجون سانادى.
سونىمەن قاتار سەناتورلار ءبىرىنشى كەزەكتە قاجەتتى تاۋارلاردىڭ باعاسىنا قاتىستى جاعدايدى دا باقىلاۋعا الدى. سونىڭ اياسىندا ولار ءىرى ازىق-ت ۇلىك دۇكەندەرىنە اتباسىن بۇرىپ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار وكىلدەرىنە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك باعاسىن بەلگىلەنگەن شەكتەن قىمباتتاتۋعا جول بەرمەۋ كەرەكتىگىن ايتتى. پاندەميا كەزىندە ۇنەمى سانيتارلىق نورمالاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ءماجبۇر بولعان كاسىپكەرلەردىڭ دە جاعدايى وڭاي ەمەس ەكەنى بەلگىلى. الايدا سەناتورلار ولاردى بيزنەستەرىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن عانا ەمەس, وتانداستارىنىڭ ومىرلەرى ءۇشىن دە سانيتارلىق تالاپتاردى ورىنداۋعا شاقىردى. ال اكىمدىكتەر الەۋمەتتىك قاشىقتىقتىڭ ساقتالۋىن جانە ىندەتتىڭ تارالۋىنا جول بەرمەيتىن باسقا دا شارالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس.
بۇدان باسقا سەنات دەپۋتاتتارى ءوڭىردىڭ كاسىپوداق وكىلدەرىمەن كەزدەستى. ولار الەۋمەتتىك ماڭىزعا يە, حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ماقساتىمەن قابىلدانعان زاڭدارعا توقتالىپ ءوتتى. ءوز كەزەگىندە كاسىپوداق وكىلدەرى ءتۇرلى سالا بويىنشا وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەرىپ, كەيبىر زاڭدارعا وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جونىندەگى ۇسىنىستارىن جەتكىزدى.
* * *
ءماجىلىس دەپۋتاتتارى – الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ن.جۇمادىلداەۆا, زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ب.كەسەباەۆا قىزىلوردا قالالىق ءبىلىم بولىمىندە بولىپ, ءبىلىم بەرۋ سالاسى بويىنشا ماسەلەلەردى تالقىلادى. ەڭ الدىمەن دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن قارالىپ جاتقان «قر ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى كەيبىر زاڭنامالارىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ادىسكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن تالقىلاۋ وتكىزىلدى. تالقىلاۋعا قالالىق ءبولىم ادىسكەرلەرىمەن قوسا اۋداندىق ادىسكەرلەر Zoom قوسىمشاسى ارقىلى قوسىلدى. دەپۋتاتتار جالپى ءبىلىم بەرۋ بويىنشا زاڭنامانى جەتىلدىرۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ, ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى تالقىعا سالدى. ادىسكەرلەر جەرگىلىكتى دەڭگەيدە زاڭنامانىڭ ورىندالۋ بولجامىن ايتىپ, ۇسىنىستارىن جەتكىزدى.
دەپۋتات ن.جۇمادىلداەۆا وبلىس اكىمى گ.ابدىقالىقوۆانىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. سىرداريا وزەنىندەگى سۋ دەڭگەيىنىڭ ءتۇسۋى بۇكىل سىر جۇرتىن الاڭداتۋدا. بۇل ماسەلە بويىنشا جەرگىلىكتى جانە ورتالىق دەڭگەيدە شارالار قابىلدانىپ, وزەننىڭ ارناسىن تازالاۋ جانە تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى باستاۋ العان. دەپۋتات وسى جانە وزگە دە وبلىس حالقى ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلەلەر ءتيىستى ورگاندارعا شەشۋ ءۇشىن جەتكىزىلەتىنىن ايتتى.
ودان كەيىن, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ جانە جالپى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ باسشىلىقتارىمەن Zoom قوسىمشاسى ارقىلى كەزدەسۋ وتكىزىلدى. دەپۋتاتتار قاتىسقان شارادا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ كارانتيندىك جاعدايدا جاڭا وقۋ جىلىنا دايىندىعى قارالدى. وبلىس بويىنشا الداعى وقۋ جىلىندا 293 مەكتەپتە 168 477 وقۋشى وقيدى دەپ كۇتىلۋدە. ونىڭ ىشىندە 1 سىنىپقا 18 114 بالا قابىلدانادى دەپ جوسپارلانۋدا. جاڭا وقۋ جىلىنا وقۋلىقتار مەن وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەندەرىن ساتىپ الۋعا بارلىعى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 1,2 ملرد تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, ونىڭ 33 پايىزى نەمەسە 396 ملن تەڭگەسى جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنا كوشەتىن 11-سىنىپتىڭ وقۋلىقتارىن ساتىپ الۋعا جۇمسالۋدا. قالعان 804 ملن تەڭگە باسقا سىنىپتاردىڭ قاجەتتى وقۋلىق قورلارىن تولىقتىرۋ ءۇشىن باعىتتالعان. دەپۋتاتتار مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ پروتسەسىنىڭ وقۋلىقتاردى ساتىپ الۋعا اسەرىن سۇراپ, سىبايلاستىق قاۋپىن ازايتا وتىرىپ, ساتىپ الۋدى جەڭىلدەتۋ جولدارىن تالقىلادى.
ونلاين ءبىلىم بەرۋ فورماتىنىڭ ەرەكشەلىگى – ينتەرنەت جىلدامدىعىنا تاۋەلدى. سول سەبەپتى ەلدەگى ينتەرنەت ماسەلەسى سۇرالدى. وبلىستا 293 مەكتەپ ينتەرنەتكە قوسىلعان. ال كەيىبىر شەت ورنالاسقان ەلدى مەكەندەر ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلماعان. بۇل ماسەلە اينالىپ كەلىپ, قالا مەن اۋىل وقۋشىلارى اراسىنداعى بىلىمگە قول جەتىمدىلىگىن الشاقتاتادى, بىلىكتىلىگىنە اسەر ەتەدى. وسى ورايدا دەپۋتاتتار اۋىلداعى ينتەرنەت ماسەلەسىن كوتەرىپ, ونى تەز ارادا شەشۋگە اتسالىساتىندارىن جەتكىزدى.
ودان بولەك, كارانتين تالاپتارىن ساقتاۋ بويىنشا ءاربىر مەكتەپكە بولىنەتىن قارجى مەن كەزەكشى سىنىپتى ەنگىزۋدەگى تالاپتار تالقىعا سالىنىپ, جەتىلدىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار ەنگىزىلدى.
ن.جۇمادىلداەۆا Nur Otan پارتياسى وبلىستىق فيليالىندا بولىپ, فيليال ءتورايىمىنىڭ ورىنباسارى ل.تورەشوۆامەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا تۇرعىندار تاراپىنان كوپ كوتەرىلەتىن ماسەلەلەر اتالىپ, ونى جەرگىلىكتى نەمەسە ورتالىق دەڭگەيدە شەشۋ مۇمكىندىكتەرىن ورتاعا سالدى. جۇيەلى ماسەلەلەر ورتالىق اتقارۋشى ورگاندارعا جەتكىزىلىپ, ولاردىڭ شەشىمىن تابۋ قادامدارى قابىلداناتىن بولادى.
