كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىستىڭ قازاقستاندىق تاجىريبەسىن زەرتتەپ جۇرگەن ساياساتكەرلەردىڭ جاڭا بۋىنىنا, تاريحشى-عالىمدار مەن زاڭگەرلەرگە ارنالعان بۇل كىتاپ تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ مەرەيتويى مەن قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ 25 جىلدىعىنا وراي ازىرلەنىپ وتىر. كىتاپتا ەلباسىنىڭ اتا زاڭدى دايىنداۋ مەن ىسكە اسىرۋداعى, ەلىمىزدىڭ قازىرگى ساياسي-قۇقىقتىق جۇيەسىن قۇرۋداعى باستى ءرولى تۋرالى باياندالادى.
سونداي-اق بۇل ەڭبەكتە ەلباسىنىڭ باسشىلىعىمەن ەل كونستيتۋتسياسىن جازۋ, ەلىمىزدە كونستيتۋتسيالىق قۇندىلىقتاردى دامىتۋ جانە ودان ءارى بەكىتۋ پروتسەسى جان-جاقتى سيپاتتالعان. ءوز كەزەگىندە, ەلباسىنىڭ سەرىكتەستەرى تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ جەتەكشىلىگىمەن جاڭا قازاقستاندىق مەملەكەتتىلىكتى نىعايتۋ جولىنداعى تاريحي كەزەڭدەر مەن جەتىستىكتەر تۋرالى وي ءبولىسىپتى. سونىمەن قاتار كىتاپتا ەلباسىنىڭ سويلەگەن سوزدەرى, كونستيتۋتسيالىق ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتتارى تالقىلانعان مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وتىرىستارىنان جانە وزگە دە ديسكۋسسيالىق الاڭداردان جيناقتالعان تاجىريبەلىك ماتەريالدار دا قامتىلعان.
تانىستىرىلىمعا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ, مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ, ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ, نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورىنىڭ باسشىلارى, كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ قۇرامى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, Nur Otan پارتياسىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى, ەلىمىزدىڭ بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى, تانىمال عالىمدار مەن شەتەلدىك ساراپشىلار قاتىستى.
كىتاپتىڭ ونلاين-تانىستىرىلىمىن اشقان كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ توراعاسى قايرات ءمامي 1995 جىلى جاڭا كونستيتۋتسيانى ازىرلەۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋ ەلدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ باتىل قادامدارىنىڭ ءبىرى بولعانىن اتاپ ءوتتى. كەيىننەن 30 تامىزدا وتكەن رەفەرەندۋمدا كونستيتۋتسيانىڭ ماقۇلدانۋى وعان جوعارى لەگيتيمدىلىك بەردى.
– الدىمىزدا ماڭىزى زور مەرەكەلەر كەلە جاتىر. بيىل استانا كۇنى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جانە ونىڭ اسەم ەلورداسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ مەرەيتويىمەن سايكەس كەلىپ وتىر. سونداي-اق بيىل كونستيتۋتسيانىڭ 25 جىلدىعى. ەلوردا مەن اتا زاڭنىڭ دامۋى ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستى. كونستيتۋتسيانى جازۋ, ونى جۇزەگە اسىرۋ, ەلوردانى الەمنىڭ كورىكتى قالالارىنىڭ بىرىنە اينالدىرۋ پروتسەستەرى ەلباسىنىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن جۇزەگە استى. وسى وقيعالارعا ارناپ كونستيتۋتسيالىق كەڭەس تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىسىنداعى ءرولىن جان-جاقتى سيپاتتايتىن كىتاپتى دايىندادى, – دەدى ق.ءمامي.
تانىستىرىلىم بارىسىندا اۆتورلىق ۇجىمنىڭ وكىلدەرى سانالاتىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى اتقارۋشى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى يگور روگوۆ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ مۇشەسى ۆيكتور مالينوۆسكي جانە قازاق گۋمانيتارلىق-زاڭ ۋنيۆەرسيتەتى (كازگيۋ) قۇقىقتىق ساياسات جانە كونستيتۋتسيالىق زاڭناما عزي ديرەكتورى سەرگەي ۋدارتسەۆ ءسوز سويلەدى.
ءوز سوزىندە ي.روگوۆ ەلىمىزدەگى كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىستىڭ جاڭاشا تاريحى قازىرگى قازاقستاننىڭ جانە ونىڭ ساياسي-قۇقىقتىق جۇيەسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اتىمەن تىعىز بايلانىستى ەكەنىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, شەتەلدىك تاجىريبەنى جانە وزىق قۇقىقتىق تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ, وتاندىق زاڭگەرلەردىڭ جەتىستىكتەرىنە سۇيەنگەن ەلباسى, ءبىر جاعىنان, حالىقارالىق ستاندارتتارعا جاۋاپ بەرەتىن, ال ەكىنشى جاعىنان, تاۋەلسىز, ءتيىمدى جۇمىس ىستەيتىن ناعىز قازاقستاندىق قۇقىقتىق جۇيەنى قۇردى.
