باعدارلامالار • 11 تامىز، 2020

"7-20-25" باعدارلاماسى بويىنشا 20 مىڭنان اسا ءوتىنىم ماقۇلداندى

779 رەت كورسەتىلدى

پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا قر ۇلتتىق بانىكىنىڭ توراعاسى ەربولات دوساەۆ قر 2020 جىلعى قاڭتار-شىلدەدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ قورىتىندىسى جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى بايانداما جاسادى. بۇل تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساي وتىرىپ Egemen.kz حابارلايدى.

ە. دوساەۆ اتاپ وتكەندەي، كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنىڭ سالدارى دامىعان جانە دامۋشى ەلدەر ەكونوميكاسىنىڭ رەكوردتىق تومەندەۋىنە الىپ كەلدى. اعىمداعى جىلعى ەكىنشى توقساندا اقش-تىڭ ءىجو وتكەن توقسانعا قاراعاندا 9،5%-عا، ەۋرووداقتا - 14،4%-عا، ونىڭ ىشىندە يسپانيادا - 18،5%-عا، گەرمانيادا - 10،1%-عا تومەندەدى، بۇل ەكى ەل ءۇشىن توقساندىق ەسەپتەۋلەر تاريحىنداعى ەڭ تومەنگى ءمان بولىپ تابىلادى.

دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ باعالاۋى بويىنشا، الەمدىك ەكونوميكا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىنگى ەڭ تەرەڭ قۇلدىراۋعا تاپ بولدى، ول اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي 5،2%-عا تومەندەۋى مۇمكىن. 

"سوعان قاراماستان، الەمنىڭ ءىرى ەكونوميكالارى بيزنەس پەن حالىقتى قولداۋعا ارنالعان اۋقىمدى مەملەكەتتىك شىعىندار ەسەبىنەن الەمدىك ەكونوميكانىڭ قۇلدىراۋدان ءوتۋى مەن جاندانا باستاۋى تۋرالى مالىمدەۋدە. قىتاي، ەۋرووداق ەلدەرى جانە اقش-تىڭ ونەركاسىپتەگى ىسكەرلىك بەلسەندىلىك كوسەتكىشتەرى ايتارلىقتاي جاقسارعانى تىركەلدى. Global Manufacturing PMI يندەكسى 2020 جىلعى قاڭتاردان باستاپ العاش رەت وڭ ايماققا ءوتىپ، 50،3 تارماققا جەتتى"، دەدى ە.دوساەۆ. ەكونوميكالاردىڭ بىرتىندەپ قالپىنا كەلۋى جانە ەنەرگيا رەسۋرستارىن تۇتىنۋدىڭ ءوسۋى اياسىندا اعىمداعى جىلعى شىلدەدە مۇناي باعاسى ءبىر باررەل ءۇشىن $41،2-دان $43،3 دەيىن 5،2%-عا ءوستى. بۇل رەتتە الەمدىك ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋىنە قاراماستان، الەمدە كوروناۆيرۋستىڭ ەكىنشى تولقىنىنىڭ قاۋپى ساقتالۋدا. اعىمداعى جىلعى شىلدەدە كوروناۆيرۋس تارالۋىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى سىرتقى نارىقتاردا بەلگىسىزدىك ءوستى.

بۇل ينۆەستورلاردىڭ ەكونوميكالىق پەرسپەكتيۆالارعا قاتىستى الاڭداۋشىلىعىن ارتتىردى جانە التىن سياقتى قورعانىس اكتيۆتەرى قۇنىنىڭ وسۋىنە، سونداي-اق دامۋشى ەلدەر ۆاليۋتالارىنىڭ السىرەۋىنە الىپ كەلدى. قازاقستاندا ىسكەرلىك بەلسەندىلىك يندەكسى اعىمداعى جىلعى ماۋسىمدا 46،8 تارماققا دەيىن قالپىنا كەلگەننەن كەيىن، ەنگىزىلگەن كارانتيندىك شەكتەۋلەر اياسىندا اعىمداعى جىلعى شىلدەدە 44،7 تارماققا دەيىن تومەندەدى، بۇل قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى بەلسەندىلىكتىڭ قىسقارۋىنا بايلانىستى.

"جەدەل دەرەكتەر بويىنشا، 2020 جىلعى ءبىرىنشى جارتىجىلدىق قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاننىڭ ءجىو ۇلتتىق بانكتىڭ بولجامىنا سايكەس -1،5%-بەن سالىستىرعاندا، جىلدىق ماندە 1،8%-عا قىسقاردى، بۇل قىزمەت كورسەتۋ سەكتورىنداعى، اتاپ ايتقاندا ساۋدا مەن كولىك سەكتورىنداعى تەرەڭ قۇلدىراۋعا بايلانىستى بولدى. وسىعان وراي، ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردىڭ تۇراقتانۋىن ەسكەرە وتىرىپ، ۇلتتىق بانك اعىمداعى جىلعى 20 شىلدەدە قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋىن قالپىنا كەلتىرۋدى قولداۋ ءۇشىن پايىزدىق ءدالىزدى +/- 1،5 پايىزدىق تارماققا دەيىن تارىلتا وتىرىپ، بازالىق ستاۆكانى 9،0%-عا دەيىن تومەندەتتى"، دەدى ە.دوساەۆ.

جىلدىق ينفلياتسيا اعىمداعى جىلعى شىلدەدە 7،1% قۇراپ، ۇلتتىق بانكتىڭ بولجامدارىنا سايكەس قالىپتاسادى. ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى باعاسىنىڭ جىلدىق ءوسۋى 11،3% بولدى جانە ينفلياتسياعا نەگىزگى ۇلەستى قوسۋىن جالعاستىرۋدا. نان-توقاش ونىمدەرى مەن جارمالاردا، جەمىس-كوكونىس ونىمدەرىندە ءوسۋدىڭ بارىنشا جوعارى قارقىنى ساقتالۋدا، بۇل رەتتە ەت جانە ەت ونىمدەرى باعاسىنىڭ ءوسۋ قارقىنى ءبىرشاما باياۋلادى. ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار باعاسىنىڭ جىلدىق ءوسۋى جانار-جاعار ماي باعاسىنىڭ تومەندەۋى اياسىندا 5،4% دەڭگەيىندە ساقتالدى. توتەنشە جاعداي كەزىندە كوممۋنالدىق قىزمەت تاريفتەرىن ۋاقىتشا تومەندەتۋ اسەرىنىڭ بىرتىندەپ جويىلۋى اياسىندا اقىلى كورسەتىلەتىن قىزمەت باعاسىنىڭ جىلدىق ءوسۋى 3،0%-دان شىلدەدە 3،2%-عا دەيىن ارتتى. رەتتەلەتىن كوممۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ تاريفتەرى اعىمداعى جىلعى شىلدەدە 0،9%-عا ءوستى. كەلەسى ايلاردا جىلدىق ينفلياتسيانىڭ 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 8-8،5% بولجامدى تراەكتورياسى شەڭبەرىندە بۇدان ءارى جىلدامداي ءتۇسۋى كۇتىلەدى. 

"ۇلتتىق بانك جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى ارتىق وتىمدىلىكتى ەكونوميكاداعى قاجەتتىلىككە قايتا باعىتتاۋ بولىپ تابىلادى. ول ءۇشىن وتكەن جىلدان باستاپ ۇلتتىق بانك قارجى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ ۇزاق مەرزىمدى قاعازدار شىعارىلىم سانىن قىسقارتۋ كەزىندە مەملەكەتتىك باعالى قاعازداردىڭ (مبق) ورتا مەرزىمدى سەگمەنتتەگى ۇسىنىسىن ۇلعايتۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزۋدە"، دەدى ە. دوساەۆ.

ۇيلەستىرىلگەن جۇمىس ناتيجەسىندە ۇلتتىق بانكتىڭ قىسقا مەرزىمدى نوتتارىنان قارجى مينسترلىگىنىڭ مەملەكەتتىك قاعازدارىنا وتىمدىلىكتى قايتا تەڭدەستىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋدە. اعىمداعى جىلعى مامىردان باستاپ قارجى مينيسترلىگى 3 جىلعا دەيىنگى مەرزىمى بار قىسقا مەرزىمدى مبق شىعارا باستادى. ءوز كەزەگىندە، ۇلتتىق بانك اعىمداعى جىلعى شىلدەدەن باستاپ 1 جىلدىق مەرزىمى بار نوتتار شىعارىلىمىن توقتاتتى، بۇل قارجى مينيسترلىگىنىڭ ءتيىستى مبق ساتىپ الۋعا ينۆەستورلاردىڭ مۇددەسىن ىنتالاندىرادى. ناتيجەسىندە اعىمداعى جىلعى شىلدەدە ۇلتتىق بانكتىڭ قىسقا مەرزىمدى نوتتارىنىڭ كولەمى 2،8 ترلن تەڭگەگە دەيىن 13،5%-عا تومەندەدى.

اعىمداعى جىلعى 21 اقپانداعى ەڭ جوعارى مانمەن سالىستىرعاندا تومەندەۋ 31،6%، جىل باسىنان باستاپ – 16،9% قۇرادى. ءبىر مەزگىلدە قارجى مينيسترلىگى وبليگاتسيالارىنىڭ شىعارىلىمى كولەمىنىڭ ۇلعايۋى ورىن الدى. قارجى مينيسترلىگىنىڭ مبق كولەمى اعىمداعى جىلدىڭ باسىنان باستاپ 8،2 ترلن تەڭگەدەن 9،8 ترلن تەڭگەگە دەيىن 19،9%-عا ۇلعايدى.  ۇلتتىق بانكتىڭ ۇسىنىسى بويىنشا قارجى مينيسترلىگى 1 جىلدان 3 جىلعا دەيىنگى بارىنشا تالاپ ەتىلەتىن وتەۋ مەرزىمى بار مبق شىعارىلىمى جوسپارىن 1 ترلن تەڭگە سوماسىنا جاڭارتتى. كەيىننەن كىرىستىلىك قيسىعىن قالىپتاستىرىپ، قازاقستاندىق مبق-نى دامۋشى ەلدەردىڭ حالىقارالىق يندەكستەرىنە ەنگىزە وتىرىپ، مبق نارىعىن ودان ءارى دامىتۋ ينۆەستورلاردى تارتۋعا، قارجى نارىعىن دامىتۋعا جانە بيۋدجەت تاپشىلىعىن قارجىلاندىرۋ كوزدەرىن ءارتاراپتاندىرا وتىرىپ، ەكونوميكانى تۇراقتاندىرۋعا جاردەمدەسەتىن بولادى. ۇلتتىق بانك توراعاسى اتاپ وتكەندەي، ينۆەستورلاردىڭ كوروناۆيرۋستىڭ ەكىنشى تولقىنىنان الاڭداۋشىلىعىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى دامۋشى ەلدەر ۆاليۋتالارىنىڭ جالپى السىرەۋ ءۇردىسى ساقتالۋدا.

"اعىمداعى جىلعى ماۋسىمنىڭ سوڭىنان 10 تامىز ارالىعىنداعى كەزەڭدە تۇرىك ليراسى 6،9%-عا، يندونەزيا رۋپياسى – 3%-عا، ارگەنتينا پەسوسى – 3،3%-عا ارزاندادى. جالپى ءۇردىس اياسىندا رەسەي ءرۋبلى دە 3،6%-عا السىرەدى، بۇعان بيۋدجەتتىك ەرەجە شەڭبەرىندە رەسەي فەدەراتسياسى ورتالىق بانكىنىڭ ۆاليۋتاسىن ساتۋدىڭ تومەندەۋى، نەگىزگى ستاۆكا تومەندەگەننەن كەيىن ينۆەستورلاردىڭ فەدەرالدىق قارىز وبليگاتسيالارىنان شىعۋى، سونداي-اق ينۆەستورلار العان رەسەي كومپانيالارى ديۆيدەندتەرىنىڭ ۆاليۋتاسىنا كونۆەرتاتسيالاۋ ىقپال ەتت"، دەدى ە.دوساەۆ.

دامۋشى ەلدەر ۆاليۋتالارىنىڭ السىرەۋى اياسىندا تەڭگەنىڭ ايىرباستاۋ باعامى اعىمداعى جىلعى شىلدەدەن باستاپ اعىمداعى جىلعى 10 تامىزداعى جاعداي بويىنشا ءبىر اقش دوللارى ءۇشىن 404،07 تەڭگەدەن 418،31 تەڭگەگە دەيىن 3،5%-عا السىرەدى. تەڭگەنىڭ السىرەۋى ءبىر باررەل ءۇشىن $40-تان جوعارى دەڭگەيدە تىركەلگەن مۇناي باعاسىن بەلگىلەۋمەن تەجەلەدى. 7 تامىزدا مۇناي باعاسى مۇناي قورىنىڭ تومەندەۋى جانە وپەك+ مامىلەسىنىڭ ساقتالۋى اياسىندا ءبىر باررەل ءۇشىن $44،4 دەڭگەيىندە بەكىدى.

رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە كەپىلدىك بەرىلگەن ترانسفەرتتى ءبولۋ ماقساتىندا ۇلتتىق قور اكتيۆتەرىن كونۆەرتاتسيالاۋ، سونداي-اق كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور كومپانيالارىنىڭ ەكسپورتتىق ۆاليۋتالىق ءتۇسىمىنىڭ ءبىر بولىگىن مىندەتتى ساتۋ جونىندەگى ۇزارتىلعان شارالار ۇلتتىق ۆاليۋتاعا ىشكى قولداۋ كورسەتتى. الدىن الا باعالاۋ بويىنشا، تولەم بالانسىنىڭ اعىمداعى شوتى اعىمداعى جىلعى 1 جارتىجىلدىق ءۇشىن تىكەلەي ينۆەستورلارعا تولەنەتىن كىرىستەردىڭ 3،5 ەسە ازايۋى ەسەبىنەن $1،2 ملرد پروفيتسيتىمەن قالىپتاستى. ساۋدا بالانسىنىڭ ءپروفيتسيتى 2019 جىلعى 1 جارتىجىلدىقپەن سالىستىرعاندا $9،9 ملرد دەيىن 12،3%-عا تومەندەدى.

تاۋارلار ەكسپورتى 10،7%-عا نەمەسە $3،1 ملرد قىسقاردى، بۇل كەلىسىمشارتتارتتىق باعالاردىڭ تومەندەۋى ەسەبىنەن مۇناي مەن گاز كوندەنساتى ەكسپورتىنىڭ 8،5%-عا نەمەسە $1،4 ملرد تومەندەۋىنە بايلانىستى بولدى. تاۋارلار يمپورتى ينۆەستيتسيالىق تاۋارلاردى اكەلۋدىڭ 15،8%-عا نەمەسە $1،1 ملرد قىسقارۋى ناتيجەسىندە 9،7%-عا نەمەسە $1،7 ملرد قىسقاردى. جالپى العاندا، اعىمداعى جىلعى 1 جارتىجىلدىقتا تولەم بالانسىنىڭ اعىمداعى شوتىنىڭ ءپروفيتسيتى مۇنايدىڭ سالىستىرمالى تۇردە جوعارى باعاسىنا جانە جىل باسىندا ونى جەتكىزۋدىڭ وسۋىنە، سونداي-اق تىكەلەي ينۆەستورلار كىرىستەرىنىڭ ايتارلىقتاي تومەندەۋىنە بايلانىستى بولدى.

جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا مۇنداي ىقپال ەتۋ توقتايدى جانە ءبىزدىڭ بولجام بويىنشا اعىمداعى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تولەم بالانسىنىڭ تاپشىلىعىنا الىپ كەلەدى. الدىن الا دەرەكتەر بويىنشا اعىمداعى جىلعى شىلدەنىڭ سوڭىندا حالىقارالىق جالپى رەزەرۆتەر 3،2%-عا ۇلعايىپ، $93،5 ملرد قۇرادى. ۇلتتىق بانكتىڭ التىنۆاليۋتا رەزەرۆتەرى اعىمداعى جىلعى شىلدەدە، ەڭ الدىمەن، التىن باعاسىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى $35،3 ملرد دەيىن 7،3%-عا نەمەسە $2،4 ملرد ۇلعايدى. ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرى اعىمداعى جىلعى شىلدەدە $1،6 ملرد سوماسىندا العان ينۆەستيتسيالىق كىرىس ەسەبىنەن ءبىر ايدا $0،5 ملرد (+0،9%) ۇلعايىپ، $58،2 ملرد قۇرادى، بۇل رەتتە كەپىلدى ترانسفەرت ءبولۋ ماقساتىندا ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرىن $1،1 ملرد كونۆەرتاتسيالاۋ جۇزەگە اسىرىلدى.

اعىمداعى جىلعى ماۋسىمنىڭ سوڭىندا بانك جۇيەسىندەگى دەپوزيتتەر تەڭگەدەگى سالىمداردىڭ ءوسۋى ەسەبىنەن جىل باسىنان بەرى 4،4%-عا نەمەسە 846 ملرد تەڭگەگە ۇلعايىپ، 19،9 ترلن تەڭگە بولدى. ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى سالىمدار 11،9 ترلن تەڭگەگە دەيىن 10،2%-عا (نەمەسە 1 104 ملرد تەڭگەگە) ءوستى. ۆاليۋتالىق سالىمدار اعىمداعى جىلعى ماۋسىمنىڭ سوڭىندا 3،1%-عا (نەمەسە 258 ملرد تەڭگەگە) ازايىپ، 7،9 ترلن تەڭگە بولدى. ناتيجەسىندە دەپوزيتتەردىڭ دوللارلانۋ دەڭگەيى اعىمداعى جىلعى ماۋسىمدا 40%-عا دەيىن تومەندەدى (2019 جىلعى جەلتوقساندا 43،1%). جىل باسىنان بەرى ەكونوميكاعا بەرىلەتىن كرەديتتەر ۇزاق مەرزىمدى كرەديتتەردىڭ 11،9 ترلن تەڭگەگە دەيىن 0،4%-عا نەمەسە 52،4 ملرد تەڭگەگە ءوسۋى ناتيجەسىندە اعىمداعى جىلعى ماۋسىمنىڭ سوڭىندا 13،9 ترلن تەڭگەگە دەيىن 0،4%-عا ۇلعايدى.

قىسقا مەرزىمدى كرەديتتەر 2،1 ترلن تەڭگەگە دەيىن 9،8 ملرد تەڭگەگە نەمەسە 0،5%-عا شامالى ءوستى. بۇل رەتتە، ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتىڭ باسەڭدەۋى اياسىندا ەكونوميكانى كرەديتتەۋدىڭ ءوسۋ قارقىنىنىڭ باياۋلاعانى بايقالادى. زاڭدى تۇلعالاردىڭ تەڭگەدەگى كرەديتتەرى بويىنشا ستاۆكا اعىمداعى جىلعى مامىرداعى 11،4%-دان اعىمداعى جىلعى ماۋسىمدا 11%-عا دەيىن، قىسقا مەرزىمدى كرەديتتەر بويىنشا – 11%-عا دەيىن، ۇزاق مەرزىمدى كرەديتتەر بويىنشا ستاۆكا 11،1%-عا دەيىن تومەندەدى. 2020 جىلعى شىلدەدە بازالىق ستاۆكانى تومەندەتۋ كرەديتتەر قۇنىن ازايتۋعا جانە بانك جۇيەسىندە ءوسىپ كەلە جاتقان كرەديتتىك تاۋەكەلدەردى وتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، سونداي-اق قازاقستان ەكونوميكاسىن قالپىنا كەلتىرۋ پروتسەسىن قولدايدى. 

ەكونوميكانى قولداۋ شەڭبەرىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ داعدارىسقا قارسى باستامالارىن ىسكە اسىرۋ جالعاسۋدا.

  1. ""قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى" باعدارلاماسى بويىنشا اعىمداعى جىلعى 7 تامىزداعى جاعداي بويىنشا بانكتەر جالپى سوماسى 454،3 ملرد تەڭگەگە 618 ءوتىنىمدى ماقۇلداپ، 266،6 ملرد تەڭگە سوماسىنا 536 قارىز بەردى.
  2. توتەنشە جاعدايدىڭ ەنگىزىلۋىنەن زارداپ شەككەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس (شوب) سۋبەكتىلەرىن جەڭىلدىكپەن كرەديتتەۋ باعدارلاماسى بويىنشا اعىمداعى جىلعى 6 تامىزعا كاسىپكەرلەر 535،9 ملرد تەڭگە سوماسىنا 2 207 ءوتىنىم بەردى، 341،4 ملرد تەڭگەگە 1 279 ءوتىنىم بەرىلدى. سونىمەن قاتار، ە.دوساەۆ "7-20-25" باعدارلاماسى بويىنشا اعىمداعى جىلعى 6 تامىزعا 240،7 ملرد تەڭگەگە 20 693 ءوتىنىم ماقۇلدانعانىن، ونىڭ ىشىندە 199،3 ملرد تەڭگە سوماسىنا 16 868 قارىز بەرىلگەنىن ايتتى.  "باسپانا حيت" نارىقتىق يپوتەكالىق باعدارلاما بويىنشا اعىمداعى جىلعى 6 تامىزداعى جاعداي بويىنشا 296،4 ملرد تەڭگە سوماسىنا 34 904 ءوتىنىم ماقۇلداندى، 235،6 ملرد تەڭگەگە 28 347 قارىز بەرىلدى.
سوڭعى جاڭالىقتار

ەل گازەتىنىڭ جاڭا جوباسى

وقيعا • بۇگىن، 08:05

ءبىلىم – باستى قۇندىلىق

ايماقتار • بۇگىن، 07:40

ءاسانالى جانە «اي مەن ايشا»

تانىم • بۇگىن، 07:26

حاتتار، حاتتار...

تانىم • بۇگىن، 07:08

«قاراقشىلىق» قارەكەتى

تانىم • بۇگىن، 06:56

قۇمىرسقالار قالاشىعى

وقيعا • بۇگىن، 06:45

كاسىپورىنداردىڭ تيىمدىلىگى ارتادى

تەحنولوگيا • بۇگىن، 06:33

جۇمىسپەن قامتۋ – باستى مىندەت

ساياسات • بۇگىن، 06:28

ابدىراماي العا ۇمتىلعاندار

ايماقتار • بۇگىن، 06:16

ەل دامۋىنا سەرپىن بەرەدى

پىكىر • بۇگىن، 06:06

كوسوبۋتسكيدىڭ قارسىلاسى كىم؟

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 06:00

شىعىسقا قار ءتۇستى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار