وتكەن اپتادا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا ۇندەۋ جاريالاپ, ەلىمىزدەگى جاعدايدىڭ وڭاي بولىپ تۇرماعانىن, ءار ازاماتتىڭ قازاسى جۇرەگىنە قاتتى باتاتىنىن, الاپات ىندەتتىڭ ارامىزدان تالاي اسىلدارىمىزدى ج ۇلىپ اكەتىپ جاتقانىنا قايعىراتىنىن ايتىپ, قارا جامىلعان وتباسىلارىنا كوڭىل ايتتى. سوعان وراي 13 شىلدەنى ۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنى دەپ بەلگىلەدى. پرەزيدەنت بۇل ىندەتتى ادامزات جۋىق ارادا جەڭە قويمايتىنىن, الايدا ۋايىم مەن قايعىعا باتىپ, ەڭسەنى تۇسىرۋگە بولمايتىنىن دا اتاپ ءوتتى.
ءيا, «وت ىشىندە ماقتانى ساقتايدى» دەگەن ءسوز بار قازاقتا. ۇلتىمىزدىڭ باسىنا تۇسكەن ناۋبەت كوپ. بابالارىمىز بۇگىنگى زامانعا دەيىن قانشاما قيىندىقتى ەڭسەردى. تالاي وت كەشۋلەردەن, تايعاق جولداردان ءوتتى. عاسىرلارعا جالعاسقان الاشاپقىن جاۋگەرشىلىك, ازاماتتىق سوعىس, اشارشىلىق, رەپرەسسيا, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جانە باسقا دا اقتاڭداقتار جەتەرلىك. سونىڭ بارىندە قۇرباندىقسىز بولعان جوق.
ءاسىلى, جازمىشتان وزمىش جوق دەسەك تە حالىقتىڭ جارتىسىنان استامىنا دەيىن قىرىلعان قاسىرەتتى جىلداردىڭ قايعىلى جاسى تاريح پاراقتارىنا تالاي تامدى. ەگەر وسى جاستان ءار ادامنىڭ ءومىرىن جەكە كورەر بولساق, شىن مانىندە ازا بويىڭ قازا بولادى.
قامىققان جۇبانىپ, تارىققان قۋانىپ, ارمانعا دارمەن دەمەۋ بولىپ ءححى عاسىرعا جەتكەن ۇلت جاھاندى جايلاعان جويقىن ىندەتتى دە جەڭۋى ءتيىس. ءۇمىت ورگە تارتادى, ۇمىتسىزدىك كورگە تارتادى. ءومىر ءۇيى جەلدە, ءۇمىت ءۇيى ساعىمدا. ىعا بەرمەي, لايىقتى قارەكەتكە كوشۋ قاجەت. قوعامداعى ورتاق وي وسىعان سايادى. قازىر مەملەكەت باستاپ, كاسىپكەرلەر قوشتاپ, قولىندا قارجىسى بارلار ۇستەپ, ادام ومىرىنە اراشا تۇسەتىن قات تا قىمبات مەديتسينالىق اپپاراتتاردى ساتىپ الۋعا ءبىر كىسىدەي جۇمىلىپ جاتىر. ەلدىك, كىسىلىك دەگەن – وسى.
«كەمەدەگىنىڭ جانى ءبىر» دەگەن, كۇللى ەلىمىز عانا ەمەس, جەر-جاھان بۇل ىندەتكە توسقاۋىل قويا الماي داعدارىپ وتىر. ارينە, بىرەن-ساران ەلدەر كوروناۆيرۋستى جەڭىپ شىققانىن جاريالاپ, ەمحانادان ەمدەلىپ شىققان ەڭ سوڭعى پاتسيەنتىنە ءىلتيپات كورسەتىپ جاتىر. بىراق اۋىزى-باسىڭىزدى قانشا تۇمشالاساڭىز دا ءبىر مارتە تىنىستاۋ كەرەك قوي, الىس-بەرىسسىز ءومىر سۇرە المايتىن ينتەگراتسيالىق كەڭىستىكتە شەكارالىق كەدەننەن قانداي كەدەرگى قويساڭىز دا, كوزگە كورىنبەيتىن ىندەت ءوتىپ كەتكەندە كىمگە كىنا ارتارىڭىزدى دا بىلمەيسىز. «جازىم بولسا, بىلامىققا دا ءتىس سىنادى» دەگەن وسى شىعار, بالكىم. دەسە دە قول قۋسىرىپ وتىرۋدىڭ قاجەتى شامالى. وسى ءبىر ويمەن بويدى بەكىتسەك, بارلىق اۋىرتپالىقتى جەڭىپ شىعارىمىز انىق.
البەتتە, پرەزيدەنت ايتقانداي, وتاندىق مەديتسينا بۇل سىناققا توتەپ بەرە المادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى ورىندارداعى تۇلعالارىنا سىن ايتىلدى, قىزمەتتەرىنەن شەتتەتىلدى. بۇل قالىپتاسقان دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ كەمشىلىكتەرىن تايعا تاڭبا باسقانداي كورسەتىپ بەردى. ءيا, كەمشىلىك تۇزەلەر, كىنالىلەر جازالانار... قازىرگى مىندەت – ءار ۋاقىتتى ءتيىمدى پايدالانىپ, بارىنشا قول ۇشىن سوزۋعا جۇمىلۋ. ويتكەنى ۋاقىت – ادام ءومىرىنىڭ ولشەمى.
ال بۇگىن – ۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنى. ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان, توسىننان كەلگەن ىندەت جاز ءومىرىن قيىپ تۇسپەگەندە ءالى دە جۇرت كادەسىنە جارايتىن جاقسىلارىمىزدى, قاپىدا ومىردەن ءوتىپ كەتە بارعان ازاماتتارىمىزدى ازا تۇتاتىن, جوقتايتىن كۇن. جالپى, ء«ار قازاق – مەنىڭ جالعىزىم» دەگەن ۇلى ءسوزدى ايتقان ءبىز قازىر جوقتاي الامىز با؟ لايىقتى, بايىپتى جوقتاۋ بار ما؟ البەتتە, قازاق حالقىنىڭ عۇرىپتىق تانىمىندا جوقتاۋدىڭ ءوزى ايرىقشا باعالاناتىن الابوتەن كەپيەتتى دۇنيە ەدى عوي. ايتالىق, ومىردەن وتەر الدىندا ءتىرى ادام اۋەلى ارىزداسادى, باقۇلداسادى. «قيامەتتە جۇزدەسەيىك, ماھشاردا كەزدەسەيىك» دەپ كوزىنە جاس الادى. جان ءتاسىلىم ەتەر الدىندا كەيىنگى ۇرپاعىنا وسيەت قالدىرادى, الدەبىر جاقىنىنا ءوتىنىش, كەڭەس نەمەسە تاپسىرماسىن ايتادى. يمانىن ءۇيىرىپ, ءتىلىن كاليماعا كەلتىرەدى. مىنە, قازىرگى ىندەت وسىنىڭ بارىنە ۇلگەرتپەي جاتىر. بۇل جاعدايدى يسپان سۋرەتشىسى حۋان لۋسەننىڭ «قوشتاسا الماي كەتكەندەر» تاقىرىبىنداعى پولوتنوسى ءدال بەينەلەگەن.
قازىر ەستىرتۋ, كوڭىل ايتۋ, جوقتاۋ تۇگەلىمەن الەۋمەتتىك جەلىگە كوشكەندەي. وكىنىشكە قاراي, بۇگىنگى جوقتاۋىمىز الىستان «وي, باۋىرىمداپ», ءبىر-ءبىرىمىزدى قاپسىرا قۇشاقتاپ, وكسىگىمىزدى باسا الماي, كوپ بولىپ بولىسە جەڭىلدەتەتىن بەيبىت كۇننىڭ جوقتاۋى بولماي تۇر. وعان جاقىنداپ كەتكەندى جالمايتىن جامان اۋرۋ مۇرشا بەرمەي تۇرعانى دا بەلگىلى. ايتپەسە قازاقتا اقتاي جوقتاۋ, شاشىن جايۋ, قارا تىگۋ سىقىلدى جوقتاۋدىڭ دا ادامنىڭ قوعامداعى ورنىنا, جاسىنا قاراي سان الۋان ءتۇرى بار. مىنە, وسىنىڭ ءبارى جاقىنىنان ايىرىلعان جاننىڭ كوڭىلىنە دەمەۋ ەدى عوي. قازىر وسى عۇرىپ, سۇيەككە كىرۋ, ارۋلاۋ, توپىراق سالۋ, باتا وقىردىڭ ءبارى تىرشىلىگىمىزدەن سىرت قالىپ وتىر. جانازاعا جيىلىپ, قايعىعا ورتاقتاسىپ جاتقان جۇرت قاراسى ارتسا «بۇل قالاي؟» دەيتىن كۇنگە كەز بولدىق. ويتكەنى ەڭ باستى قۇندىلىق – ادام ءومىرى. ال جەرى مەن حالقىنىڭ سانى اراسىندا ايتارلىقتاي الشاقتىق بار ءبىزدىڭ ەلگە قازىرگى ەڭ باستى مۇرات – ادام رەسۋرسىن ساقتاۋ بولۋى ءتيىس.
جالپى, ازا تۇتۋدى ءار حالىق ارقالاي راسىمدەرمەن وتكىزەدى. كيىم كيىسىنە, ءتىپتى شاش قيىسىنا دەيىن ءمان بەرىلەتىن حالىقتىق عۇرىپتار بار. قايبىر ەلدەر ازالى پوشتا ماركاسىنا دەيىن شىعارادى. بۇگىنگى زاماندا كوبىنەسە فرەدەريك شوپەننىڭ «جەرلەۋ مارشى» وينالادى. ال ەلىمىزدە كوك بايراق تومەن تۇسىرىلەدى. ءبىر مينۋت ۇنسىزدىك جاريالانادى. بۇدان باسقا قانداي ساباق الاتىن داستۇرلەر ەنگىزىلۋى قاجەت؟
قازاق حالقىنىڭ دومبىرا, قوبىز, سىبىزعى سياقتى ۇلتتىق اسپاپتارىندا ورىندالاتىن كۇيلەرىنىڭ ىشىندە جوقتاۋ تۋرالى كۇي جەتەرلىك. مىنە, وسى ءبىر بايىرعى جوقتاۋلاردى وسىنداي قارالى كۇندە قازىرگى كورەرمەنگە اڭىز-اپساناسىمەن بىرگە جەتكىزۋدىڭ جولدارىن ويلاستىرۋ قاجەت سياقتى. بۇل كۇيلەر قانىمىزدا قالعان ۇلتتىق كودتى تاپ باسادى. ويتكەنى كۇي قايعىلى سارىندا بولعانىمەن, ونىڭ وزەگىندە ەلدىڭ تاعدىرى, ادامنىڭ كورگەن تەپەرىشى بار. ياعني كەز كەلگەن كۇيدىڭ وتانسۇيگىشتىك, وپتيميزمگە تولى رۋحى بولادى. قيىندىقتارعا مويىماۋعا, كۇرەسۋگە شاقىرادى. وسى ءبىر اسىل قازىنانى ەلىمىزدىڭ تەلە-راديو ارنالارى مۇمكىندىگىنشە حالىققا جەتكىزۋگە كۇش سالسا, بۇل دا ءبىر ۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنىنىڭ قايعىعا قۇلاي بەرمەي, قايتا قايرات قوسۋعا ۇندەگەنىندەي ءتالىمى بولار ەدى.
سونداي-اق بۇل ىندەتپەن كۇرەستەگى مايداننىڭ العى شەبىندە بولىپ, ىندەت جۇقتىرىپ قازا بولعان دارىگەرلەرگە, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە جانە باسقا دا سالالىق مامانداردىڭ جاقىندارىنا مارقۇمنىڭ ۇجىمى مەن مەملەكەت تاراپىنان بەلگىلى ءبىر دارەجەدە قولداۋ كورسەتەتىن كۇنگە اينالعانى ءجون.
ىزگىلىكتە شەك جوق. اتاندى دا جىعاتىن اۋرۋعا اتويلاپ قارسى شىققان ەرىكتىلەردىڭ ەڭبەگىن لايىقتى باعالاۋدى دا ويلاستىرۋ كەرەك شىعار. ارينە قوعام بولىپ وي قوسىپ, ازالى كۇننىڭ ءمان-ماڭىزىن ارتتىراتىن تاعىلىمدى دۇنيە اياسىن كەڭەيتە تۇسۋگە بولادى.
ەڭ باستىسى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك قىزمەتكەرلەرى كۇنىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن ۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنىندە دەنساۋلىق سالاسىنىڭ ەڭ باستى قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە اينالعانىنا كوزىمىز جەتە تۇسكەندەي.
