"بۇگىن تۇندە قازاق ءتىل ءبىلىمىنىڭ ابىز اناسى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى رابيعا ساتىعاليقىزى سىزدىق دۇنيەدەن ءوتتى. ا. بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى رابيعا ساتىعاليقىزى وتباسىنىڭ قايعىسىنا ورتاقتاسىپ كوڭىل ايتادى", دەلىنگەن حابارلامادا.
رابيعا ساتىعاليقىزى سىزدىق – فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, تۇرىك ءتىل قوعامىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, قازاق سسر-ءنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن عىلىم قايراتكەرى, قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, قر عا-نىڭ شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى سىيلىعىنىڭ, ءى دارەجەلى "بارىس" وردەنىنىڭ يەگەرى.
ول 1924 جىلى 17 تامىزدا اقتوبە وبلىسى ويىل قالاشىعىندا تۋعان. رابيعا سىزدىق 1938-1940 جىلدارى تەمىر قالاسىنداعى پەدۋچيليششەدە ءبىلىم الىپ, 1940-1945 جىلدارى – العا پوسەلكەسى مەن تەمىر قالاسىندا مەكتەپ مۇعالىمى, پەدۋچيليششە وقىتۋشىسى بولىپ قىزمەت ەتكەن.
1945-1947 جىلدارى – اباي اتىنداعى الماتى پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا, 1947-1951 ججىلدارى – وسى ينستيتۋتتىڭ اسپيرانتۋراسىندا وقىعان. 1951-1957 جىلدارى – قازاق مەملەكەتتىك وقۋ-پەداگوگيكا باسپاسىندا (قازىرگى "راۋان") رەداكتور, كەيىن رەداكتسيا مەڭگەرۋشىسى, 1957 جىلدان باستاپ – قازاق سسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىندا (قازىرگى احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى) عىلىمي قىزمەتكەر, ءتىل تاريحى جانە ديالەكتولوگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, 1980-1994 جىلدارى – ءتىل مادەنيەتى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, 1994 جىلدان – باس عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ جۇمىس ىستەدى. "اباي قارا سوزدەرىنىڭ مورفولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرى" تاقىرىبىندا كانديداتتىق (1959 ج.), "اباي شىعارمالارىنىڭ ءتىلى" تاقىرىبىندا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا (1971 ج.) قورعادى. وسى سالادا ءۇش مونوگرافيا جاريالادى: "اباي شىعارمالارىنىڭ ءتىلى" (1968), "اباي ولەڭدەرىنىڭ سينتاكسيستىك قۇرىلىسى" (1971), "ابايدىڭ ءسوز ورنەگى" (1994). ديسسەرتاتسيالىق زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىنەن بولەك, ر. سىزدىق قازاق ادەبي ءتىلىنىڭ بەس عاسىرلىق (حV – ءحىح) دامۋ تاريحى, قازاق تىلىنە قاتىسى بار ورتاعاسىرلىق جازبا ەسكەرتكىشتەر ءتىلى, تاريحي لەكسيكولوگيا, لينگۆيستيكالىق ستيليستيكا, ءتىل مادەنيەتى جانە ورفوگرافيا, ورفوەپيا باعىتتارىمەن اينالىسقان.
سونىمەن بىرگە, ادەبي ءتىل تاريحىن, ورتاعاسىرلىق جازبا ەسكەرتكىشتەر ءتىلىن زەرتتەۋمەن قاتار, تاريحي لەكسيكا ماسەلەلەرىن دە ارنايى قاراستىرعان. عالىمنىڭ "سوزدەر سويلەيدى" (1980, 1994) دەگەن ەڭبەگى – وسى سالاداعى ىزدەنىستىڭ ناتيجەسى. تاريحي لەكسيكولوگيا بويىنشا بىردەن-ءبىر وقۋ قۇرالى بولعان بۇل ەڭبەك 1994 جىلى تولىقتىرىلىپ, وڭدەلىپ, ەكىنشى رەت جارىق كوردى. كىتاپتا تاريحي, ليرو-ەپوستىق جىرلاردا, اقىن-جىراۋلار تىلىندە, تۇراقتى تىركەستەر قۇرامىندا, ماقال-ماتەلدەردە كەزدەسەتىن كونە سوزدەردىڭ بايىرعى ماعىنالارى, ءتۇپ-توركىنى اشىلىپ, سەمانتيكالىق وزگەرىستەرىنە تالداۋ جاسالادى.
سوندىقتان اتالمىش ەڭبەك تەك ءتىل ماماندارى عانا ەمەس, بايىرعى كوركەم مۇرالاردى سۇيسىنە وقيتىن بىلايعى جۇرتشىلىق ءۇشىن دە باعالى زەرتتەۋدىڭ ءبىرى بولدى. رابيعا سىزدىق قازاق ءتىل ءبىلىمى ءۇشىن "لينگۆيستيكالىق ستيليستيكا" دەپ اتالاتىن جاڭا سالانىڭ نەگىزىن سالۋشى دەپ ەسەپتەلەدى. مۇنى عالىمنىڭ "ابايدىڭ ءسوز ورنەگى", ء"سوز قۇدىرەتى" اتتى مونوگرافيالارى مەن شاكىرتتەرى قورعاعان ديسسەرتاتسيالىق جۇمىستارى دالەلدەيدى. ر .سىزدىقوۆا لينگۆوديداكتيكا سالاسىنداعى جۇمىستارعا ەرتە كەزدەن ارالاسىپ, وقۋلىقتار مەن وقۋ قۇرالدارىن جازىپ, باعدارلامالار ءتۇزدى.
اتاپ ايتقاندا, ول ورىس مەكتەپتەرىنىڭ جوعارى كلاستارى ءۇشىن "قازاق ءتىلى" وقۋلىعىن (1952-1953), "ۇلكەندەرگە ارنالعان الىپپەنى" (1958, 1963), "ەرەسەكتەردى وقىتۋدىڭ پروگرامماسىن" (1958), ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن ينستيتۋتتاردا "قازاق ادەبي ءتىلى تاريحىن وقىتۋدىڭ پروگرامماسىن" (1965, 1969, 1975) جازىسۋعا ات سالىستى.
رەپرەسسياعا ۇشىراعان اسا كورنەكتى عىلىم مەن قوعام قايراتكەرلەرى, قازاق ءتىل ءبىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلار ا.بايتۇرسىنوۆ, ق.جۇبانوۆ سىندى عالىمداردىڭ ءومىرى مەن عىلىمي ەڭبەكتەرى تۋرالى ر.سىزدىقوۆا العاشقى بولىپ, عىلىمي وچەرك جازىپ, كىتاپشالار شىعاردى. ونىڭ ق. جۇبانوۆ تۋرالى "عالىم-ازامات" (1966, 2004), ا.بايتۇرسىنوۆ تۋرالى "احمەت بايتۇرسىنوۆ" (1990) دەگەن كىتاپشالارى جۇرتشىلىققا كەڭىنەن ءمالىم.
كورنەكتى عالىم 1971 جىلى "قۇرمەت بەلگىسى" وردەنىنىڭ يەگەرى اتاندى. 1984 جىلى قازاق سسر-ءىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن عىلىم قايراتكەرى قۇرمەتتى اتاعى بەرىلدى, ونىڭ ەسىمى قازاق سسر-ءىنىڭ "قۇرمەتتى التىن كىتابىنا" جازىلدى (1981), شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ (1995), قر مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ (1996) لاۋرەاتى اتاندى.
1945 جىلى "1941-1945 جىلدارداعى ۇلى وتان سوعىسى كەزىندەگى ەڭبەكتەگى ەرلىگى ءۇشىن" مەدالىمەن ناگرادتالدى. 2004 جىلى "پاراسات" وردەنىمەن ماراپاتتالدى.
ال 2019 جىلدىڭ 29 تامىزىندا ر. سىزدىق قر پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن ءى دارەجەلى "بارىس" وردەنىمەن ماراپاتتالعان ەدى.
