ەپيدەميانىڭ ەكپىنىن باسۋعا بولادى

احۋال باقىلاۋعا الىنا باستادى

وتىرىستا اتاپ كورسە­تىل­گەن­دەي, ەلىمىزدە ەپيدەميا­لىق جاع­داي ءبىرشاما تۇراقتالا باستادى. رەسپۋبليكا بويىنشا كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ ءوسىمى 2,1 %-دى قۇرايدى, ەڭ تومەنگى ءوسىم شىمكەنت قالاسىندا, تاۋلىگىنە – 1%, ودان كەيىنگى كورسەتكىشتەر قى­زىلوردا وبلىسىندا – 0,9%, تۇر­كىستان وبلىسىندا – 0,8%, اق­توبە وبلىسىندا – 0,5% تىر­كەلدى.

رەسپۋبليكا بويىنشا ناۋ­قاس­تار­عا ارنالعان توسەكتىك ورىن قورى 30,4 مىڭنان 49,7 مىڭ توسەكتىك ورىن­عا دەيىن ۇلعاي­تىلدى. بوس ەمەس پرو­ۆيزورلىق توسەكتىك ورىندار 20%-عا (89%-دان 69%-عا دەيىن), بوس ەمەس رەانيماتسيالىق توسەكتىك ورىن 6%-عا (73%-دان 67%-عا دەيىن) ازايدى. Covid-تەن ساۋىعىپ كەت­كەندەردىڭ سانى 60%-عا ءوستى, جەدەل جاردەمدى شاقىرۋلار سانى 23%-عا تومەندەدى.

امبۋلاتورلىق دەڭگەيدە ۇيدە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن 2962 بمسك ءموبيلدى بريگاداسى قۇرىلدى. وسى ايدىڭ سوڭىنا دەيىن مۇنداي بريگادالار سانى 3500-گە جەتۋگە ءتيىس.

دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي ايتقانداي, بۇگىنگى تاڭدا ينفەكتسيالىق جانە پرو­ۆي­زورلىق ستاتسيونارلاردا 1958 ءوجج اپپاراتى بار, وعان قو­سىم­شا 4183 اپپارات ساتىپ الىنادى. 21 مىڭنان استام توسەكتىك ورىن­ وتتەگىگە, 6237 ورىن وتتەگى كون­تسەنتراتورلارىنىڭ ەسەبىنەن قو­سىلادى. بۇگىندە پتر-تەستىلەۋدىڭ قۋاتى تاۋلىگىنە – 32 مىڭ. 1 تا­مىز­عا قاراي بۇل كورسەتكىش تاۋلىگىنە 35,6 مىڭعا دەيىن, قىركۇيەكتە 64 مىڭعا دەيىن كوبەيمەك.

ەلىمىزدە 59 مەملەكەتتىك جانە جەكە زەرتحانا بار. ءبىر رەت پايدالانىلاتىن مەديتسينالىق ءۇش قاباتتى بەتپەردەنىڭ شەك­تى بولشەك باعاسى 28%-عا تومەن­دە­تىلدى. ءبىرىن­شى جەلى قىز­مەت­كەر­لەرىنىڭ (مە­ديتسينا جانە قۇقىق قورعاۋ ور­گاندارىنىڭ قىز­مەت­كەرلەرى) تامىز ايىن قوسا العاندا جەكە قور­عانىش قۇ­رال­دارىنىڭ رەزەرۆى قالىپ­تاستى. ۇكىمەت رە­زەر­ۆىنەن وسى­ ماق­ساتتارعا 7,2 ملرد تەڭگە ءبولىندى.

«سونىڭ اياسىندا 41 ملن بەتپەردە, 27 ملن قولعاپ جانە 379 مىڭ قورعانىش كوستيۋم, سونداي-اق 1,2 ملن پتر تەستى ساتىپ الىنادى. جەكە قورعانىش قۇرالدارىنىڭ وسى رەزەرۆى قىركۇيەكتەن باستاپ 2021 جىلعى اقپانعا دەيىن جاسالادى», دەدى مينيستر.

