رۋحانيات • 14 شىلدە، 2020

تىل ارداگەرلەرى وزگەرىس كۇتەدى

19 رەت كورسەتىلدى

ەلىمىزدە جاقىندا «اردا­گەرلەر تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىل­دانىپ، قولدانىسقا ەندى. وسى قۇجاتتا تاجىك-اۋعان شەكاراسى، ت.ب. اسكەري قيمىل ورىندارىندا بولعان ساربازدار جاڭا مارتەبەگە يە بولىپ، راحمەتىن ايتۋدا. دەگەنمەن جاڭا زاڭ­نان كۇتكەن ءۇمىتى اقتالماي قال­عان­دار دا بار. ولار – ۇلى وتان سوعىسى كەزىندەگى تىل اردا­گەر­لەرى.

vpolovnikova ru

– ءبىز – بالالىعىمىزدى سوعىس ۇرلا­عان، قارشادايىمىزدان قارا جۇمىسقا جەگىلىپ، ء«بارى دە مايدان ءۇشىن، ءبارى دە جەڭىس ءۇشىن!» دەپ ەرتە ەسەيگەن ۇرپاقپىز. جيىرما ميلليون كەڭەس حالقىن جالما­عان سۇم سوعىستىڭ اۋىرتپالىعى ءبىزدىڭ دە بالعىن قابىرعامىزعا باتتى، بالا يىعىمىزدان باستى. مايداننان كەلگەن قارا قاعاز، انالارىمىزدىڭ زارلى جوقتاۋى ءبىزدىڭ دە بالا جۇرەگىمىزدى وقتان بەتەر پارشالادى، – دەيدى ورالدىق اسقار اتاەۆ اقساقال.

شىنىندا دا، ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارى كوپ قيىنشىلىق كورىپ، اكەلەرى سوعىسقا كەتكەندە اناسىمەن بىرگە اۋىر جۇمىس اتقارىپ، جەڭىستى جاقىنداتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان تىل ارداگەرلەرى جاڭا زاڭدى اسىعا كۇتكەن ەدى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارى قازىرگى تىل ارداگەرى اتانعان بالالار ەگىن ورۋ، مال باعۋ جۇمىستارىن اتقارىپ، زاۋىت، فابريكادا كۇنى-ءتۇنى جۇمىس جاسادى. سونىڭ ىشىندە اسقار اقساقال تۋىپ-وسكەن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جانىبەك جانە وردا اۋداندارى نەمىس ۇشاقتارىنىڭ بومباسى استىندا قالىپ، سوعىستىڭ اششى ءتۇتىنىن دە جۇتقان ەدى. جاۋ بومباسىنان زارداپ شەككەن عيماراتتار مەن جول، ت.ب. جۇيەسىن قالپىنا كەلتىرۋشىلەردىڭ قاتارىندا دا ۇلكەندەرمەن قاتار وسى بالالار جۇرگەن.

– الايدا «ارداگەرلەر تۋرالى» جاڭا زاڭدا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندەگى تىل ارداگەرلەرى – 1927-1936 جىلدارى تۋعان قازاقستاندىقتار تۋ­رالى ەشتەڭە ايتىلماعان. ولار ادەت­تەگى ەڭبەك ارداگەرلەرىمەن بىرگە جازىلىپ كەتتى. ءبىر اۋىز سوزبەن بولسا دا ەرەكشەلەپ، ەسكەرىپ، مەملەكەتتىك قول­داۋ شارالارى بولاتىنى ايتىلمادى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى ۇلى جەڭىستىڭ 75 جىلدىعى تۇسىندا قابىلدانعان بۇل زاڭنان ءبىز ەرەكشە ءۇمىت كۇتكەن ەدىك، – دەيدى اسقار اقساقال.

بۇل ارداگەرلەر زاڭ جوباسى تالقى­لانىپ جاتقان كەزدە-اق دابىل قاعىپ، جەرگىلىكتى ارداگەرلەر كەڭەسىندە، پلە­­نۋمدا بۇل ماسەلەنى تالقىلاعان. ءسويتىپ، ءتيىستى ۇسىنىستار ەنگىزۋ جو­نىن­دە ءماجىلىس، سەنات دەپۋتاتتارىنا دا ارنايى حاتتار جىبەرگەن. تىل ارداگەرلەرىنىڭ تىلەگىن جەتكىزگەن بۇل حاتقا ولكەگە بەلگىلى ارداگەرلەر – پارتيا، كەڭەس قىزمەتكەرى، ولكەتانۋشى جايساڭ اقباەۆ، باتىس قازاقستان وب­لىستىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ جانە وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ بۇرىنعى جاۋاپتى قىزمەتكەرى، تىل جانە ەڭبەك ارداگەرى، 1936 جىلى تۋعان سايىن ايت­قاليەۆ، مەملەكەت جانە قوعام قاي­راتكەرى مۇس­تا­حيم ىقسانوۆ اتىن­داعى قوردىڭ توراعاسى، باتىس قازاق­ستان وبلىسى  بيلەر وداعى كەڭەسىنىڭ توراعاسى، تىل جانە ەڭبەك ارداگەرى اسقار اتاەۆ، قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭە­سىنىڭ ءحى شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى، پارتيا، شارۋاشىلىق قىزمەتكەرى، تىل جانە ەڭبەك ارداگەرى ادىلعازى نۇرعاليەۆ، قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ ح شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى، پارتيا، كەڭەس قىزمەتكەرى، تىل جانە ەڭبەك ارداگەرى عازەز حايمۋلدين جانە باسقالارى قول قويعان بولاتىن. بىراق بۇل ۇسىنىستار ەسكەرىلمەي، ناتيجەسىندە زاڭدى دايىنداعان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مي­نيسترلىگى ازىرلەگەن جوبا سول كۇيىن­دە قابىلدانىپ كەتكەن.

– ءبىز ەڭ جاسىمىز 85-كە، الدىمىز 93-كە كەلگەن، دۇرىس بالالىق شا­عى­مىز بولماعان، ءومىرىمىزدىڭ از ۋاقىتى قالعان، جىل سايىن ازايىپ، «بالا كۇنىمىزدە شەككەن بەينەتىمىزدىڭ زەينە­تىن قاشان كورەمىز؟!» دەپ جۇرگەن تىل ارداگەرلەرىمىز. كورشىلەس رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ 23 اۋماعىندا «سوعىس بالالارى» اتتى زاڭ كۇشىنە ەنگەن، وندا 1928 جىلدىڭ 22 ماۋسىمى مەن 1945 جىلدىڭ 4 قىركۇيەگى اراسىندا دۇنيەگە كەلگەن بالالارعا الەۋمەتتىك قولداۋ، مەملەكەتتىك كومەك شارالارى قاراستىرىلعان، – دەيدى تىل ارداگەرلەرى.

اقساقالداردىڭ اڭگىمەسىنەن باي­قا­­عانىمىز، ولار ەڭ الدىمەن الەۋ­مەتتىك كومەكتىڭ ازدىعىنا ەمەس، اتى اتالماي، ەلەۋسىز قالعانىنا نارازى سياقتى. مىسالى، جاقىندا قابىلدانعان «اردا­گەرلەر تۋرالى» زاڭدا اسكەري جانە ازا­ماتتىق بورىشىن شەت جەرلەردە وتەگەن ازا­ماتتاردىڭ دا الەۋمەتتىك جانە قۇقىق­تىق مۇددەلەرىن قورعايتىن سانات ەنگىزىلگەن. ارينە، ولاردىڭ دا ەل الدىندا ەڭبەگى بولار. بىراق بالالىق شاعىن سوعىستىڭ «سۋىعى ۇرعان»، مايداننىڭ اۋىرتپالىعىن مارعاسقا جىگىتتەرمەن بىرگە كوتەرگەن «سوعىس بالالارىنا» ەرەكشە سانات، ارنايى مارتەبە كەرەك سياقتى. كۇن ساناپ ازا­يىپ بارا جاتقان تىل اردا­گەرلەرىنىڭ تالابى وسىنداي.

 

باتىس قازاقستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اداسقان بالالار امان-ەسەن تابىلدى

ايماقتار • 07 تامىز، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار