سپورت • 24 شىلدە، 2020

الاشتىڭ «ءبىر جاپىراق» بالاسى (جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆتىڭ وليمپيادا چەمپيونى اتانعانىنا – 40 جىل)

358 رەت كورسەتىلدى

1980 جىلدىڭ 22 شىلدەسىندە شەشۋشى ايقاستا بولگار پاۆەل حريستوۆتان باسىم تۇسكەن ج.ۇشكەمپىروۆ وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. ول وسىناۋ داڭق تۇعىرىنا كوتەرىلگەنشە تالاي سىننان ءوتتى.

گرەك-ريم كۇرەسىنەن 29 جاسىندا وليمپ شىڭىن باعىندىرعان تۇڭعىش قازاق بالاسى تۋرالى كەزىندە دىنمۇحامەد قوناەۆ بىلاي دەپتى: «مەن تاريحتا قالارمىن، بالكىم قالماسپىن. بىراق ءبىر «جاپىراق» بولسا دا ەل مەن جەردىڭ اتىن شىعارعان جاقسىلىقتاي جىگىتتەر قازاقتىڭ تاريحىندا التىن ارىپپەن جازىلاتىنى ءسوزسىز».

قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى جاقسىلىق ۇشكەمپىر ۇلى جايلى جازاتىن دۇنيە كوپ-اق. الايدا ءبىز ونىڭ ماسكەۋ وليمپيا­دا­سىن­ىڭ جولداماسىن يەلىك ەتۋدە قانداي قيىن­دىقتارعا تاپ بولعانىن جانە سول ءدۇبىر­لى دودادا ەڭ قىزىقتى بەلدەسۋلەر جايلى جانە بۇگىندە قانداي ىسپەن اينالىسىپ جات­قانىن قاعازعا ءتۇسىرىپ وتىرمىز.

 

باپكەرلەرمەن كۇرەس قيىنعا سوقتى

– ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ جولداماسىنا يەلىك ەتۋ ءۇشىن كوپ كۇش جۇمسالدى عوي، – دەپ باستادى جاقسىلىق اعا اڭگىمەسىن. – وليمپياداعا بارماي تۇرىپ، الدىمەن سول دوداعا قاتىسۋ ءۇشىن قانشاما كەدەرگىگە تاپ بولدىم. 1980 جىلدىڭ 6-8 اقپانىندا ماسكەۋ وليمپياداسى الدىندا كسرو چەمپيوناتى ءوتتى. ماقسات – بارلىق سالماق بو­يىنشا №1 بالۋاندى انىقتاۋ. ماسكەۋدەگى باسەكەگە 48 كيلو سالماقتا بۇرىننان ماعان قارسىلاس بولىپ كەلگەن بارلىق سپورتشى قاتىستى. نەگىزگى قارسىلاسىم – مونرەال وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى الەكسەي شۋماكوۆ ەدى. بىراق سالماق قۋىپ ابدەن شارشاعان ساشا العاشقى كۇنى-اق جارىستان شىعىپ قالدى. ارالارىندا وسى چەمپيوناتقا تىڭعىلىقتى دايىندالىپ بارعان مەن ەدىم. ءبىرىنشى بەلدەسۋىمدە ماكسيم ۆىلەجانيندى 9 مينۋتتىق بەلدەسۋدىڭ 6-ىنشى مينۋتىندا 22:0 ەسەبىمەن تازا جەڭدىم. ۋكراينادان كەلگەن جاس پەرى پاۆەل پيسكۋننىڭ مەسەلىن 2-اق مينۋتتا قايتاردىم. سوسىن ستانيسلاۆ ۆوزنياكتىڭ دە جاۋىرىنىن كىلەمگە تيگىزدىم. ۆالەري بويكو مەن ۆيكتور ساۆچۋك تە مەنەن ايلالارىن اسىرا المادى، – دەگەن كەيىپكەرىمىزدەن فينالدىق ايقاس تۋرالى سۇرادىق. – فينالدا اناتولي بوزينمەن كۇرەستىم. ودان دا باسىم ءتۇستىم. بىراق سول كەزدە وداقتاعى سپورت تىزگىنىن ۇستاعاندار مەنى وليمپياداعا الىپ بارۋعا سوندا دا اسىقپادى.

 

كۇمىس مەدال كەرى اسەرىن تيگىزدى

– كسرو بىرىنشىلىگىنەن كەيىن وليم­پيا­داعا وزگە سالماقتاعى قاتىساتىن سپورت­شىلاردىڭ ءتىزىمى جاريالاندى دا، 48 كيلودا كىمنىڭ كۇرەسەتىنى ەۋروپا چەمپيوناتىنان كەيىن انىقتالاتىن بولدى، – دەپ ءسوزىن جالعاستىردى جاقاڭ. – سونىمەن قۇرلىق چەمپيوناتى چەحوسلاۆاكيادا ءوتتى. بارلىق قارسىلاسىمدى فينالعا دەيىن قوعاداي جاپىردىم. كەلەسى توپتان مىقتى دەپ جۇرگەن الەمنىڭ ەكى دۇركىن، ەۋروپانىڭ بەس دۇركىن جەڭىمپازى رۋمىن كونستانتين الەكساندرۋ جارتىلاي فينالدا ويلاماعان جەردەن رومان كيرپاچتان ەسەسى كەتتى. پولياك بالۋانى دا ءوز كەزەگىندە مىقتىلاردىڭ قاتارىندا ەدى. قارت قۇرلىقتىڭ №3 بالۋانى تۇعىن. اتالعان بىرىنشىلىكتە داۋىل تۇرعىزعان كيرپاچتان فينالدا مەن دە ەسە جىبەردىم. مىنە، بۇرمالاۋشىلىقتىڭ كوكەسى وسىدان كەيىن باستالدى. وداقتا ماعان ءتىسىن قايراپ جۇرگەندەردىڭ بويىنا قان جۇگىردى. اسىرەسە، التىننىڭ ءدامىن تاتقان الەكسەي شۋماكوۆتىڭ مۇمكىندىگى ارتا ءتۇستى. الۋشتا مەن مينسكىدە وتكەن حالىقارالىق تۋرنيرگە ەكەۋمىز دە قاتىستىق. ەكى جارىستىڭ فينالىندا دا شۋماكوۆتىڭ «شاڭىن قاعىپ» الدىم. بىراق باپكەرلەر مەنى سىناۋىن سوندا دا توقتاتپادى، – دەدى جاقسىلىق اعا.

باپكەرلەردىڭ ج.ۇشكەمپىروۆكە سەنبە­گەنى سونشالىق ولار سوڭعى مۇمكىندىك دەپ قۇرا­ما ىشىندەگى مىقتى دەگەن التى سپورتشى ارا­سىندا ءوزارا ىرىكتەۋ جۇرگىزەدى. بۇل تۋ­رالى چەمپيوننىڭ ءوزى بىلاي دەدى: – وليم­پياداعا تاياۋ كۇندەر قالعاندا بارلىق سالماقتاعى №1 بالۋاندار ارنايى دايىن­دىق جاساپ جاتتى. ال ءبىز بولساق، ءالى سول ارامىزدان «ليدەردى» انىقتاۋمەن الەكپىز. باپكەرلەر تۇك تاپپاعاننان كەيىن 48 كيلوداعى مىقتىلار اراسىندا قۇرا­ما­ىشىلىك باسەكە ۇيىمداستىردى. ەندى بۇل سىن­نان كىم سۇرىنبەي وتسە، سول ەكى كۇن­نەن كەيىن بوز كىلەمگە شىعادى. وعان مەنەن باسقا، شۋماكوۆ، ساۆچۋك، بوزين، اني­كين، كازاراشۆيلي سەكىلدى كىل مىقتىلار قاتىس­تى. ابىروي بولعاندا سول سىندا بارلىعىن جەڭىپ شىقتىم.

1971-1976 جىلدار ارالىعىندا بارلىق جارىستاردا ولجا سالىپ، تەك ءبىرىنشى-ەكىن­شى ورىن الىپ كەلگەن ج.ۇشكەمپىروۆ 1976 جىلى مونرەال وليمپياداسىنا بارۋى كەرەك ەدى. الايدا باپكەرلەر قازاق جىگى­تىن ەلدە قالدىرىپ، ونىڭ ورنىنا الەك­سەي شۋماكوۆتى الىپ باردى. ال ول ءوز كەزە­گىندە وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. وسى ادى­لەتسىزدىك جانىنا قاتتى باتقان بولۋ كەرەك، جاقسىلىق اعا جارتى جىلداي سپورت زالىنا بارماي قويادى. ايتكەنمەن دىنمۇحامەد قوناەۆتىڭ ءوزى ءۇمىت ارتاتىنىن، ماسكەۋ وليمپياداسىنا بارۋعا مۇمكىندىك جاسايتىنىن ايتقاننان كەيىن جاقسىلىق اعا ءۇشىن بار قيىندىق ارتتا قالعانداي كورىنگەن-ءدى.

الايدا بۇدان كەيىن دە ماسكەۋدىڭ تەرىس ساياساتىنىڭ زاردابىن جاقسىلىق اعامىز تالاي تارتتى. كسرو بىرىنشىلىگىندە اتوي سالعان قانداسىمىزدى شەتەلدە بولاتىن دەڭگەيى تومەن تۋرنيرلەرگە الىپ بارىپ، ءىرى حالىقارالىق جارىستاردان شەت قالىپ وتىردى. الايدا اللا شىداعان ق ۇلىنا بەرمەي مە، تاباندىلىعىنىڭ ارقاسىندا ج.ۇشكەمپىروۆ كوپتەن كۇتكەن وليمپيادا جولداماسىنا اقىرى يە بولادى.

 

ديمەكەڭنىڭ ارقاسىندا وليمپياداعا قاتىستىم

– جوعارىدا ايتقان سپاررينگتەن كەيىن دە باپكەرلەر «وليمپياداعا سەن قاتىساسىڭ» دەمەدى عوي، شىركىن. دەگەنمەن قارسىلاسىم بولىپ جۇرگەن الەكسەي شۋماكوۆ باس باپكەر ساپۋنوۆ باستاعان جاتتىقتىرۋشىلار الدىندا ءادىلىن ايتىپتى: «بۇل جولعى وليم­پياداعا مەن قاتىسا المايمىن. ماعان ۇيات. ونەر كورسەتسەم دە، بۇرىنعىداي كۇرەسە المايمىن. جاقسىلىق بارىمىزدەن كۇشتى. ونى وزدەرىڭىز دە بىلەسىزدەر. وعان سەنۋگە بولادى»، دەپ ساشا جىگىتتىك مىنەز تانى­تىپ­تى. وسى كەزدە ءبىر بۇيىردەن تيمۋر كازاراش­ۆيلي قوسىلا كەتتى. سول كەزدىڭ وزىندە «كازا­راش­ۆيلي وليمپياداعا قاتىساتىن بولسا، گرۋ­زين حالقى وعان «ۆولگا» كولىگى مەن پاتەر كىلتىن تابىس ەتەدى» دەگەن ءسوز جەلدەي ەسىپ تۇردى. سونىڭ اسەرى مە، داۋىسقا سالعان­دا سەگىز باپكەردىڭ ەكەۋى مەنى قولداسا، قال­عانى تەمونى جاقتاپ شىعا كەلدى، – دەدى جاق­سىلىق اعا.

گرۋزينى بار، باسقاسى بار بارلىعى جالعىز جولدامانى ساۋداعا سالعان كەزدە مىنا جاقتا ەلدىڭ سپورت تۇتقاسىن ۇستاعان باسشىلار دىنمۇحامەد قوناەۆ اقساقالعا قولقا سالعان كورىنەدى. ول كىسى دەرەۋ ماسكەۋگە قوڭىراۋ شالىپ، وليمپياداعا شىن مىقتى قاتىسسىن دەپ ادىلەتسىزدىككە جول بەرگىزبەيتىندىگىن كەسىپ ايتقان ەكەن.

–  ديماش اعام جاقسى ءىستىڭ، ەلگە، ۇلتقا پايداسى تيەر شارۋانىڭ العا باسۋىنا ىقپال ەتكەن جان عوي. حالقىمىزدىڭ باعىنا تۋعان ازاماتتىڭ ءبىرى ەمەس، بىرەگەيى ەدى. اۋەلى اللا، سوسىن ديمەكەڭنىڭ ارقاسىندا وليمپياداعا قاتىستىم، – دەدى كسرو-عا ەڭبەگى سىڭگەن سپورت شەبەرى.

 

ءبىر كەسە قىمىز ء«تىرىلتتى»

وسىلايشا وليمپيادانىڭ باستالۋىنا ەكى كۇن قالعاندا جاقسىلىق اعانىڭ 48 كيلودا كۇرەسەتىنى بەلگىلى بولادى. جاتتىعۋ زالىنا قۋانتامىز دەپ كەلگەن كوماندالىق دوستارىنا جاقسىلىق اعا ءبىر جىميىپ قويىپ، ءارى قاراي جاتتىعۋىن جالعاستىرا بەرگەن ەكەن. «سولاي بولۋى ءتيىس» دەگەن سەكىلدى سابىرلى قالپىندا قالعان اعامىز 1980 جىلدىڭ 21 شىلدەسى كۇنى تسسكا سپورت كەشەنى تورىندە العاشقى بەلدەسۋىن وتكىز­دى. ونىڭ قارسىلاسى اناۋ-مىناۋ ەمەس، الەم­نىڭ ەكى دۇركىن، ەۋروپانىڭ بەس دۇركىن جەڭىم­پازى رۋمىن كونستانتين الەكساندرۋ ەدى.

– جەرەبەنىڭ قالاي تۇسكەنىن ەستىگەندە ازداپ ويلانعانىم راس. مەنىڭ ءسال ويلان­عا­نىمنىڭ وزىنەن باپكەرلەر قاتتى سەكەم­دەنىپتى. باس باپكەر ۆاديم پسارەۆ ءۇنسىز ءجۇر. ال وليمپيادانىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى ۆالەري رەزانتسەۆ قاسىمنان ءبىر ەلى قالماي، قارسىلاسىمنىڭ وسال تۇسىن جىپكە تىزگەندەي ەتىپ ايتۋدا. جاتتىعۋ زالى ماڭىنان اينال­شىقتاپ جۇرگەن قابدەن اعا بايدوسوۆ تا «اتاڭ جاۋدان قايتپاعان، قارا بالا، باس قامشىنى وسى جولى!»، دەپ جىگەرىمدى جانىپ قويادى. سونىمەن كوپتەن كۇتكەن بەلدەسۋ دە باستالىپ كەتتى. كۇرەسكە ەمەس، تۋرا ءبىر توبەلەسكە شىققانداي الەكساندرۋ ناعىز بابىندا ەكەن. شابۋىلدى ءۇستى-ۇستى­نە جاسايدى كەپ. ىزا بولعان بالۋان ارقا­شان الىسقا بارمايتىنىن بىلەمىن عوي. ونىڭ ۇستىنە قابدەن اعام سەكۋندانت. مەنى رۋحتاندىراتىن سوزدەرىن اياپ جاتقان جوق. سونىڭ ارقاسى بولار ەكىنشى كەزەڭ بىتكەندە تابلوداعى ەسەپ 5:1، مەنىڭ پايداما شەشىلدى. ال ءۇشىنشى كەزەڭدە ەكەۋمىز ءبىر-ءبىر ۇپايدان ەنشىلەدىك. وسى كەزدەسۋ ەسىمنەن ەش كەتپەيدى. ويتكەنى كوزىمە وتتاي بولىپ كورىنگەن رۋمىن بالۋانى ايقاس سوڭىنا دەيىن كىلەمگە جاڭا شىققان بالۋانشا كۇرەستى، – دەدى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ.

