ەكونوميكا • 23 شىلدە, 2020

ءوڭىر ەكونوميكاسى ورلەپ كەلەدى

310 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى ۇسىنعان دەرەكتەرگە ساي, وڭىردە بيىلعى العاشقى التى ايدىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ جاعىنان نەگىزگى كورسەتكىشتەر بويىنشا تۇراقتى ءوسىم قامتاماسىز ەتىلىپتى.

مىسالى, ونەركاسىپ سالاسىندا 103,5%, قۇرىلىستا – 131,8%, ينۆەستيتسيا تارتۋدا – 108,3%, باسپانا بەرۋدە – 111,8%, اۋىل شارۋا­شىلىعىندا 103,3% ءوسىم بايقالعان.

بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ ءتۇسىمى 29,2%-عا ارتقان. بۇل جوس­پارداعىدان 11,6%-عا ارتىق.

ءوندىرىس سالاسىندا يندەكس ءوسىمىنىڭ ناق­تى كولەمى وڭدەۋ سەكتورىنىڭ ءوسۋى ەسەبىنەن قام­تاماسىز ەتىلدى. بۇل جەردەگى كورسەتكىش – 106,4%. ال تاۋ-كەن ءوندىرىسى سەكتورىندا ول 105,7%-دى قۇرادى.

بۇگىندە «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» جانە «قازاقمىس» كورپوراتسياسى» الپا­ۋىت كاسىپورىنداردىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەپ تۇرعانىن ايتقان ءجون. الەمدىك نارىقتا مىس پەن بولات باعاسىنىڭ وسكەنى بايقالادى.

وبلىس بويىنشا ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى التى اي ىشىندە 1,360 ترلن تەڭگەنى قۇ­رادى. بۇل قارقىننىڭ جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ساقتالاتىنىنا وبلىس باسشىلىعى سەنىمدى.

ينۆەستيتسيا سالاسىنا كەلسەك, بيىلعى جارتى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وبلىسقا 300 ملرد تەڭگەدەن استام كاپيتال كەلگەن. بۇل الدىنداعىدان 8,3%-عا ارتىق جانە مۇنىڭ 85%-ى – جەكە ينۆەستيتسيا.

بۇدان بولەك, شەتەل ينۆەستورلارى بەل­سەندى تۇردە اتسالىسقان 44 جاڭا ينۆەستي­تسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. مۇن­داعى سوما 2 ترلن تەڭگەنى قۇراپ, 13 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋدى كوزدەيدى.

جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 231 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, 3,5 مىڭ جوعارى وندىرىستىك تۇراقتى جۇمىس ورنىن اشاتىن 14 جاڭا جوبا ىسكە قوسى­لادى. قازىردىڭ وزىندە ونىڭ بەسەۋى جۇمىس ىستەي باستادى.

ساران قالاسىنداعى بۇرىنعى رەزينو-تەحنيكالىق ونىمدەرى (رتي) زاۋىتىنىڭ بازاسىندا قىتايلىق الەمدىك كوشباسى «Yutong» كومپانياسىنىڭ قاتى­سۋىمەن اۆتوبۋستار مەن ارنايى تەحنيكالار شىعارۋ جوباسى ىسكە اسىرىلا باستادى. ءساتىن سالسا, جىلدىڭ سوڭىنا قاراي العاشقى اۆتوبۋس كونۆەيەردەن شىعۋى ءتيىس.

سونىمەن قاتار وسى زاۋىتتىڭ بازاسىندا بيىل جىلىنا 3,5 ملن دانا اۆتوموبيل شينا­لارىن شىعاراتىن جوبا دا قولعا الىن­باق. بۇل جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ وبلىس ەكو­نو­ميكاسىن ارتاراپتاندىرۋعا وڭ اسە­رىن تيگىزە­دى جانە ماشينا جاساۋ ۇلەسىن ەكى ەسە­گە ارتتىرادى.

شاعىن جانە ورتا بيزنەس تۋرالى ايتار بول­ساق, بيىلعى جىلدىڭ باسىنان بەرى جۇ­مىس ىستەپ تۇرعان كاسىپكەرلىك سۋبەك­تىلەرىنىڭ سانى 0,5%-عا ءوسىپ, 88400 بىرلىك­تى قۇرادى. بۇل سالادا بۇگىندە وبلىس­تىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدا بەلسەندى تۇرعىندا­رىنىڭ 35%-ى قامتىلعان. ولار بويىنشا ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ ءوسىمى 20%-دى قۇرادى.

داعدارىسقا قارسى شارالار ارقىلى وب­لىس­تىڭ 30 مىڭنان استام كاسىپكەرى سالىق, بانك الدىنداعى كرەديت جانە جالعا الۋ اقى­­سى بويىنشا كەيىن تولەۋ جەڭىلدىكتەرىنە يە بول­دى.

 وبلىستا قۇرىلىس سالاسىندا بيىلعى جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا جۇمىس 131,8%-دى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ قارقىنى 11,8%-عا ارتتى. بيىل بىلتىرعىعا قاراعاندا تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ ءىسىن 42,5%-عا ارتتىرۋ مىندەتى العا قويىلعان.

وڭىردە ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزى­لۋدە. بۇل باعىتتا تۇرعىنداردى ورتالىقتان­دى­رىلعان اۋىز سۋمەن جانە ارنايى تارتىل­عان سۋ قۇبىرىمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ 95 جو­­باسىن ىسكە اسىرۋ قولعا الىنعان. مۇ­نىڭ ءوزى بيىل قالالىق تۇرعىنداردىڭ 98%-ىن جانە اۋىلدىقتاردىڭ 87%-ىن ورتا­لىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قامتاما­سىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ال 2021 جىلى قىز­­مەتتىڭ مۇنداي تۇرىمەن قالالىقتاردى جانە 2023 جىلعا قاراي اۋىلدىق جەرلەردىڭ تۇرعىن­­دارىن 100%-عا قامتاماسىز ەتۋ جوس­پاردا بار.

وبلىس ەكونوميكاسى ءۇشىن اۆتوموبيل جولدارىنىڭ ماڭىزى زور. بيىل «قاراعان­دى-بالقاش» جانە «بالقاش-بۋرىلبايتال» جول ۋچاسكەلەرى پايدالانۋعا بەرىلەدى. مۇ­نىڭ الدىندا, ياعني وسى جىلدىڭ 6 شىلدە­سىندە قاراعاندىنى اينالىپ وتەتىن «سولتۇس­تىك جانە شىعىس اينالما جولى» اشىلدى. بۇل جوبالاردى يندۋستريا جانە ينفرا­قۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى ىسكە اسىرىپ جاتىر.

جول ءوڭىردىڭ دامۋىنا ستراتەگيالىق تۇر­عىدا يگى ىقپالىن تيگىزەتىن بولادى. ىرگەلەس سالالاردى ەسەپكە العاندا, بۇل جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار 20 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەردى.

اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى دا ۇياتقا قال­دىر­ماي تۇر. اۋىلشارۋاشىلىق ونىم­دە­رىنىڭ ناقتى كولەم يندەكسى مال شا­رۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ ءوسىمىنىڭ ارقا­سىندا 103,3%-دى قۇرادى.

العاشقى جارتىجىلدىقتا ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا ارنالعان تۇتىنۋ باعاسىنىڭ يندەكسى 103,9%-دى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە الەۋ­مەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋار­لارىنا ارنالعان باعا يندەكسى 104,5% بولدى. بۇل رەسپۋبليكا بويىنشا ورتاشا ماننەن تومەن.

ەندى, توتەنشە جاعداي كەزىندە تابىسىنان ايىرىلعان كاسىپكەرلەر مەن تۇرعىن­دارعا الەۋمەتتىك تولەم تولەۋ بويىنشا مى­نانى اتاپ وتۋگە بولادى. وبلىستا 272 مىڭ ادام 42 500 تەڭگە مولشەرىندە تولەم الدى. بۇل ەكونوميكالىق بەلسەندى تۇرعىنداردىڭ 40%-ىن قۇرايدى. كوممۋنالدىق قىزمەتتىڭ 15 مىڭ تەڭگەلىك وتەماقىسىن وبلىستىڭ 76 500 تۇرعىنى الدى. بۇل دەگەنىڭىز 2 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى. سونداي-اق توتەنشە جاعداي كەزەڭىندە وبلىستىڭ 80 مىڭ تۇرعىنى ازىق-ت ۇلىك جانە تۇرمىستىق جيىنتىقتار تۇرىندەگى كومەكپەن قامتاماسىز ەتىلدى.

ەلباسىنىڭ باستاماسى بويىنشا «بىرگە­مىز» قورى ارقىلى وبلىستىڭ 40 مىڭنان استام تۇرعىنى 2,2 ملرد تەڭگە مول­شەرىندە كومەك الدى. سونىمەن قاتار اتاۋلى الەۋ­مەت­تىك كومەك الاتىن ەڭبەككە جارامدى تۇرعىنداردىڭ 74%-ى جۇمىسقا تارتىلدى.

جالپى العاندا, ەڭبەك نارىعىنداعى ىقپال ەتۋ ءىس-شارالارىنىڭ ناتيجەسىندە جىل سوڭىنا دەيىن 43 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلماق. سونىمەن بىرگە 30 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى. مۇنىڭ ءوزى وبلىستا جۇمىسسىزدار سانىنىڭ وسپەۋىنە يگى اسەرىن تيگىزەرى ءسوزسىز.

 

قاراعاندى وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اڭداتپا

اڭداتپا • بۇگىن, 09:15

سارقىلماس ويدىڭ كەنى

قوعام • بۇگىن, 09:10

ىرىزدىقتى مولايتۋعا ۇمتىلىس

شارۋاشىلىق • بۇگىن, 09:07