ا.تسوي اتاپ وتكەندەي, مەم­لە­كەت باسشىسى اۋىلداعى جاعدايدى جاقسارتۋ شارالارىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا پتر راستاعان جانە پنەۆمونيامەن سىرقاتتانعان پاتسيەنتتەرگە مەديتسينالىق كومەك كور­سەتۋ ءۇشىن اۋىل دەڭگەيىندە 2,5 مىڭ ينفەكتسيالىق جانە 11 مىڭ پروۆيزورلىق توسەكتىك ورىن قا­راستىرىلدى. امبۋلاتورلىق كو­مەك كورسەتۋ ءۇشىن اۋىلدا 1493 ءمو­بيلدى بريگادا قۇرىلادى, بۇل قا­جەتتىلىكتىڭ 94%-ىن وتەۋگە ءتيىس. اۋىلداردا 641 جەدەل جاردەم ماشيناسى بار.

نۇر-سۇلتان اكىمى التاي كول­­گىنوۆ ءوز كەزەگىندە قاتاڭ كاران­تيندى ەنگىزۋ ناتيجەسىندە ەلوردادا جاعداي تۇراقتالا باستاعانىن اتاپ ءوتتى. باس قالادا كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ سانى –
8 619 ادام, 5 511 ادام ەمدەلدى, 212 ادام كوز جۇمعان, 2 262 ادام ستاتسيوناردا ەم الىپ جاتىر. اۋىر حالدەگى ناۋقاستار سانى 30%-عا تومەندەدى. ستاتسيو­نار­لار 16-عا جەتتى. توسەكتىك ورىن 1 051-دەن 3 911 ورىنعا كوبەيدى. رەزەرۆتە 1مىڭعا جۋىق ورىن بار.

«ەگەر كارانتين باسىندا كۇنى­نە 300 تەست وتكىزگەن ءبىر عانا زەرتحانا بولسا, قازىر كۇنىنە 5 مىڭعا دەيىن تەست وتكىزەتىن 9 زەرتحانا جۇمىس ىستەيدى», دەدى ول.

شىمكەنت قالاسىنىڭ اكى­مى­ مۇ­رات ايتەنوۆ شاھاردا COVID-19 ۆيرۋسىن جۇقتىرعان ازا­­مات­­تار­دىڭ سانى 4 453 بولعا­نىن ايتتى.

«ينفەكتسيالىق جانە پرو­ۆي­زورلىق ستاتسيونارلاردا قىسقا مەر­زىمدە قوسىمشا 3 050 توسەكتىك ورىن­ اشىلىپ, جالپى سانى ­3 860-قا­ جەتتى. 151 رەانيماتسيالىق تو­سەكتىك ورىن بار», دەدى ول.

شىمكەنت قالاسىنىڭ ەمحانالارى ءۇشىن 58 ءوجج اپپاراتى, 250 «بوبروۆ» تىنىس الۋ اپپاراتى جانە 26 رەانيماتسيالىق مونيتور الىندى. اكىمنىڭ حابارلاۋىنشا, رەانيماتسيالىق ورىننىڭ 88,7%-ى نەمەسە 134-ءى ءوجج اپپاراتىمەن قامتىلعان.

قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك جەدەل جاعداي بويىنشا 21 شىلدەدە وبلىس ستاتسيونارلارىندا 2 520 ناۋقاس ەم­دە­لۋدى جالعاستىرىپ جاتقانىن باياندادى.

«سوڭعى 2 اپتاداعى تالداۋ جالپى ەپيدەميالىق جاعدايدىڭ جاقسارعانىن كورسەتەدى. قازىر ەمدەلىپ شىققان پاتسيەنتتەردىڭ سانى ەمدەۋگە جاتقىزىلعانداردان جوعارى. توسەكتىك ورىن جۇكتەمەسى 50%-عا ازايدى. 2 اپتا بۇرىن بۇل كورسەتكىش 80% بولعان ەدى», دەدى ج.قاسىمبەك.

اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى وڭداسىن ورازالين 21 شىلدەدە وبلىستا 2 753 جاعداي تىركەلگەنىن حابارلادى.

«جالپى پاندەميا باستالعان­نان بەرى توسەكتىك ورىن 4 ەسەگە جۋىق ءوستى. بۇگىنگى تاڭدا ءوڭىر بويىنشا ءبىر مەزگىلدە 3 988 ادامدى ورنا­لاس­تىرۋعا مۇمكىندىك بار, ونىڭ 337-ءسى ينفەكتسيالىق, 2 636-سى – پرو­ۆيزورلىق, 1 015-ءى رەزەرۆتىك توسەكتىك ورىن. بۇگىنگى تاڭدا 1 173 بوس ورىن بار», دەدى و.ورازالين.

تاقىرىپتى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسى اكىمدىكتەرگە, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىكتەرىنە وڭىرلەردەگى اۋرۋحانالاردى ءوجج اپپاراتىمەن تامىزدىڭ سوڭىنا دەيىن تولىق قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيستر­لىگىنە اكىمدىكتەرمەن جانە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىمەن بىرگە شىلدەنىڭ سوڭىنا دەيىن وڭىر­لەردە ۆەتەرينارلىق زەرتحانالار بازاسىندا پتر-تەستىلەۋ جونىن­دەگى جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ جانە كادرلارمەن جاساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ, اكىمدىكتەرگە اناليزدەردى وڭىرلەردىڭ زەرتحانالارىنا جەتكىزۋدىڭ ءتيىمدى لوگيس­تيكاسىن پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى.

پرەمەر-مينيستر يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ, دەن­ساۋلىق ساقتاۋ جانە قارجى مينيسترلىكتەرىنە شۇعىل تۇردە وڭىرلەردى كوشپەلى دياگنوس­تيكالىق كەشەندەرمەن, اۋداندىق اۋرۋحانالاردى وتاندىق ءوندىرىس­تىڭ تسيفرلى رەنتگەن اپپاراتتارىمەن جاراقتاندىرۋ ماسەلەسىن جەدەل شەشۋدى, ەكى اپتا ىشىندە وتتەگى كونتسەنتراتورلارى مەن مەديتسينالىق گازداردى وڭىرلەرگە تولىق جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ جونىندە تاپسىرما بەردى. «سق فار­ماتسيا» شىلدە ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن ءدارى-دارمەك ساتىپ الىپ, وڭىرلەرگە ءبىر ايعا جەتەتىن­دەي كولەمدە ءبولۋ, سونداي-اق ولاردىڭ سۇرانىسىن جوسپار­لاۋ­دىڭ ناقتى جۇيەسىن بەلگىلەۋى ءتيىس.

پرەمەر-مينيستر سونىمەن قاتار الماتى, نۇر-سۇلتان قالا­لارى مەن اقتوبە وبلىسىنىڭ ۇلگىسى بويىنشا ءار وڭىردەگى تۇراق­­تاندىرۋ قورلارىندا دارى­لىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىم­داردىڭ قورىن جاساۋدى مىن­دەتتەدى.

«قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» قاي دەڭگەيدە؟

سەلەكتورلىق وتىرىستا «قا­را­­پايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا جەر­گىلىكتى قامتۋدى دامىتۋ ماسەلەسى دە قارالدى. وسى باعىتتا جۇر­گى­زىلىپ جاتقان جۇمىس تۋرالى «اتا­مەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسى ا.مىرزاحمەتوۆ, «قارا­پايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باع­دار­لا­ماسى اياسىندا ەكىنشى دەڭ­گەيلى بانكتەردىڭ بيزنەس پروتسەسىن وڭتاي­لاندىرۋ تۋرالى قازاقستان قارجىگەرلەرى قاۋىمداستىعى كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ە.باح­مۋ­توۆا, قۇرىلىستاعى قازاقستان­دىق قامتۋدى دامىتۋ تۋرالى ين­­دۋس­تريا جانە ينفراقۇرى­لىم­­دىق دامۋ ءمينيسترى ب.اتام­قۇ­لوۆ, رەتتەلەتىن ساتىپ الۋ­لار­­دا­عى جەرگىلىكتى قام­تۋ­دىڭ تيىم­دى­لىگىن ارتتىرۋ جو­نىندەگى شارا­لار جايلى قارجى ءمينيسترى ە.جا­ماۋ­باەۆ, «سامۇ­رىق-قازىنا» ۇاق ساتىپ الۋ­لار­ىنداعى جەرگىلىكتى قامتۋ تۋرالى قوردىڭ باسقارما توراعاسى ا. ەسىموۆ باياندادى.

«قاراپايىم زاتتار ەكونو­مي­كاسى» باعدارلاماسىنىڭ شەڭ­بەرىندە 491,5 ملرد تەڭگەگە 2 مىڭنان اسا جوبا ماقۇلداندى. الماتى, قاراعاندى, قوستاناي وبلىستارى قازاقستاندىق قامتۋ بويىنشا ۇزدىك وڭىرلەر بولىپ وتىر. اقمولا, اتىراۋ, جامبىل, ماڭعىستاۋ وبلىستارى, نۇر-سۇلتان, شىمكەنت قالالارى ارتتا قالۋدا. قۇرىلىس سالاسىنىڭ قارقىندى دامۋى ارقىلى سوڭعى 10 جىلدا قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ كولەمى 3,3 ەسەگە – 176 ملرد تەڭگەدەن 586 ملرد تەڭگەگە دەيىن ارتتى.

يندۋستريا جانە ينفراقۇ­رى­لىمدىق دامۋ ءمينيسترى حابار­لا­عانداي, قۇرىلىس ماتەريالدارى يندۋسترياسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. سەكتوردىڭ وڭدەۋشى ونەركاسىپتەگى ۇلەسى – 6%. بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكادا قۇرىلىس ونىمدەرىن 1965 كاسىپورىن وندى­رەدى. وندا 29 مىڭنان استام ادام جۇمىس ىستەيدى. مونيتورينگ دە­رەكتەرى بويىنشا جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ ورتاشا جىلدىق جۇكتەمە قۋاتى – 56%.

«قۇرىلىس سالاسىنىڭ دامۋى­نا وراي, قۇرىلىس ونىمدەرىنە قاجەتتىلىك تە ارتىپ كەلەدى. ەلى­مىزدە سوڭعى 11 جىلدا قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 2,5 ەسەگە (1,7 ترلن تەڭگەدەن 4,4 ترلن تەڭگەگە دەيىن) ءوستى. قۇرىلىس سالاسىنىڭ ءوسىمى «نۇرلى جەر», «نۇرلى جول», يد مب, «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» اياسىندا اۋقىمدى ينۆەستيتسيالارعا, ءىرى الەۋمەتتىك-مادەني شارالاردى ىسكە اسىرۋعا نەگىزدەلگەن», دەدى ب.اتامقۇلوۆ.

بۇگىنگى تاڭدا قۇرىلىس ين­دۋس­­تريا­سىنىڭ دامۋىن تەجەپ وتىرعان وزەكتى ماسەلەلەر دە بار. ول: كەيبىر يمپورتتىق قۇرى­لىس ماتەريالداردىڭ كوپتىگى; ون­دىرىستىك قۋاتتاردىڭ تولىق جۇك­تەلمەۋى; ءونىمدى وتكىزۋ كەپىلدىگىنىڭ جوقتىعى; ساۋدا الاڭدارى تۋرالى اقپاراتتاندىرۋدىڭ تومەندىگى.

«وتاندىق كاسىپورىندار 586 ملرد تەڭگەگە قۇرىلىس ماتەريا­لىن وندىرسە, 348 ملرد تەڭ­گەگە يمپورتتايدى. نارىق سۇران­ى­سىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 33 جا­ڭا جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. ونىڭ 8-ءى يمپورت الماستىرۋعا باعىت­تا­لادى. وسى جوبالاردى ىسكە اسى­رۋ ناتيجەسىندە يمپورت ۇلەسىن 15%-عا تومەندەتۋ جانە تۇر­عىن ءۇي قۇرىلىسىندا وتاندىق ونىم­دەردى قولدانۋدى 90%-عا ارتتى­رۋ جوس­پارلانىپ وتىر», دەدى مينيستر.

ەلدە قۇرىلىس ماتەريال­دارى­نىڭ كوپشىلىگى وندىرىلەدى. بىراق نارىقتىڭ سۇرانىسىن تولىق جابا المايدى. «بيىل ءبىز قۇرىلىس ماتەريالىنىڭ 5 ءتۇرىن (شىنى, پوليەتيلەن قۇبىر, قۇرعاق قۇرى­لىس قوسپالارى, ارماتۋرا, كەرامي­كالىق تاقتايشا) ءوندىرۋ بويىن­شا يمپورت الماستىراتىن 8 جو­بانى ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ولاردىڭ ءوندىرىس كولەمى 103 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل جوبالار ىشكى نارىقتاعى يمپورت ۇلەسىن 15%-عا تومەندەتەدى», دەدى ب.اتامقۇلوۆ.

ماسەلەنى تۇيىندەگەن ۇكىمەت باسشىسى راسىمدىك توسقاۋىلداردى جويۋ بويىنشا قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنە قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىمەن جانە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن بىرلەسىپ «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى بويىنشا بانكتەردىڭ بيزنەس پروتسەسىن وڭتايلاندىرۋدى – نەسيە وتىنىمدەرىن قاراۋ مەرزىمىن, قۇجاتتار تىزبەسىن قىسقارتۋ جانە كەپىل ساياساتىن جەڭىلدەتۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى تاپسىردى.

قۇرىلىس سالاسىندا دا جەرگى­لىكتى قامتۋ ۇلەسىن ارتتىرۋ ماق­ساتىندا ۇكىمەت باسشىسى ين­دۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنە بارلىق تا­راپتاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ جونىندەگى ءتيىستى زاڭ­نامالىق جانە نورماتيۆتىك وز­گەرىستەردى پىسىقتاۋدى جۇكتەدى.

پرەمەر-مينيستر قارجى مينيستر­لىگىنە «اتامەكەن» ۇكپ جانە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگان­دارمەن بىرلەسىپ ءبىر اپتا مەر­زىمدە وتاندىق تاۋار وندىرۋشى­لەردىڭ مەملەكەتتىك جانە كۆازي­مەم­لەكەتتىك سەكتوردىڭ ساتىپ الۋىنا قاتىسۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن بار­لىق جۇيەلىك توسقاۋىلداردى جويۋ جونىندەگى ءىس-قيمىل الگوريتمىن دايىنداۋدى تاپسىردى.

ا.مامين مەملەكەت باسشى­سىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بيزنەستىڭ قارسى مىندەتتەمەلەرىن تسيفرلىق باقىلاۋ جۇمىسىن ەكى اي ىشىندە اياقتاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتىپ, وسىعان بايلانىستى مەم­لەكەتتىك قولداۋدىڭ ءار شارا­سى بويىنشا ءتيىستى زاڭناما­لىق تۇزەتۋلەر پاكەتىن دايىنداۋ­دى تاپسىردى. بۇل رەتتە «اتا­مە­كەن» ۇكپ تسيفرلىق پلاتفور­ماسىنىڭ بازاسىندا بيزنەستىڭ مىن­دەت­تەمەلەرىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋ جونىندەگى قاناتقاقتى جوبا ىسكە قوسىلاتىن بولادى.