كونستانتيننىڭ مىقتى بالۋان ەكەنى داۋ­سىز. ويتكەنى وليمپيادادان وزگە اتاق­تىڭ بارلىعىنا قول جەتكىزگەن رۋمىن جىگىتى جاقسىلىق اعانى اجەپتەۋىر شارشات­قان-دى. ال وتانداسىمىزدىڭ ەكىنشى قارسى­لاسى تاياۋ­دا عانا ەۋروپا چەمپيوناتىن­دا وعان ەسەسى كەتكەن پولياك رومان كيرپاچ ەدى. تاڭەرتەڭگى ون شاماسىندا الەكسان­درۋمەن بەلدەسكەن ۇشكەمپىروۆ، كەشكى جەتىدە كيرپاچپەن باق سىناسۋى كەرەك. كونستان­تينمەن وتكەن «يتجىعىس» وعان اۋىر تيگەنى انىق. رۋمىن بالۋانىنا بار كۇشىن جۇم­ساعان جەرلەسىمىز دەمالىس بولمەسىنە جەتكەندە ءالى قۇرىپ جاتىپ قالىپتى. سول جاتقاننان تۇپ-تۋرا ءۇش ساعاتتاي ورنىنان تۇرا الماعان. ج.ۇش­كەمپىروۆكە جەرەبەدەن گورى، ۋاقىت جاعى وڭتايلى بولعان سياقتى. ەگەر دە ەكى بەل­دەسۋ اراسى ۇزاق بولماعاندا، ەكىنشى اي­قاسقا جاقسىلىق اعا شارشاپ شىعاتىنى ءسوز­سىز ەدى. ونىڭ ۇستىنە كومەككە كەلگەن قۇرا­ما دارىگەرلەرىنە ەركىن كۇرەستەن تۇڭ­عىش قازاقستاندىق سپورت شەبەرى قابدەن بايدوسوۆ «تيىسپەڭدەر، ءۇش ساعاتتان كەيىن ءوزى تۇرادى» دەپ ەشكىمدى جولاتپاپتى.

بۇل تۋرالى جاقسىلىق اعا بىلاي دەدى: – شىنىندا دا، قابدەن اعامنىڭ ايتقانى ايداي كەلدى. ءدال سول ءۇش ساعاتتان كەيىن بويىما ەپتەپ قۋات جينالا باستادى. سونى اعاما سەزدىرىپ ەدىم، قايدان الدىرعانىن بىلمەيمىن ساپ-سالقىن قىمىزدى اۋزىما توسا قويعانى. سودان 10-15 مينۋتتان كەيىن ازداپ دەنە قىزدىرىپ، تۇك بولماعانداي جاتتىعۋعا كىرىسىپ كەتتىم.

كەشكى جەتىدە كىلەمگە شىققاندا ج.ۇش­كەم­پىروۆ بويىنا بار كۇش-قۋاتىن جيناپ الدى. فەرەنتس شەرەشتىڭ «قاقپانىنا» ابايسىزدا ءتۇسىپ، تازا ۇتىلعانىنا نامىس­تانسا كەرەك، كيرپاچ ورتاعا بۋىرقانىپ شىقتى. ەكى قارسىلاس العاشقى كەزەڭدە تىنىم تاپپاي ايقاستى. ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز قارسىلاسىنىڭ قۋلىعىن جاقسى بىلەدى. ول تىڭ كەزىندە ۇپاي جيناپ الادى دا، سوڭعى كەزەڭدە سول جيناعان ۇپايىن ساقتاپ قالۋعا تىرىساتىن. ال بۇل جولى جاقسىلىق وعان ونداي مۇمكىندىك بەرمەدى. كەرىسىنشە، ءبىرىنشى كەزەڭنىڭ سوڭعى مينۋتتارىندا بىرنەشە ءادىس جاساپ، تابلوداعى كورسەتكىشتى 11:0 ەسەبىنە دەيىن جەتكىزدى. قاراپ تۇرار كيرپاچ قايدا؟! ەكىنشى كەزەڭدە بارىن سالعان ول بەلسەندى قيمىلداپ، ەسەپتى 11:10-عا دەيىن قىسقارتتى. بىراق شەشۋشى تۇستا ورايى كەلگەندە تاعى ەكى ۇپاي ەنشىلەگەن جاقسىلىق اعا بۇل بەلدەسۋدى دە جەڭىپ شىقتى. ەسەپ – 13:10.

بۇل جەردە ر.كيرپاچ بار كۇش-جىگەرىن جۇمساعانىن ايتا كەتكەن ءجون. ادام بالاسى مۇمكىندىگىنەن جوعارى جىلدامدىقتا قيمىلداپ، تىنىمسىز كۇش جۇمساسا كەرەمەت اششى تەر شىعاتىنى بەلگىلى. «ەگەر دە
«اممياك» شىققانشا بەلدەسپەگەنىمدە، كيرپاچ مەنىڭ الدىمدى وراپ كەتەر ەدى»، دەپ ايتقان سوزىنەن جاقسىلىق اعانىڭ بۇل جەردە اسا كوپ كۇش جۇمساعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس ەدى.

