ءىس-شارا تۇراقتى دامۋ ماقساتتارى كونتەكستىندەجەلىلىك كومپانيالاردىڭ ۇلگىسىمەنىنتالاندىرۋشى تاريف قۇرۋعا كوشۋ ماسەلەسىنەارنالدى جانە مۇندا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, بەيىندى قاۋىمداستىقتاردىڭ, ينستيتۋتتار مەن ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ, ەنەرگەتيكالىق جانەەلەكترجەلىلىك كومپانيالاردىڭ ماماندارى باس قوستى.
SEEPX Energy باسشىسى ەكاتەرينا دە ۆەرە ۋولكەرباستى سپيكەر بولدى, ول تمد جانە ەۋروپاەلدەرىنىڭ ۇلگىسىمەن تاريف بەلگىلەۋدىڭ جاڭاقاعيداتتارىنا كوشۋ كەزىندەگى نەگىزگىارتىقشىلىقتار مەن كەدەرگىلەردى اتاپ كورسەتتى. قازاقستان ءۇشىن بۇل تاقىرىپ بارلىق وڭىرلىكەلەكترجەلىلىك كومپانيالار (وەك) ءۇشىنىنتالاندىرۋشى رەتتەۋدى ەنگىزۋ جونىندەگىجوسپارلارعا بايلانىستى وزەكتى بولىپ تابىلادى.
IGTIC انىقتاماسىنا سايكەس, 2013 جىلدان باستاپ2015 جىلدى قوسا العانداعى كەزەڭدە قازاقستاننىڭەلەكتر ەنەرگەتيكالىق سالاسى «شىعىندار پليۋس» ادىسىنەن وەك قىزمەتىنىڭ «سالىستىرمالى تالداۋ» (بەنچماركينگ) ادىسىنە كوشۋ ساتىسىندا بولدى. بەنچماركينگتى پايدالانا وتىرىپ, تاريفتەردىبەلگىلەۋدىڭ سىناما كەزەڭىنەن كەيىن «KEGOC» اق تاراتۋشى كومپانيالار مەن ۇلتتىق ەلەكترجەلىسىنىڭ (ۇەج) وپەراتورى ءۇشىن تاريفتەردى رەتتەۋجاڭا وزگەرىستەرگە ۇشىرادى جانە تاريفتەر قىزمەتكورسەتۋ ساپاسى نەمەسە شىعىنداردى تومەندەتۋبويىنشا قانداي دا ءبىر تالاپتار قويماستان 5 جىلدىق كەزەڭگە بەلگىلەنەتىن «ىنتالاندىرۋشىتاريفتەرى ءادىسناماسىنىڭ ەلەمەنتتەرىنە كوشتى. 2018 جىلعى جەلتوقساندا «تابيعي مونوپوليالارتۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋىمەن تاريفتىكرەتتەۋدىڭ ىنتالاندىرۋشى ءادىسى كەيبىرەلەكترجەلىلىك كومپانيالار ءۇشىن عانا بەكىتىلدى, قالعاندارىنا قاتىستى وسى ۋاقىتقا دەيىن شىعىنءادىسى قولدانىلدى. الايدا, بۇل كومپانيالار قازىرگىۋاقىتتا ىنتالاندىرۋشى ادىسكە اۋىستىرىلىپجاتىر. ەكاتەرينا دە ۆەرە ۋولكەردىڭ ايتۋىنشا, 2020 جىلدىڭ باسىنداعى جاعداي بويىنشاەلەكترجەلىلىك كومپانيالار ءۇشىن ىنتالاندىرۋشىتاريف بەلگىلەۋ ەۋروپانىڭ 25 ەلىنىڭ 19-ىندا, اقش (نيۋ-يورك, كاليفورنيا, جاڭا انگليا جانە ت. ب.) نارىقتارىندا, كانادادا, اۆستراليادا, جاڭازەلانديادا, رەسەيدە جانە ۋكراينادا قولدانىلادى. ىنتالاندىرۋ تاريفتەرىنە كوشۋ, قىزمەتتىڭتيىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ مۇمكىندىگىنەنباسقا, مۇنداي كومپانيالارعا ەلەكتر ەنەرگەتيكالىقسەكتوردىڭ قورشاعان ورتاعا اسەرىن ازايتۋ ءۇشىن, ونىڭ ىشىندە ءوندىرىستىڭ بولىنگەن كوزدەرىن (ونىڭىشىندە جەك نەگىزىندە) جانە ەلەكتر ەنەرگياسىنتۇتىنۋدى (تۇتىنۋشىلار جۇكتەمەسىنىڭ باعاعاتاۋەلدى وزگەرۋى, ەلەكتروموبيلدەر, پروزيۋمەرلەر, ەلەكتر ەنەرگياسىن جيناقتاۋشىلار) ىنتالاندىرۋجانە بىرىكتىرۋ ارقىلى جاعدايلار جاسادى. بۇلرەتتە ەلەكترجەلىلىك اكتيۆتەردىڭ قاتتى توزۋىاياسىندا ەلەكترجەلىلىك كومپانيالار رەتتەۋشىلەربەلگىلەگەن دەڭگەيلەر شەڭبەرىندە تۇپكىلىكتىتۇتىنۋشى ءۇشىن تاريفتەردى ۇستاپ قالۋ كەزىندەنەگىزگى قورلاردى جاڭارتۋ جانە جاڭا اكتيۆتەر مەن تەحنولوگيالارعا ينۆەستيتسيالار تارتۋ جونىندەگىمىندەتتەردى قاتارلاس شەشە الدى. جابدىقتىڭتوزۋى پروبلەماسى جانە ولاردى جاڭعىرتۋقاجەتتىلىگى قازاقستاندىق ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىسەكتورىنىڭ وزەكتى ماسەلەسى. IGTIC اقپاراتىبويىنشا قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاننىڭەلەكترجەلىلىك ينفراقۇرىلىمىن «KEGOC» اق-نىڭ 550-220 كۆ جەلىلەرى, 196 ەنەرگيا بەرۋشىۇيىمداردىڭ (ەوۇ) جەلىلەرى, ونىڭ ىشىندە 20 وڭىرلىك ەلەكترجەلىلىك كومپانيالار (وەك) جانەبولشەك تۇتىنۋشىلارعا ەلەكتر ەنەرگياسىنجەتكىزەتىن 301 ەنەرگيامەن جابدىقتاۋشى ۇيىمدار(ەجۇ) ۇسىنىپ وتىر. كەلىپ تۇسكەنينۆەستيتسيالارعا جانە ەلەكترجەلىلىكينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋىنا قاراماستان, قازاقستاندا بۇگىنگى تاڭدا وڭتۇستىك ەنەرگيا ايماعى(قىزىلوردا, تۇركىستان, جامبىل) مەن قر بەج, قر بەج باتىس ەنەرگيا ايماعى (رەسەي جەلىلەرىارقىلى قاتارلاس جۇمىس جۇرگىزىلۋدە) ءۇشوبلىسىنىڭ 500 كۆ كەرنەۋىندە تىكەلەي ەلەكتربايلانىسى جوق, ەبۇ مەن وەك نەگىزگىجابدىقتارىنىڭ قاتتى توزعانى, سونداي-اق كوپتەگەنيەسىز ەلەكتر جەلىلەرى تىركەلدى (1,3 مىڭ كم ەبج جانە جۇزدەگەن قوسىمشا ستانتسيالار). وڭتۇستىكەنەرگيا ايماعىنداعى ءوز قۋاتىنىڭ ايتارلىقتايتاپشىلىعى جانە وندا كۇن ساناپ ارتىپ كەلەجاتقان ەنەرگيا تۇتىنۋدىڭ بولجامدارى ۇەت وپەراتورى تاراپىنان «سولتۇستىك-وڭتۇستىك» ءترانزيتىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتى مەن سەنىمدىلىگىنارتتىرۋ جونىندەگى جاڭا جوبالاردى ىسكە اسىرۋقاجەتتىلىگىن كورسەتىپ وتىر. ىنتالاندىرۋ تاريفتەرسالاداعى وسى جانە باسقا دا پروبلەمالاردىشەشۋگە ىقپال ەتە الار ەدى. تالقىلاۋ بارىسىنداGreen Webinar قاتىسۋشىلارى قازاقستانداعىينۆەستيتسيالىق شىعىندارعا قاتىستى قارىم-قاتىناستى قايتا قاراۋ ءۇشىن كومپانيالار الدىندامىندەتتەردى دۇرىس قويۋ جانە ولاردىڭ قىزمەتىنباعالاۋ ءۇشىن جوعارى بىلىكتى رەسۋرستارعا قولجەتكىزە الاتىن تاۋەلسىز رەتتەۋشى قۇرۋ تالاپەتىلەتىندىگى تۋرالى قورىتىندىعا كەلدى. قازىرنارىقتا مۇنداي تاۋەلسىز رەتتەۋشى جوق, رەتتەۋشىفۋنكتسيالار قر ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ تابيعيمونوپوليالاردى رەتتەۋ كوميتەتىنە جۇكتەلگەن. الايدا, سپيكەرلەردىڭ پىكىرىنشە, «تاۋەلسىز» دەگەنمارتەبە سالانى ودان ءارى ترانسفورماتسيالاۋداشەشۋشى ءرول اتقارا الادى. سونىمەن قاتار, ەكاتەرينا دە ۆەرا ۋولكەر اتاپ وتكەندەي, رەتتەۋشى, ءبىرىنشى كەزەكتە, قازاقستاندا ەلەكتر ەنەرگياسىنبەرۋ سەكتورىنىڭ ورتا جانە ۇزاق مەرزىمدىدامۋىنىڭ ماقساتىن انىقتاۋ جانە وسى ماقساتتاردى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى, ەلدىڭەكونوميكالىق جانە تەحنولوگيالىق دامۋى, سونداي- اق كليماتتىق ساياسات مىندەتتەرىمەن ۇيلەستىرۋقاجەت. تاريفتەر مەن پايدا ستاۆكاسىنىنتالاندىرۋشى رەتتەۋدى ەسەپتەۋ ادىستەمەسىرەتتەۋشى بەلگىلەگەن قىزمەتتەردىڭ تيىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ جونىندەگى تالاپتاردى ەسكەرۋىءتيىس. سونىمەن قاتار, بارلىق وەك-كە تاريف بەلگىلەۋدىڭ ىنتالاندىرۋشى ءادىسىن قولدانۋدىكەڭەيتۋ قاجەت دەپ مالىمدەدى SEEPX Energyباسشىسى. جالپى العاندا, قازاقستاندىق ەلەكترەنەرگەتيكاسى سالاسىنىڭ ىنتالاندىرۋشى تاريفتىكرەتتەۋگە كوشۋ تاقىرىبى Green Webinarقاتىسۋشىلارىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى, ولار كەلەشەكتە ونى تالقىلاۋ ءۇشىن IGTIC ونلاين-الاڭىندا قايتا جينالۋعا نيەت ءبىلدىردى.
انىقتاما: حالىقارالىق جاسىل تەحنولوگيالارجانە ينۆەستيتسيالىق جوبالار ورتالىعى قازاقستانرەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتاننازارباەۆتىڭ باستاماسى بويىنشا «ەكسپو-2017» كورمەسىنىڭ ينفراقۇرىلىمى مەن مۇراسى نەگىزىندەقر ۇكىمەتىنىڭ 2018 جىلعى 27 ساۋىردەگىقاۋلىسىمەن قۇرىلدى. ورتالىق سونداي-اق «جاسىل» ەكونوميكاعا كوشۋ, جاڭا تەحنولوگيالار مەن ۇزدىكالەمدىك تاجىريبەلەر ترانسفەرتى, «جاسىل» قارجىنىدامىتۋ جانە باسقا دا ينۆەستيتسيالاردىىنتالاندىراتىن شارالاردى شەشەدى. SEEPX Energy – ۇلىبريتانيادا 2005 جىلى نەگىزىقالانعان زەرتتەۋ جانە كونسالتينگ كومپانياسى, ولنەگىزگى اسپەكتىلەردى, ينفراقۇرىلىمدى جانە ەلەكترەنەرگەتيكالىق سەكتورلار مەن ەلەكتر ەنەرگياسى مەن قۋات نارىقتارىن رەتتەۋدى تالداۋعا ماماندانعان. كومپانيا ينۆەستيتسيالار تارتۋعا, تيىمدىلىكتىارتتىرۋعا جانە تۇراقتى دامۋ قاعيداتتارىناكوشۋگە ىقپال ەتەتىن ەلەكتر ەنەرگەتيكالىقسەكتورلاردى رەتتەۋ مەن ساياساتتا جاھاندىقوزگەرىستەر مەن ۇردىستەردى جالعاستىرادى.
