ايماقتار • 13 تامىز، 2020

اۋليەاتالىقتار اسارلاتىپ ءۇي سالۋدا

91 رەت كورسەتىلدى

ەجەلدەن ەلدىك مۇراتتى، ۇلتتىق قۇندىلىقتى ەرەكشە دارىپتەگەن حالقىمىزدا عاسىرلار بويى كىسىلىكتىڭ كوركەم ۇلگىلەرى قالىپتاسقان. «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل» دەگەندەي، قولدا بارىن ءبىر-بىرىمەن ءبولىسىپ، بىرىنە-ءبىرى قامقور، تىلەۋلەس بولعان ۇلتتىڭ ۇلىلىعى دا وسىندا.

قازاق توپىراعىندا قالىپ­تاسقان «اسار» يگى ءداستۇرى سونىڭ ءبىر ايعاعى. اتالعان ءداستۇر اسى­رەسە اۋىلدى جەرلەردە وركەن جايىپ، اۋىلداستارى مەن تۋىس­تارى مۇقتاج جاندارعا قولۇشىن سوزاتىن بولعان. بۇگىندە ۇلتتىڭ بولمىسىنداعى وسى ءبىر ەرەكشە قاسيەت اۋليەاتا توپىراعىندا ءوز جالعاسىن تابۋدا. بۇل باستا­مانى جەرگىلىكتى «رۋحاني جاڭعىرۋ» جوبالىق ءوفيسى ارنايى كوتەرىپ، وڭىردە «اسارلاتىپ ءۇي سالۋ» جو­با­سىن ىسكە قوسىپ وتىر. مۇن­­داعى ماقسات – مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا، از قامتىل­عان جانە كوپبالالى وتباسىلار­عا كوپتىڭ كومەگىمەن اسارلاتىپ تۇرعىن ءۇي سالىپ بەرۋ. بۇل رەتتە ءبىرىنشى كەزەكتە كىمدەرگە كومەك كورسەتىلەتىنىن جەرگىلىكتى اقساقالدار كەڭەسىمەن كەلىسە وتىرىپ، ادامداردىڭ وزدەرى شەشەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ور­گان­دار دا يگى باستامادان تىس قال­ماۋى قاجەت. نەگىزىنەن مۇندا باسپاناعا مۇقتاج ازاماتتارعا اسارلاتىپ ءۇي سالىنادى.

اتالعان يگىلىكتى ىسكە بايزاق اۋدانى، ءمادىمار اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كىرىسىپ كەتتى. اۋىلداستارى جالعىز ءوزى ءتورت بالا تاربيە­لەپ وتىرعان عاليا قۇرمانوۆا­عا ءتورت بولمەلى ءۇي سالىپ بەرۋدى قولعا الدى. اۋىلدىق وكرۋگ اكىمىنىڭ شەشىمىمەن جەرگىلىكتى مەكتەپكە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ كەزىندە بوساعان جەر تەلىمى مەن قۇرىلىسقا جارامدى ماتەريالدار بولىنگەن. ال اتالعان اۋىل تۇرعىنى ج.داۋلەتوۆ قۇرىلىس ماتەريالدارىمەن كومەكتەسسە، قالعان كورشىلەر، اسىرەسە جاس­تار ءۇي قۇرىلىسىنا بەلسەنە اتسالىسىپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا بۇل ءۇيدىڭ قابىرعالارى كوتەرىلىپ، شاتىرى جابىلىپ، ارلەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. قىركۇيەك ايىنىڭ باسىندا عا­ليا قۇرمانوۆامەن قاتار ۇلگىلى جانە بايتەرەك اۋىلدارىنداعى تاعى ەكى وتباسى دا جاڭا ۇيگە قونىستانادى. جالپى، بايزاق اۋدانىنىڭ 18 اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ ارقايسىسىندا اسارلاتۋ ادىسىمەن مۇقتاج وتباسىلارعا ارنالىپ ءبىر-ءبىر ۇيدەن سالىنادى. بۇل رەتتە وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپار­باەۆ اتا-بابالارىمىزدىڭ يگى سالت-داستۇرلەرى بۇگىندە ءوزىنىڭ وزەكتىلىگىن جوعالتپاعانىن اتاپ ءوتتى. ول وسكەلەڭ ۇرپاقتى، جالپى وبلىس تۇرعىندارىن مەيىرىمدىلىك پەن ءوزارا كومەككە، جەرگىلىكتى حالىقتىڭ قولداۋىن باعالاي بىلۋگە ۇندەيدى.

سونىمەن قاتار اسارلاتۋ ادىسىمەن ءۇي سالۋ جۇمىسى مەر­كى اۋدانىندا دا جالعاسىن تاۋىپ وتىر. وسى جىلدىڭ سوڭى­نا دەيىن 9 ءۇي سالىنادى دەپ جوس­پارلانعان. ماسەلەن، سارى­­مولداەۆ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ تۇر­عىن­دارى بىرلەسىپ، كوپبالالى اناعا ارناپ باسپانا سالۋدى باس­تاپ كەتكەن. سونداي-اق ول ۇيگە بۇگىندە قاجەتتى كوممۋنيكا­تسيا­لار جۇرگىزىلگەن. سول سياق­تى ويتال اۋىلدىق وكرۋگىندە دە قامقور جاندار ەكىنشى توپتاعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتىڭ وتباسىنا ءۇي سالىپ بەرۋ ءۇشىن اقشا جيناعان ەكەن. اتالعان اۋدانداعى ت.رىسقۇلوۆ اۋىلىندا دا اتا-اناسىز قالعان جەتىم بالاعا ارنالىپ باسپانا سالىنۋدا.

قازىرگى كەزدە اسارلاتۋ ءادىسى وبلىستىڭ بارلىق اۋداندارىن قامتىپ وتىر. ماسەلەن، شۋ اۋدانىنداعى از قامتاماسىز ەتىلگەن 17 وتباسى جاڭا ۇيگە كو­شەتىن بولسا، جامبىل اۋدانىندا تاعى 10 وتباسى قونىس تويىن تويلايدى دەپ جوسپارلانۋدا. جالپى، بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن وبلىستا حالىقتىق قۇرىلىس ءادىسىن قولدانا وتىرىپ بارلىعى 114 ءۇي سالىنادى. بۇل رەتتە اۋىلداستارى مەن جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ كومەگىمەن كوپتەگەن وتباسىلار باسپانالى بولادى. بۇگىندە اۋليەاتالىق الەۋمەتتىڭ باسپانا ماسەلەسى كوپتىڭ كومەگىمەن بىرتىندەپ وڭ شەشىمىن تابۋدا.

 

جامبىل وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

الىستان جەتكەن العىس

ايماقتار • بۇگىن، 14:10

ۇقساس جاڭالىقتار