1

وليمپيادا چەمپيونى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ پەن بولگاريالىق پاۆەل حريستوۆ اراسىنداعى شەشۋشى ايقاس. XXII جازعى وليمپيادا ويىندارى. تسسكا سپورت كەشەنى. ماسكەۋ. 1980 جىل.

 

حريستوۆتاي قارسىلاستى كورگەن جوقپىن

ءۇشىنشى اينالىم. ج.ۇشكەمپىروۆ ماجارستاننان كەلگەن فەرەنتس شەرەشتى 17:6 ەسەبىمەن جەڭدى. ەسەپكە قاراپ، وتانداسىمىز قارسىلاسىن قينالماي جەڭگەن سياقتى كورىنەدى. الايدا فينالعا بەرىلەر جولداما ۇشكەمپىروۆتىڭ ۋىسىنا وڭاي تۇسپەدى. وتانداسىمىز ءتورتىنشى اينالىمعا قاتىسپادى.

قوش، سونىمەن سوڭعى شەشۋشى اينالىم. قازاق بالۋانىنىڭ جولىندا بولگار پاۆەل حريستوۆ قاسقايىپ تۇر. جاقسىلىق اعانىڭ سوزىنە سەنسەك، ول «كوپىرگە» تۇرسا، تۋرا تەمىردەي قاتىپ قالاتىن كورىنەدى. كەرى­سىنشە، «پارتەردە» وسالداۋ ەكەن. مىنە، پاۆەل­دىڭ وسى وسال تۇسى ونى جەڭىلىسكە ۇشى­راتتى. جەرلەسىمىز قارسىلاسىن 12:7 ەسە­بىمەن جەڭىپ، وليمپيادا چەمپيونى اتاندى.

– حريستوۆ مىقتىنى مويىنداي بىلەتىن كەرەمەت جىگىت ەكەن. جەڭىلە تۇرىپ، كىلەم ۇستىندە مەنى قۇشاعىنا قىسىپ قولىمدى كوتەردى. ودان كەيىن حريستوۆ سەكىلدى ادال كۇرەسەتىن قارسىلاستى كەزدەستىرە المادىم، – دەدى ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى.

دودانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بارلىق قارسىلاسىنان باسىم بولعان جاقسى­لىق ۇشكەمپىروۆ – التىن، كونستان­تين الەكساندرۋ – كۇمىس، فەرەنتس شەرەش قولا مەدالعا يە بولدى. وسىلايشا جاقسى­لىق ۇشكەمپىروۆ سپورتتىڭ ەڭ ۇلكەن شىڭى­نا 29 جاسىندا قول جەتكىزدى. سونداي-اق ول 1981 جىلى الەم چەمپيونى اتانىپ، ماس­­كەۋ­دەگى جەڭىسىنىڭ كەزدەيسوق ەمەستىگىن تاعى دا دالەلدەدى. 1984 جىلى كراس­نويارسك قالاسىندا وتكەن كسرو كۋبوگىندا
33 جاستاعى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆتى ۇل­كەن سپورت­تان شىعارىپ سالۋ ءراسىمى جوعا­رى دەڭ­گەيدە ۇيىمداستىرىلدى. ۇلكەن سپورت­پەن قوشتاسقاننان سوڭ بىرنەشە جىل قازاقستاندا، قىتايدا باپكەرلىك قىزمەت اتقاردى.

 

مەنىڭ ءبىر ارمانىم بار...

وتكەن عاسىردىڭ سوڭعى جىلدارىندا جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ جەكە كاسىپكە بەت بۇردى. قازىر مىڭعىرتىپ مال ايداعان بەلدى كاسىپكەر. الماتىنىڭ ىرگەسىندەگى مىڭباەۆ اتىنداعى اۋىلدا تۇرعىزعان سپورت كەشەنىندە 200-دەي بالا كۇرەس پەن بوكسقا دەن قويسا، جاقسىلىق اشقان بالاباقشادا 100-گە تارتا ءبۇلدىرشىن تاربيە الىپ جاتىر. سپورت كەشەنى مەن بالاباقشانىڭ بار شىعىنى جاقاڭنىڭ موينىندا. جاقسىلىق اعامىز اۋىلداعى سپورتشى بالالاردى ءوز قارجىسىنا جارىستارعا جىبەرىپ تۇرادى. سول اۋىلداعى مەشىتتى جوندەتىپ، تالاي ادامنىڭ باتاسىن الدى.

