ونلاين-سيمپوزيۋمعا ۇلىبريتانيا, قازاقستان, اقش جانە گەرمانيادان ءال-فارابي مۇراسىن زەرتتەۋشى عالىمدار قاتىستى. ۆيرتۋالدى رەجيمدە 100-دەن استام عىلىمي-اكادەميالىق جانە قوعامدىق توپتاردىڭ وكىلدەرى قاتىسقان ءىس-شارانى قازاقستاننىڭ ۇلىبريتانياداعى ەلشىلىگى وكسفورد يسلام زەرتتەۋلەر ورتالىعىمەن بىرلەسىپ ۇيىمداستىردى.
سيمپوزيۋمنىڭ اشىلۋىندا ءسوز سويلەگەن قازاقستاننىڭ ۇلىبريتانياداعى ەلشىسى ەرلان ىدىرىسوۆ ءال-فارابي الەمدىك دەڭگەيدەگى عالىم ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇعان دالەل اعىمداعى جىلى يۋنەسكو دا ونىڭ مەرەيتويىن اتاپ ءوتىپ جاتىر.
ە.ىدىرىسوۆ, سونداي-اق, ءال-ءفارابيدىڭ رۋحاني مۇراسىنا جۇگىنۋ قازاقستان ىشىندەگى قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ جانە وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ قۇندىلىقتىق باعدارلارىن قالىپتاستىرۋ ۇردىستەرى كونتەكستىندە عانا ەمەس, الەمدىك اۋقىمدا دا, سونىڭ ىشىندە پاندەميا جانە ەكونوميكاداعى, ساياسات پەن ادامداردىڭ ساناسىنداعى جاھاندىق وزگەرىستەر جاعدايىندا دا ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
وكسفورد يسلام زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى فارحان نيزامي ءال-ءفارابيدىڭ قازىرگى الەم ءۇشىن وزەكتىلىگىنە توقتادى.
"ورتالىقتىڭ باستى اكادەميالىق ماقساتتارىنىڭ ءبىرى – يسلام جانە باتىس ءبىلىم الەمدەرى اراسىنداعى ارىپتەستىككە جاردەمدەسۋ – ءال-ءفارابيدىڭ ءومىرى مەن مۇراسىندا ەرەكشە بەينەلەنگەن يدەيا. ءال-فارابي, ءبىز بىلەتىندەي, ورتالىق ازيا, تاياۋ شىعىس جانە سولتۇستىك افريكادا كوپ ساياحات جاسادى. ونى الەم اريستوتەلدەن كەيىن "ەكىنشى ۇستاز" دەپ تانيدى. ونىڭ ىقپالى وراسان, ال ماڭىزدىلىعى – ولشەۋسىز", – دەدى ول.
ف.نيزامي, سونداي-اق, ءىس-شارانىڭ قازاقستانمەن, اتاپ ايتقاندا, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن ء(ال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ) ۇزاق مەرزىمدى عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى جولعا قويۋعا تۇرتكى بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
ءوز كەزەگىندە ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانوۆ سيمپوزيۋمنىڭ باس سپيكەرى رەتىندە ءسوز سويلەدى. ول ءوز بايانداماسىندا ءال-ءفارابيدىڭ رۋحاني جانە گۋمانيتارلىق مۇراسىنىڭ الەمدىك وركەنيەت ءۇشىن, اتاپ ايتقاندا, قازاقستاندىقتار ءۇشىن تاريحي قۇندىلىعىن اتاپ ءوتتى.
ءال-فارابي وقۋلارىن باسشىلىققا الا وتىرىپ جانە بۇۇ "اكادەميالىق ىقپالداستىق" باعدارلاماسىنىڭ گلوبالدى حابى رەتىندە ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ "Al-Farabi University Smart City" جوباسىن ەندىرۋدە. جوبا اياسىندا جاڭا بۋىن ۋنيۆەرسيتەتى – ۋنيۆەرسيتەت 4.0 مودەلى ەنگىزىلدى.
"بۇل مودەلدىڭ باستى ماقساتى - زاماناۋي ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ جاھاندىق ميسسياسى جوعارى كاسىبي بىلىكتى مامانداردى دايىنداۋمەن شەكتەلىپ قانا قويماي, بۇدان دا ماڭىزدىراق مۇددەنى كوزدەيتىنىن انىق كورسەتۋ, ياعني جوعارى رۋحاني-ادامگەرشىلىكتى, قازىرگى قوعامنىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءوز ۇلەسىن قوسۋعا قابىلەتتى, تەك ءوزىنىڭ جەكە تاعدىرىنا عانا ەمەس, بۇكىل ادامزاتتىڭ تاعدىرىنا جاۋاپتى الەم ازاماتتارىن قالىپتاستىرۋ", – دەپ اتاپ ءوتتى ع.مۇتانوۆ.
اراب فيلوسوفياسىنىڭ يدەيالارى مەن تۇجىرىمدامالارىنا ماماندانعان كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى فەريەل بۋحافا ۇلى عالىم فيلوسوفياسىنداعى جاقسىلىق پەن ز ۇلىمدىق ونتولوگياسى تاقىرىبىندا ءسوز سويلەدى. ول ءال-ءفارابيدىڭ عارىشتىق جاقسىلىق پەن ز ۇلىمدىق جانە مورالدىق جاقسىلىق پەن ز ۇلىمدىقتىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتارعا نەگىزدەلگەن جاقسىلىق پەن ز ۇلىمدىق تابيعاتى تۋرالى جۇيەلى ىلىمدەرى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ ءوتتى.
كەش انتيكالىق جانە اراب فيلوسوفياسى سالاسىنداعى ساراپشى, ليۋدۆيگ جانە ماكسيميليان اتىنداعى ميۋنحەن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى پيتەر ادامسون اۋديتوريانىڭ نازارىنا ءال-ءفارابيدىڭ ىزگى قالا تۋرالى تراكتاتىنىڭ جالپى شولۋىن ۇسىندى. ءال-ءفارابيدىڭ پىكىرىنشە, بارلىق باسقا ورگانداردى باسقاراتىن جانە ونسىز اعزا ءومىر سۇرە المايتىن جۇرەك باستى ءرول اتقاراتىن ادام اعزاسىنىڭ ۇلگىسى بويىنشا ىزگى قالادا بۇل ءرولدى ءوزىنىڭ دانالىعىن, ادىلدىگىن جانە مەيىرىمدىلىگىن قالانىڭ بارلىق تۇرعىندارىنا تاراتاتىن فيلوسوف-بيلەۋشى اتقارادى.
سيمپوزيۋم اياسىندا ءال-ءفارابيدىڭ مۋزىكا تۋرالى ىلىمگە قوسقان ۇلەسىنە دە نازار اۋدارىلدى.
ەتنوگراف جانە ورتالىق ازيا مۋزىكاسىنىڭ تاريحشىسى, اراب مۋزىكاسىنىڭ تەورياسى بويىنشا مامانى, ۋەسليان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى سايدا داۋكەەۆا ءوزىنىڭ بايانداماسىندا باتىس جانە ورتالىق ازياداعى مۋزىكاتانۋ مەن مۋزىكانى دامىتۋداعى ءال-ءفارابيدىڭ ماڭىزدى ءرولى تۋرالى ايتىپ بەردى.
ول ءال-فارابي تۇسىنىگىندەگى مۋزىكانىڭ تەوريالىق نەگىزدەرىنە, سونداي-اق فيلوسوف ەڭبەكتەرىنىڭ 1960-شى جىلداردان باستاپ قازاق مۋزىكاسىنىڭ جاڭعىرۋىنا تيگىزگەن ىقپالىنا كەڭىنەن توقتادى. س.داۋكەەۆانىڭ ايتۋىنشا, ونىڭ ەڭبەكتەرىن زەرتتەۋ ارقاسىندا وتارشىل كەزەڭدە ۇمىتىلعان سىبىزعى مەن جەتىگەن سياقتى كونە قازاق مۋزىكالىق اسپاپتارى قايتا جانداندى. ءوز پرەزەنتاتسياسىنىڭ سوڭىندا س.داۋكەەۆا قازاقستاندىق "HasSak" ەتنو-فولكلورلىق ءانسامبلىنىڭ ساحناداعى ونەرىن كورسەتتى.
سيمپوزيۋم سۇراقتار مەن جاۋاپتار سەسسياسىمەن اياقتالدى. ونىڭ اياسىندا قاتىسۋشىلار وزدەرىن قىزىقتىرعان سۇراقتارعا جاۋاپ الدى. مۇسىلمان الەمىنىڭ الەۋمەتتىك جانە زياتكەرلىك تاريحىنا ماماندانعان وكسفورد يسلامدىق زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى تالال ءال-ازەم پىكىرتالاستىڭ مودەراتورى بولدى.