– مەنىڭ ويىمشا, بۇل كىتاپتى شىعارۋ دۇرىس ءارى ۋاقتىلى شەشىم بولدى. قازاقستاننىڭ تاريحى ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا قالىپتاستى. وسى ۇردىسكە قاتىسقان, ۇلى شەشىمدەر قابىلداعان ادامداردىڭ پىكىرىنىڭ بولۋى وتە ماڭىزدى. اۆتورلاردىڭ ءبىرى رەتىندە كىتاپتىڭ مازمۇنىن تىلگە تيەك ەتكەنىم دۇرىس بولماس. ەلىمىزدىڭ زاڭنامالىق تاريحىنا قىزىققان وقىرمان ءوزى-اق وقىپ الادى دەگەن سەنىمدەمىن. ال كورشىلەس رەسەي مەملەكەتىنىڭ زاڭگەرلەرى بولسا, قازاقستاندى قۇقىقتىق قۇرىلىس سالاسىندا كوشباسشى دەپ ەسەپتەيدى.ەلىمىزدە پرەزيدەنت جانىنان قۇرىلعان قۇقىقتىق ساياسات جونىندەگى كەڭەس جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ەلباسى بارلىق حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن قۇقىقتىق جۇيەنى قۇردى. سوندىقتان قازاقستانداعى قۇقىقتىق جانە كونستيتۋتسيالىق جۇيەنىڭ قۇرىلۋى ەلباسىنىڭ ەسىمىمەن تىعىز بايلانىستى. كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى قۇتتى بولسىن, وقىرمانى كوپ بولسىن, – دەدى ي.روگوۆ.
بۇل كىتاپ قازاقستاندا عانا ەمەس, شەت مەملەكەتتەردە دە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. ماسەلەن, حالىقارالىق ساراپشى, گرۋزيانىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ بۇرىنعى توراعاسى, ادىلەت ءمينيسترى گەورگي پاپۋاشۆيلي كىتاپقا جوعارى باعا بەردى.
– گرۋزيانىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ توراعاسى, كەيىن ەۋروپا كەڭەسى ۆەنەتسيالىق كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى لاۋازىمدارىن اتقارىپ جۇرگەن كەزىمدە قىزمەت بابىنا بايلانىستى حالىقارالىق كونفەرەنتسيالار مەن كەزدەسۋلەرگە ءجيى قاتىسىپ تۇردىم. 2017 جىلى ۆەنەتسيالىق كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە قازاقستان كونستيتۋتسياسىن رەفورمالاۋ جۇمىسىنا ساراپشى رەتىندە قاتىسىپ, ۇكىمەت پەن پارلامەنت سەناتىنا جانە ماجىلىسكە اۋقىمدى قۇزىرەت بەرۋ, سوت بيلىگىن جەتىلدىرۋ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ ءرولى ماسەلەلەرى قارالعان ەدى. سول كەزدە ۆەنەتسيالىق كوميسسيا قازاقستان كونستيتۋتسياسىن رەفورمالاۋ جۇمىسىنا وتە جوعارى باعا بەردى. سەبەبى رەفورما كەزىندە جاسالعان ءار قادام, قابىلدانعان ءار شەشىم ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەگەندىگىنىڭ جەمىسى ەكەنى ايقىن اڭعارىلىپ تۇردى, – دەدى گ.پاپۋاشۆيلي.
تانىستىرىلمدا ءوز ويىن كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ مۇشەسى ۆيكتور مالينوۆسكي دە ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان كونستيتۋتسيانىڭ ازىرلەنۋى مەن قولدانىسقا ەنۋىندەگى شەشۋشى ءرول ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا تيەسىلى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەگەندىگى مەن كوشباسشىلىق قاسيەتىنىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاندا كونستيتۋتسيالىق ءۇردىستى جۇزەگە اسىرا الاتىن جۇيەلى جۇمىس قالىپتاستى. رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ قابىلدانۋى ارقىلى ەلباسى حالقىمىزدى ءتۇرلى كەلەڭسىزدىكتەن قورعاي الاتىن تاعدىرشەشتى شەشىم جاسادى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ءوزىنىڭ شەشىمدەرى مەن باستامالارى ارقىلى قازاقستانىڭ كونستيتۋتسياسىنا دەگەن ادالدىعى مەن جاناشىرلىعىن تانىتىپ كەلەدى, دەدى ۆ.مالينوۆسكي.
تانىستىرىلىمعا قاتىسۋشىلار تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ قىزمەتى قازاقستاندىق كونستيتۋتسيوناليزمنىڭ بارلىق قۇرامداس ينستيتۋتتارىندا ەرەكشە ماڭىزعا يە دەگەن ورتاق پىكىرگە كەلدى. ياعني ەلباسىنىڭ ۇستانعان ستراتەگياسى قازاقستاندى دەموكراتيالىق جانە قۇقىقتىق مەملەكەت رەتىندە بەكىتۋگە باعىتتالعان.
كوپشىلىك وقىرمان بۇل ەڭبەكپەن ەلىمىزدىڭ كىتاپحانالارىندا, سونداي-اق كونستيتۋتسيالىق كەڭەس جانە نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورىنىڭ رەسمي سايتتارىندا تانىسا الادى.