– مىڭباەۆ اتىنداعى اۋىلعا جاردەم بەرۋدى موينىما الدىم. كەزىندە 15 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولىپ، قىرمانىن جوندەتتىردىم. اۋىل ىشىنە اسفالت توسەتتىرىپ، كوشەسىندەگى شامدارىن جارقىراتىپ قويدىق. اۋىلعا گاز تارتتىق، سونداعى ەل­دىڭ قۋانىشىن كورسەڭىز. ءوز قاراجاتىممەن سپورت كەشەنىن سالدىم، قازىر وندا 200 بالا سپورتتىڭ توعىز تۇرىمەن اينالىسادى. ونىڭ ىشىندە كۇرەستىڭ ءتورت ءتۇرى بار. مۇنىڭ سىرتىندا فيت­نەس-كلۋب اشتىم، 100 ورىندىق بالا­باقشا سالىندى، قولجەتىمدى باعامەن پاتەر بەرىلدى. ەسەسىنە، وسى اۋىلداعى ادام سانى كۇرت ءوسىپ كەتتى. العاشقىدا اۋىل حالقىنىڭ سانى 2000-نىڭ توڭىرەگىندە ەدى. قازىر بۇل اۋىلدىڭ تۇر­عىنى 6000-عا جەتتى. وسى كۇنى اۋىل تازالىعىنا دا مەن جاۋاپتىمىن. ەگەر وسى شارۋاشىلىقتى باسقا ۇلتتىڭ وكىلى باسقارىپ وتىرسا، اۋىل تۇرعىندارىنا وسىنداي جاناشىرلىق جاسار ما ەدى، جاساماس پا ەدى؟، – دەگەن چەمپيون اڭگىمەسىن بىلاي جالعادى. – «دۇنيە – قولدىڭ كىرى» دەگەندى جادىمىزعا تۇتىپ وستىك. مەنىڭ ماقساتىم بايلىق قۋ ەمەس، شامام كەلگەنىنشە قوعامعا ءوز ۇلەسىمدى قوسۋ. وسى شارۋاعا بەل بۋىپ كىرىسكەن تۇستا، تانىمال ازامات، دوسىم، سول تۇستاعى وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆتىڭ: «جاقسىلىق، سەن كەزىندە سپورتتىڭ دا شىڭىن باعىندىرىپ ەدىڭ عوي. ەندى مىنا سالادا دا جۇرت ايتا جۇرەرلىك ىستەردى اتقارعايسىڭ!» دەپ ايتقانى بار ەدى. ءبىر جاعىنان، سول ءسوزدىڭ دە ۇدەسىنەن شىعۋعا تىرىسىپ ءجۇرمىز. ونىڭ ۇستىنە وسى ەڭبەگىمىزبەن دە كەيىنگى جاستارعا ۇلگى بولىپ جاتساق، نۇر ۇستىنە نۇر عوي. ارينە شارۋاشىلىق جۇمىستارىنا جاردەمدەسەتىن ادامدار قاتارى از ەمەس. بالالار بار، اعايىن-تۋىس بار، دوس، سىيلاس ازاماتتار بار. بارلىعىنا دا مىڭ العىس دەيمىن.

سونداي جاقسى ءىستىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن جامپوز ازامات 2017 جىلى تاۋەل­سىزدىك مەرەكەسى تۇسىندا ەلباسى قولىنان قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى  اتاعىن الدى.

– 2017 جىلعى تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى مەن ءۇشىن ەستەن كەتپەس ەرەكشە مەرەكە بولدى. ەلباسىنىڭ ءوز قولىنان قازاق­ستان­نىڭ ەڭبەك ەرى اتاعىن الدىم. بۇل اتاق قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكالىق، الەۋ­مەت­تىك-گۋمانيتارلىق دامۋداعى اسا ۇزدىك جەتىس­تىكتەرىنە ۇلەس قوسقان ساناۋلى ازاماتتارعا عانا بەرىلدى. ماراپاتتالعاندار قاتارىندا مينيستردەن باستاپ، بولات قورىتۋشىعا دەيىن بولدى. وزىمە ءسوز بەرىلگەندە: «قازىر مەنىڭ ىستەپ جاتقان تىرلىگىم، ءبىر اۋىلدى قامقورلىققا الىپ، سوعان گاز تارتقىزىپ، سوعان سپورت كەشەنىن، بالاباقشا سالدىرتتىم. تۇرعىنداردىڭ قول جەتىمدى باعامەن پاتەر الۋىنا مۇمكىندىك جاسادىم. بۇل – بۇرىنعى مىڭباەۆ اتىنداعى اۋىل. وسى جاساپ جاتقان شارۋامنىڭ بارلىعى كەلەشەك ۇرپاق ءۇشىن. قازاقتىڭ كاسىپكەر ازاماتتارىنا ۇلگى بولسام دەيمىن.  سولار مەنىڭ ارتىمنان ەرسە، تەك وزىنە عانا ەمەس، حالىققا دا پايداسى تيسە دەيمىن. مەنىڭ ءبىر ارمانىم بار، وسى ءبىزدىڭ ەلدە كوپ بولسا 5 مىڭنان اسا اۋىل بار شىعار. سول 5 مىڭ اۋىلدى قامقورلىققا الاتىن 5 مىڭ قازاقتىڭ جىگىتى شىعىپ، اۋىلىمىزدى كوتەرىپ جىبەرسەك، شىركىن! ودان باسقا قانداي باقىت كەرەك؟ مىنە، مەن سونى ويلايمىن!»، دەپ كوپ جىلداردان بەرى كوكەيىمدە جۇرگەن ارمانىمدى اقتارا ايتتىم، – دەگەن جاقسىلىق اعاعا ەلباسى دا ءوز ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپتى. – سودان سوڭ ەلباسى: «بۇل جاقسىلىق كەزىندە بىرنەشە مارتە كەڭەس وداعىنىڭ جەڭىمپازى بولدى، وليمپيادانى جەڭدى، دۇنيە ءجۇزىنىڭ چەمپيونى اتاندى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءبىراز ازاماتتار قالتالى بولدى، بايىدى. ەندى سولار تاپقانىنىڭ ءبىرازىن سەن سياقتى ەلگە بەرسىن. سەن جاس جۇبايلارعا پاتەر سالىپ بەردىڭ، بالاباقشا سالدىڭ، سپورت كەشەنىن سالدىڭ» دەگەندى شىن ريزالىعىمەن ايتتى. سوسىن ءدال سول مىنبەر الدىندا ەل­باسى كەنەتتەن ازىلدەي قول كۇرەستىرىپ قال­عانى. نۇرسۇلتان اعامنىڭ قولى سۇمدىق قا­رۋلى، قۋاتتى ەكەن. ساسقانىمنان: «وي، اعا! ءسىز مەنى ارقاشان دا جەڭەسىز عوي» دەپ­پىن. سودان كەيىن عانا ابدىراعانىم ءسال باسى­لىپ: «بىرىگىپ، ءالى تالاي تاۋعا جەتەمىز، شىڭ­عا جەتەمىز، راحمەت، اعا!» دەدىم.

جالپى، بارلىعىنا دا جان جۇرەگىممەن ريزامىن. ازعانتاي ەڭبەگىمىزدى باعالاپ، «ەڭبەك ەرى» اتاندىرىپ، قالىڭ حالىقتىڭ الدىندا مەرەيىمدى وسىرگەن ەلباسىعا دا، قانشاما جىل سىي-قۇرمەتىن كورسەتۋمەن كەلگەن حالقىما دا، اينالامدا سىيلاس جۇرگەن اسىل ازاماتتارعا دا ايتار ريزالىعىم شەكسىز! بارشاڭىزدىڭ ماعان دەپ جاساعان ىقىلاس-كوڭىلدەرىڭىزگە  مىڭ دا ءبىر راحمەت!

بۇل سوزگە ءبىزدىڭ الىپ-قوسارىمىز جوق. تەك، شارشاماڭىز، بويىندا كۇش-قايراتى بار سىزدەي جاندار حالىققا ءالى دە كەرەك-اق دەگەن شىن نيەتپەن تىلەكتەستىك بىلدىردىك.

 

الماس ماناپ،

«Egemen Qazaqstan»

 

سوڭعى جاڭالىقتار

نامىسىن تۋ ەتكەن

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار