سونىمەن بىرگە كەڭەس ەەك كەڭەسىنىڭ 10 شىلدەدە بولاتىن الداعى وتىرىسىندا ءتيىستى شەشىم قابىلداۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ ءوتتى. كەزدەسۋ بارىسىندا رەسەيدىڭ ءسۇت ونىمدەرىن تاڭبالاۋدى 2021 جىلعى قاڭتاردان باستاپ ەنگىزۋگە نيەتى تۋرالى حابارلاماسىن قاراستىرۋ جوسپارلانۋدا. ىسكەرلىك كەڭەس سونىمەن قاتار وداقتىڭ جەكەلەگەن ەلدەرىنىڭ تاڭبالاۋدى بىرجاقتى ەنگىزۋ مۇمكىندىگىن بولدىرماۋ قاجەت دەپ سانايدى.
بۇل سۇرانىس ەەك القاسىنىڭ توراعاسى ميحايل مياسنيكوۆيچتىڭ اتىنا جولدانعان حاتتا كورسەتىلگەن. كەڭەس ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءسۇت ونىمدەرىن وندىرۋشىلەرى مەن وڭدەۋشىلەرى (بەلارۋسسيالىق اگروونەركاسىپ وداعى, قازاقستان ءسۇت وداعى, رەسەي ءسۇت وندىرۋشىلەرىنىڭ ۇلتتىق وداعى (سويۋزمولوكو) جانە قىرعىز ءسۇت جانە ءسۇت وندىرۋشىلەرى) تاڭبالاۋ باستاماسىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ, بۇل شارانى ورىنسىز دەپ سانايدى. مۇنى ولاردىڭ ەەك-كە, ۇكىمەتتەرگە, سونداي-اق ەاەو مۇشە-مەملەكەتتەر كاسىپكەرلەرىنىڭ ۇلتتىق وداقتارىنا كوپتەگەن وتىنىشتەرى راستايدى.
"بىرىنشىدەن, بۇل الاڭداۋشىلىق ءسۇت ونىمدەرىنىڭ تەز بۇزىلاتىندىعىمەن جانە جالعان ەمەس ەكەندىگىمەن تۇسىندىرىلەدى. ونىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن باقىلانۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بۇگىندە ۆەتەرينارلىق سەرتيفيكات جانە ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالار سياقتى قۇرالدار قولدانىلادى. ءسۇت ونىمدەرى الەۋمەتتىك ماڭىزدى سۇرانىسقا يە تاۋارلار بولىپ تابىلاتىندىعىن ەسكەرە وتىرىپ, قازىرگى داعدارىس جاعدايىندا تاڭبالاۋ شىعىندارىنا بايلانىستى تاۋارلاردىڭ وسى ساناتىنا باعانى كوتەرۋگە بولمايدى", - دەلىنگەن حاتتا.
"سويۋزمولوكو" كومپانياسىنىڭ ەسەپتەۋلەرىنە سايكەس, ءسۇت ونىمدەرىن مىندەتتى تاڭبالاۋدى ەنگىزۋ ءۇشىن رەسەيلىك ءسۇت وندىرۋشىلەردەن كەم دەگەندە 26 ملرد. رۋبل (148,34 ملرد تەڭگە) مولشەرىندەگى بىرجولعى شىعىندار تالاپ ەتىلەدى, جىلدىق پايدالانۋ شىعىندارى شامامەن 35 ملرد ءرۋبلدى (199,69 ملرد تەڭگە) قۇرايدى.
قازاقستان ءسۇت وداعىنىڭ الدىن-الا ەسەپتەۋلەرىنە سايكەس, رەسپۋبليكادا ءسۇت ونىمدەرىن تاڭبالاۋدى ەنگىزۋدىڭ جىلدىق باعاسى (ەتيكەتكالىق كودتار مەن جابدىقتاردىڭ شىعىندارىن ەسكەرە وتىرىپ) شامامەن 4,3 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى (تاڭبالاۋ كودىنىڭ قۇنى 3 تەڭگە).
بەلارۋستىق كودتاردى قولدانۋ ءۇشىن بەلارۋسسيالىق ءسۇت وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ وندىرىستىك جەلىلەرىن تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋعا ارنالعان شىعىستار, الدىن-الا باعالاۋ بويىنشا, 41,4 ميلليون بەلارۋس ءرۋبلىن قۇرايدى.
سونىمەن قاتار, تاڭبالىق كودتاردى الۋعا جانە قولدانۋعا جىلدىق شىعىندار 63 ميلليوننان 102,4 ميلليونعا دەيىن بەلارۋس رۋبلىنە دەيىن بولادى. بەلارۋسسيالىق بيزنەس وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, ءسۇت ونىمدەرىنە ونىڭ تاڭبالانۋى ەنگىزىلگەندىكتەن قىمباتتاۋ 9% قۇرايدى.
2018 جىلدىڭ اقپان ايىندا 2019 جىلعى 29 ناۋرىزدا كۇشىنە ەنگەن ەاەو-دا سايكەستەندىرۋ ارقىلى تاۋارلاردى تاڭبالاۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. ول قابىلدانعان كەزدە ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەر ورىندىلىق جانە مەملەكەت پەن بيزنەستىڭ مۇددەلەرىن تەڭدەستىرۋ قاعيداتىنا نەگىزدەلدى. تاڭبالاۋدى ەنگىزۋ, ەڭ الدىمەن, قىمبات, كوبىنەسە زاڭسىز تاۋارلارعا قاتىستى بولادى دەپ بولجالدى. كەلىسىم ەاەو مۇشەلەرىنە بىرجاقتى تارتىپتە ءوز تاۋارلارىنا ەاەو مۇشە مەملەكەتتەرىنىڭ رەيتينگتەرى مەن ۇستانىمدارىنا قاراماستان بەلگىلى ءبىر تاۋار ماركالارىن ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
"ەاەو-دا مۇنداي شەشىمدەردى قابىلداۋ تاجىريبەسى ەاەو-عا مۇشە باسقا مەملەكەتتەر باستاماشى ەلمەن ءوزارا ساۋداداعى ۇزىلىستەردى بولدىرماۋ جانە نارىقتى تاڭبالانباعان ونىمدەردەن قورعاۋ ءۇشىن ءوز اۋماقتارىندا ۇقساس بەلگىلەردى ەنگىزۋگە ءماجبۇر ەكەنىن كورسەتەدى. سونىمەن بىرگە, وداق ەلدەرى مەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا شەشىمدەر قابىلداعان كەزدە, ەكونوميكالىق تيىمدىلىككە ءتيىستى تالداۋ مەن باعا بەرىلمەيدى جانە جەكە ونىمگە تاڭبالاۋ ەنگىزۋ قاجەتتىلىگى بولمايدى", - دەلىنگەن حاتتا.
ىسكەرلىك كەڭەس سونىمەن قاتار ەەك-تەن ەاەو ەلدەرىنىڭ ىسكەر توپتارىنىڭ قاتىسۋىمەن بارلىق ەلدەر ءۇشىن بىردەي جەڭىلدىكتەر ءپرينتسيپىن ەسكەرە وتىرىپ, ەاەو-عا مۇشە كەيبىر مەملەكەتتەردىڭ تاڭبالاۋدى ەنگىزۋ تاسىلدەرىن قايتا قاراۋدى سۇرايدى. اتاپ ايتقاندا, ەاەو-دا سايكەستەندىرۋ ارقىلى تاۋارلاردى تاڭبالاۋ تۋرالى كەلىسىمنەن جەكەلەگەن ەلدەردىڭ تاڭبالاۋدى بىرجاقتى ەنگىزۋ مۇمكىندىگى تۋرالى ەرەجەلەردى الىپ تاستاۋ جانە ەاەو شەڭبەرىندەگى ءوزارا ساۋداداعى جەكەلەگەن تاۋارلاردى تاڭبالاۋدىڭ اسەرىن تالداۋ جانە باعالاۋ وكىلەتتىكتەرىنە كوميسسيا ۇسىنۋ ۇسىنىلادى. رەسەي فەدەراتسياسىندا 2019 جىلدىڭ 15 شىلدەسىندە باستالعان ءسۇت ونىمدەرىن تاڭبالاۋ بويىنشا تاجىريبە 2020 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىنا دەيىن جالعاسادى. ءسۇت ونىمدەرىن مىندەتتى تاڭبالاۋدى ەنگىزۋدىڭ سوڭعى مەرزىمى - 2021 جىلعى 20 قاڭتار.
وسى شەشىممەن قامتىلعان ءسۇت ونىمدەرىنىڭ جەكەلەگەن ساناتتارى ەكسپەريمەنت ناتيجەلەرىن باعالاۋ ناتيجەلەرى بويىنشا انىقتالادى. قازىرگى ۋاقىتتا پاكەتتىك ىشىمدىكتى, ونىڭ ىشىندە مينەرالدى, سۋدى تاڭبالاۋ بويىنشا ەكسپەريمەنت جۇرگىزىلۋدە.
تاڭبالاۋ جۇيەسىن USM بىرلەسكەن كاسىپورنى اليشەر ۋسمانوۆ (YueSem Technologies, 50%), Rostec كومپانيالار توبى (اۆتوماتيكا كونتسەرنى, 25%) جانە الەكساندر گاليتسكي (25%) Elvis Plus Group باسقارادى.
