vpolovnikova ru
– ءبىز – بالالىعىمىزدى سوعىس ۇرلاعان, قارشادايىمىزدان قارا جۇمىسقا جەگىلىپ, ء«بارى دە مايدان ءۇشىن, ءبارى دە جەڭىس ءۇشىن!» دەپ ەرتە ەسەيگەن ۇرپاقپىز. جيىرما ميلليون كەڭەس حالقىن جالماعان سۇم سوعىستىڭ اۋىرتپالىعى ءبىزدىڭ دە بالعىن قابىرعامىزعا باتتى, بالا يىعىمىزدان باستى. مايداننان كەلگەن قارا قاعاز, انالارىمىزدىڭ زارلى جوقتاۋى ءبىزدىڭ دە بالا جۇرەگىمىزدى وقتان بەتەر پارشالادى, – دەيدى ورالدىق اسقار اتاەۆ اقساقال.
شىنىندا دا, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارى كوپ قيىنشىلىق كورىپ, اكەلەرى سوعىسقا كەتكەندە اناسىمەن بىرگە اۋىر جۇمىس اتقارىپ, جەڭىستى جاقىنداتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان تىل ارداگەرلەرى جاڭا زاڭدى اسىعا كۇتكەن ەدى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارى قازىرگى تىل ارداگەرى اتانعان بالالار ەگىن ورۋ, مال باعۋ جۇمىستارىن اتقارىپ, زاۋىت, فابريكادا كۇنى-ءتۇنى جۇمىس جاسادى. سونىڭ ىشىندە اسقار اقساقال تۋىپ-وسكەن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جانىبەك جانە وردا اۋداندارى نەمىس ۇشاقتارىنىڭ بومباسى استىندا قالىپ, سوعىستىڭ اششى ءتۇتىنىن دە جۇتقان ەدى. جاۋ بومباسىنان زارداپ شەككەن عيماراتتار مەن جول, ت.ب. جۇيەسىن قالپىنا كەلتىرۋشىلەردىڭ قاتارىندا دا ۇلكەندەرمەن قاتار وسى بالالار جۇرگەن.
– الايدا «ارداگەرلەر تۋرالى» جاڭا زاڭدا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندەگى تىل ارداگەرلەرى – 1927-1936 جىلدارى تۋعان قازاقستاندىقتار تۋرالى ەشتەڭە ايتىلماعان. ولار ادەتتەگى ەڭبەك ارداگەرلەرىمەن بىرگە جازىلىپ كەتتى. ءبىر اۋىز سوزبەن بولسا دا ەرەكشەلەپ, ەسكەرىپ, مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى بولاتىنى ايتىلمادى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى ۇلى جەڭىستىڭ 75 جىلدىعى تۇسىندا قابىلدانعان بۇل زاڭنان ءبىز ەرەكشە ءۇمىت كۇتكەن ەدىك, – دەيدى اسقار اقساقال.
بۇل ارداگەرلەر زاڭ جوباسى تالقىلانىپ جاتقان كەزدە-اق دابىل قاعىپ, جەرگىلىكتى ارداگەرلەر كەڭەسىندە, پلەنۋمدا بۇل ماسەلەنى تالقىلاعان. ءسويتىپ, ءتيىستى ۇسىنىستار ەنگىزۋ جونىندە ءماجىلىس, سەنات دەپۋتاتتارىنا دا ارنايى حاتتار جىبەرگەن. تىل ارداگەرلەرىنىڭ تىلەگىن جەتكىزگەن بۇل حاتقا ولكەگە بەلگىلى ارداگەرلەر – پارتيا, كەڭەس قىزمەتكەرى, ولكەتانۋشى جايساڭ اقباەۆ, باتىس قازاقستان وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ جانە وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ بۇرىنعى جاۋاپتى قىزمەتكەرى, تىل جانە ەڭبەك ارداگەرى, 1936 جىلى تۋعان سايىن ايتقاليەۆ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى مۇستاحيم ىقسانوۆ اتىنداعى قوردىڭ توراعاسى, باتىس قازاقستان وبلىسى بيلەر وداعى كەڭەسىنىڭ توراعاسى, تىل جانە ەڭبەك ارداگەرى اسقار اتاەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ ءحى شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى, پارتيا, شارۋاشىلىق قىزمەتكەرى, تىل جانە ەڭبەك ارداگەرى ادىلعازى نۇرعاليەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ ح شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى, پارتيا, كەڭەس قىزمەتكەرى, تىل جانە ەڭبەك ارداگەرى عازەز حايمۋلدين جانە باسقالارى قول قويعان بولاتىن. بىراق بۇل ۇسىنىستار ەسكەرىلمەي, ناتيجەسىندە زاڭدى دايىنداعان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى ازىرلەگەن جوبا سول كۇيىندە قابىلدانىپ كەتكەن.
– ءبىز ەڭ جاسىمىز 85-كە, الدىمىز 93-كە كەلگەن, دۇرىس بالالىق شاعىمىز بولماعان, ءومىرىمىزدىڭ از ۋاقىتى قالعان, جىل سايىن ازايىپ, «بالا كۇنىمىزدە شەككەن بەينەتىمىزدىڭ زەينەتىن قاشان كورەمىز؟!» دەپ جۇرگەن تىل ارداگەرلەرىمىز. كورشىلەس رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ 23 اۋماعىندا «سوعىس بالالارى» اتتى زاڭ كۇشىنە ەنگەن, وندا 1928 جىلدىڭ 22 ماۋسىمى مەن 1945 جىلدىڭ 4 قىركۇيەگى اراسىندا دۇنيەگە كەلگەن بالالارعا الەۋمەتتىك قولداۋ, مەملەكەتتىك كومەك شارالارى قاراستىرىلعان, – دەيدى تىل ارداگەرلەرى.
اقساقالداردىڭ اڭگىمەسىنەن بايقاعانىمىز, ولار ەڭ الدىمەن الەۋمەتتىك كومەكتىڭ ازدىعىنا ەمەس, اتى اتالماي, ەلەۋسىز قالعانىنا نارازى سياقتى. مىسالى, جاقىندا قابىلدانعان «ارداگەرلەر تۋرالى» زاڭدا اسكەري جانە ازاماتتىق بورىشىن شەت جەرلەردە وتەگەن ازاماتتاردىڭ دا الەۋمەتتىك جانە قۇقىقتىق مۇددەلەرىن قورعايتىن سانات ەنگىزىلگەن. ارينە, ولاردىڭ دا ەل الدىندا ەڭبەگى بولار. بىراق بالالىق شاعىن سوعىستىڭ «سۋىعى ۇرعان», مايداننىڭ اۋىرتپالىعىن مارعاسقا جىگىتتەرمەن بىرگە كوتەرگەن «سوعىس بالالارىنا» ەرەكشە سانات, ارنايى مارتەبە كەرەك سياقتى. كۇن ساناپ ازايىپ بارا جاتقان تىل ارداگەرلەرىنىڭ تالابى وسىنداي.
باتىس قازاقستان وبلىسى
