ەلباسى • 06 شىلدە, 2020

ونەر سۇيگەن باسشى – حالىق بايلىعى

900 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ءار حالىق ءوزىنىڭ دارا پەرزەنتتەرىمەن اسقاق, سولارمەن بيىك. كەمەل كەلەشەككە كە­رۋەن تارتقان تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ اي­بىنىن اسىرعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قا­زاق دەگەن ۇلى حالىقتىڭ تاريحىمەن بىر­گە ماڭگى جاسايتىن جاسامپاز تۇلعا. بۇل ەش­قانداي بوياماسىز ايتىلعان جۇرەك ءسوزى.

ونەر سۇيگەن باسشى – حالىق بايلىعى

تاعدىردىڭ تالاي-تالاي تەپەرىشىن كورىپ, سان تاراۋ جولدان وتكەن ەلىمىزدىڭ ءومىرى ازاتتىق دەيتىن اياۋلى ۇعىممەن قايتا تۇلەدى. سول تۇستا ەل تىزگىنىن قولىنا العان ەلباسىمىز سىندارلى شەشىمدەر جاساپ, تاۋەكەلدى قادامدارعا بارا ءبىلدى. شەكارامىز شەگەندەلىپ, ىرگەمىز بەكي ءتۇستى. جۇمىر جەردىڭ بەتىندەگى قازاق دەيتىن قاسيەتتى حالىقتى تۇتاس الەم تانىدى. مادە­نيەت, ءبىلىم, ەكونوميكا, سپورت سىندى ۇلت ايبارىنىڭ تەمىرقازىعىنا بالاناتىن سان سا­لادا تولايىم تابىستارعا قول جەتكىزدىك. وش­كەنىمىز جاعىلىپ, جوعالعانىمىز تابىلدى. مۇنىڭ ءبارى جايدان-جاي كەلە قالعان جوق. قاجىرلى ەڭبەك, بەرىك ۇستانىم, كورەگەن شە­شىمدەر اسقاق ارمانعا قانات بايلادى. بۇل جە­­تىستىكتەر تىكەلەي ەلباسىنىڭ ايشىقتى ەڭ­­بە­گىمەن استاسىپ, ساباقتاسىپ جاتىر. نيەتى دۇ­­رىس, كوڭىلى وياۋ جۇرت مۇنى كورمەۋى مۇمكىن ەمەس.

 نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلدىڭ مادەني ءومىرىن وركەندەتۋگە ەرەن ەڭبەك ءسىڭىردى. تۇڭعىش پرە­زيدەنت تۇسىندا «حالىق – تاريح تول­قى­نىندا», «مادەني مۇرا», «رۋحاني جاڭعىرۋ» سىندى ۇلتىمىزدىڭ تاريحى مەن ونەرىن, ما­دەنيەتى مەن سالت-ءداستۇرىن جاڭعىرتۋعا ار­نالعان مەملەكەتتىك باعدارلامالار قولعا الىندى. ولاردىڭ ىسكە اسۋى كينو مەن تەات­ر, ءداستۇرلى مۋزىكا مەن ساۋلەت, بەينەلەۋ ونەر­لەرىندە تىڭ سەرپىلىس جاسادى.

ول كىسى ونەر مەن بىلىمگە باي ادام. بۇل ءوز كەزەگىندە ونەر ادامدارىنا ۇلكەن قول­داۋ بولدى. ۋاقىتتىڭ اعىسىن, زاماننىڭ جىلدام­دىعىن سەزىپ وتىراتىن زەردەلى جان قانشاما تالانتتى ازاماتتىڭ ونەرى مەن ءومىرىنىڭ ورىس­تەۋىنە جاعداي جاسادى. «ونەر سۇيگەن پاتشا – حالىق بايلىعى» دەگەن ءسوز بار. ءبىر جولى قاسيەتتى قاراشاڭىراعىمىز «اكەم-تەاترعا» ارنايى كەلىپ, جيىرما جاس ارتىسىمىزگە پاتەر كىلتىن ۇلەستىرىپ ەدى. بۇل تاريحتا بولماعان نارسە. ۇلت­تىڭ مادەنيەتىن قولداۋ – حالىقتىڭ بولا­شا­عىن ويلاۋ. سوندىقتان مەن جۇرگەن جەرىمدە ەلبا­سىنىڭ وسى ءبىر كورەگەندى ءىسىن ۇنەمى ايتىپ جۇرەمىن.

قازاقتىڭ بولمىسىندا ارازداسقاندى تاتۋلاستىرۋ دەيتىن جاقسى قاسيەت بار. مەن وسىناۋ قۇندىلىقتىڭ ورەلى ورنەگىن, سالتاناتتى ۇلگىسىن ەلباسىمىزدىڭ ءىس-ارەكەتىنەن باعامداپ, ناعىز قازاقتىڭ قاسيەت-قالىبىن بويىنا دارىتقان جان دەپ پايىمدايمىن. ءبىر عانا مىسال ايتايىن. باۋىرلاس تۇرىك اعايىندار مەن رەسەي اراسىندا تۇتانعان الاۋىزدىقتى اۋىزدىقتاۋعا ول كىسى قوماقتى ۇلەس قوستى. قوس ەلدىڭ پرەزيدەنتتەرىن بىتىمگەرلىككە شاقىرىپ, الەمگە وزىق ۇلگى كورسەتتى. وسى جاعدايدان كەيىن تۇركيا مەن رەسەيدىڭ مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن رەنىش توڭى ءجىبىپ, ۇلكەن قاۋىپ دەر كەزىندە سەيىلدى. كۇنى بۇگىن ەكى مەملەكەتتىڭ حالقى وسى ءبىر ساليقالى ءىسى ءۇشىن نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ءدان ريزا. سەبەبى اراداعى بۇل شيەلەنىس ۋشىعىپ كەتەر بولسا, ەكى مەملەكەتتىڭ دە ەكونوميكاسىنا سالقىنىن تيگىزەر ەدى. ءتىپتى سوعىس ءورتى تۇتانىپ كەتۋى دە ىقتيمال-تۇعىن.

حالىقارالىق ديپلوماتيا اسقان جاۋاپ­كەرشىلىكتى تالاپ ەتەتىن تىم نازىك سالا. ساباعىن ءۇزىپ الساڭ, قايتىپ ورنىنا كەلتىرۋ مۇمكىن ەمەس. الەم كۇن سايىن وزگەرىسكە ۇشىراپ وتىر­عان الماعايىپ داۋىردە مۇنىڭ ءبارىن ءدال تارازىلاۋ پاراساتى مەن پايىمى, اقىلى مەن ءبىلىمى كەمەل باسشىنىڭ عانا قولىنان كەلەتىن شارۋا. جەر-جاھانعا مەملەكەتتىڭ بەيبىت جا­نە يادرولىق قارۋسىز ساياساتىن پاش ەتىپ, باس­قالاردى دا وسى جولدى ۇستانۋعا شاقىرۋ ارقىلى كەڭدىك پەن كەمەلدىكتىكتىڭ كوركەم ۇلگىسىن كورسەتتى. كوپۇلتتى قازاقستاننىڭ ىن­تى­ماعى مەن تاتۋلىعىن نىعايتتى. مەم­لەكە­تىمىز بىرلىك پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ التىن ۇياسىنا اينالدى. بۇل تۇرعىدان العاندا دا تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ قايراتكەرلىك جولى تالايلارعا جاقسى ۇلگى. حالقىمىزدى تانىم مەن تاعىلىمعا شاقىرعان تىڭ باستامالار ءالى دە جالعاسا بەرگەي.

اسقان اسۋ, اتتاعان بەلەس تاريح دەيتىن ۇلى كىتاپقا وشپەستەي بولىپ قاشالدى. قوعام بولعاننان كەيىن, ادامدار جۇرگەن ورتادا قيسىندى-قيسىنسىز ءتۇرلى پىكىرلەر ايتىلا بەرەدى. ءتاي-ءتاي باسقان جاس مەملەكەتىمىزدىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىن ءادىل تارازىلايتىن حالقىمىز جارقىراعان جاقسىلىقتى, وسىناۋ جىلداردىڭ بەدەرىندەگى شۋاقتى شاقتاردى كورە بىلسە يگى.

مەرەيلى سەكسەن جاسقا تولىپ وتىرعان تولاعاي تۇلعاعا تەمىردەي بەرىك دەنساۋلىق تىلەي­مىن. سىرقاتتانىپ قالدى دەگەندى ەستىپ: «جانىپ تۇرعان وتتىڭ ىشىنەن شىققان ازامات قوي, بۇل سىناقتان سۇرىنبەي وتەر» دەپ ەدىم. كوپتىڭ تىلەۋىمەن دەنەنى دەندەگەن كەسەلدەن قۇلان تازا ايىقتى دەگەندە شىن قۋاندىق. قازاق دەيتىن قاراورمان حالىقتىڭ ارمانىمەن استاسقان, جىرتىعىنا جاماۋ بولعان جىگەرلى جان ءالى دە ەل ءۇشىن ەلەۋلى قادامدارعا بارىپ, مەملەكەتىمىزدىڭ وركەندەۋى جولىندا ەڭبەك ەتە بەرەدى دەپ سەنەمىز. اسىلىمىزدى ارداقتايىق, جاقسىمىزدى قۇرمەتتەيىك. قا­زانات­تارىمىز تۇعىرلى, ازاماتتارىمىز عۇمىر­لى, تاۋەلسىزدىگىمىز باياندى بولعاي!

 

ءسابيت ورازباەۆ,

قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە