ەكونوميكا • 11 تامىز، 2020

شاراپاتى مول «شەت-كومەك»

72 رەت كورسەتىلدى

بۇگىندە شارۋانىڭ نەسيە قارجىسى بولماسا، كۇنى قاراڭ. سول سەبەپتى دە نەسيە بەرەتىن مەكەمەگە ءجىپسىز بايلانعان. دەگەنمەن، ەلىمىزدە بۇل ماسەلەنىڭ شەشىمى تابىلعان جانە ءبىراز جىلدان بەرى جەمىستى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. قاراعاندى وبلىسىنداعى «شەت-كومەك» نەسيە سەرىكتەستىگىنىڭ 15 جىلدان اسا ۋاقىت اۋىل شارۋاشىلىعىندا ادال كاسىبىمەن ناپاقاسىن تاۋىپ جۇرگەن كاسىپكەرلەرگە كورسەتىپ كەلە جاتقان كومەگىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى.

«شەت-كومەك» نەسيە سەرىكتەس­تىگى» جشس 2005 جىلى قۇرىلىپ، جۇمىس ىستەي باستادى. ونىڭ نەگىزىن اۋدان، وبلىس كولەمىنە تانى­مال ازامات بورانباي جۇم­كين قالاعان ەدى. اۋەل باستا جار­عىلىق كاپيتالى 8،5 ملن تەڭگەنى قۇراعان سەرىكتەستىكتىڭ قۇرامىنا 23 شارۋا قوجالىعى ەندى.

بۇگىنگى كۇندە «شەت-كومەك» سەرىكتەستىگى قاناتىن كەڭگە جايىپ، دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسكەن. قازىر جارعىلىق كاپيتالى 75 ملن 848 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىن ونىڭ قۇرامىندا 200-دەن استام شارۋا قوجالىعى بار. نەسيە ارناسى دا ەداۋىر ارتىپ، 1 ملرد 592 ملن 808 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى.

سەرىكتەستىك قۇرىلعاننان باس­تاپ بۇگىنگە دەيىن شەت اۋدانى­نىڭ 481 شارۋا قۇرىلىمىنا جالپى سوماسى 1 ملرد 311 ملن 373 853 تەڭگە بولاتىن نەسيە بەردى.

جالپى، سەرىكتەستىك جۇمىسى­نىڭ ناتيجەسى كوپ جاعدايدا نەسيەنىڭ بەلگىلەنگەن كەستە بو­يىنشا دەر كەزىندە قايتارىلۋى­مەن ەسەپتەلەدى. بۇل باعىتتا «شەت-كومەكتىڭ» شوقتىعى بيىك تۇر. استاناداعى «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق-نىڭ ال­دىندا بۇگىنگە دەيىن بەرە­شەگى بولعان ەمەس. بۇدان بولەك، سەرىكتەستىك بيۋدجەت الدىن­داعى ءتيىستى تولەمدەردى دە كەشىكتىر­مەي، تۇراقتى تۇردە تولەپ تۇرا­دى. جىلىنا ورتاشا ەسەپپەن ال­عاندا، 264 ملن تەڭگە مول­شەرىندەگى قارجى بيۋدجەتكە اۋدارىلىپ وتىرادى.

جاسىراتىنى جوق، قازىرگى تاڭدا ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانك­تەر اۋىل شارۋا­شىلىعى سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جاتقان كاسىپ­كەرلەرگە نەسيە بەرۋگە كەلگەندە بىرقاتار سەبەپتەردى سىلتاۋ ەتىپ، ق ۇلىقسىزدىق تانىتادى. ونداعى ايتاتىن باستى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – بانكتەردى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كەپىلدىك رەتىندە ۇسىناتىن مال-مۇلكى اسا قىزىقتىرا بەرمەيدى، ولارعا كەرەگى – جىلجىمايتىن م ۇلىك. ال «شەت-كومەك» بولسا، بورىشكەرلەردىڭ مال-مۇلكىن قاجەتتى قۇجاتتارمەن راسىمدەپ، نارىقتاعى باعاسىن شىعارىپ، سول بويىنشا نەسيە الۋعا بارلىق مۇمكىندىكتى جاسايدى.

ەندى ناقتى مىسالعا كوشە­­يىك. اۋدان ورتالىعى اقسۋ-ايۋلى اۋىلىنداعى ۇزاق جىلداردان بەرى تۇراقتى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ء«جالاڭتوس» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى مارجان جاقىپبايقىزى «شەت-كومەك» سەرىكتەستىگىنەن توعىز مارتە جالپى سوماسى 63 ملن 854 مىڭ تەڭگە بولاتىن نەسيە الىپ، جۇمىسىنا ماقساتتى تۇر­دە پايدالانعان. ءدال وسىنداي مىسالدى اۋدانداعى باسقا دا شارۋا قوجالىقتارى تۋراسىن­دا ايتۋعا بولادى. ولاردىڭ قاتارىندا «نۇرجانات» (باسشىسى – مەيراش كاسەمبەكوۆ)، «حارەكەت» (قۋانىش حانتۋرين)، ء«بىرنازار» (جومارت جاقاەۆ)، «شالقار» (شالقار ساعىندىق) جانە باسقا شارۋا قوجالىقتارى سەرىكتەستىكتىڭ قارجىلاي قول­داۋىنا يە بولىپ، بۇگىندە ناتي­جەسىن كورىپ كەلەدى. 

اتالعان فەرمەرلەر سەرىكتەس­تىك قۇرىلعان كەزدەن باستاپ ونىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ، بىرنەشە مارتە العان نەسيەلەرىن شارۋاشىلىق­تارى­نىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاقسارتۋعا جانە مال­دىڭ باسى مەن ءونىمىن ارتتىرۋعا ءتيىمدى پايدالانىپ جۇرگەنىن ايتۋ ءلازىم.        

قازىر سەرىكتەستىك قۇرامىنا اۋدانداعى 7 كەنت پەن 18 اۋىل­دىق وكرۋگتە جۇمىس ىستەپ تۇر­عان شارۋا قوجالىقتارى مەن جەكە كاسىپكەرلەر كىرەدى. ءبىر ايتا كەتەتىن جايت، سەرىكتەستىك قۇرىل­عاننان 2019 جىلدىڭ 1 تامىزىنا دەيىن 470 نەسيە-زايم بەرىلىپ، ونىڭ مولشەرى 2 ملرد 105 ملن تەڭگەنى قۇراپتى. بۇل ورتاشا ەسەپپەن ءار نەسيە الۋشىعا 4،5 ملن تەڭگە كولەمىندە قارجى بەرىلدى دەگەن ءسوز.              

قۇرىلعانىنا 15 جىل بولعان «شەت-كومەك» نەسيە سەرىك­تەستى­گىنىڭ وركەن جايىپ دامۋى­نا سەرپىن بەرگەن سەبەپتىڭ ءبىرىن 2017 جىلى ۇيىمنىڭ باس­شى­لىعىنا ىسكەر كەلىنشەك اقجار­قىن يمانباەۆانىڭ كەلۋىمەن باي­لانىستىرۋعا بولادى. بۇگىن­گە دەيىن سەرىكتەستىك اۋىل شارۋا­شىلىعى نىساندارىنا نەسيە بەرۋ قارقىنىن ەكى جارىم ەسەگە كوبەيتىپ، 2018-2019 جىلدارى 100-گە تارتا شارۋا قوجالىعىنا 250 ملن تەڭگەنىڭ كولەمىندە قارجى بەرۋدى قامتاماسىز ەتتى.

 

قاراعاندى وبلىسى،

شەت اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەل گازەتىنىڭ جاڭا جوباسى

وقيعا • بۇگىن، 08:05

ءبىلىم – باستى قۇندىلىق

ايماقتار • بۇگىن، 07:40

ءاسانالى جانە «اي مەن ايشا»

تانىم • بۇگىن، 07:26

حاتتار، حاتتار...

تانىم • بۇگىن، 07:08

«قاراقشىلىق» قارەكەتى

تانىم • بۇگىن، 06:56

قۇمىرسقالار قالاشىعى

وقيعا • بۇگىن، 06:45

كاسىپورىنداردىڭ تيىمدىلىگى ارتادى

تەحنولوگيا • بۇگىن، 06:33

جۇمىسپەن قامتۋ – باستى مىندەت

ساياسات • بۇگىن، 06:28

ابدىراماي العا ۇمتىلعاندار

ايماقتار • بۇگىن، 06:16

ەل دامۋىنا سەرپىن بەرەدى

پىكىر • بۇگىن، 06:06

كوسوبۋتسكيدىڭ قارسىلاسى كىم؟

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 06:00

شىعىسقا قار ءتۇستى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار