تاريحي دەرەكتەردە ءتۇرلى اتاۋمەن بەلگىلى بارشىنكەنت ورتا عاسىرلاردا ءدارپى الىس-جاقىنعا جايىلعان سالتاناتتى شاھار بولعان دەسەدى. وتكەن عاسىردىڭ ورتا شەنىندە العاش رەت ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇرگىزىلگەن قالا ورنىنان تاريح ءۇشىن ماڭىزدى تالاي دۇنيەلەر تابىلدى. كونە تاريح دەرەكتەرى اتاقتى جوشىنىڭ جاراعى كەلىسكەن اسكەرىنە تاباندى قارسىلىق كورسەتكەن دە وسى قالا تۇرعىندارى بولعانىن ايتادى. سول ماڭداعى وزەن ارناسىن بۇرىپ, سۋعا باستىرۋ ارقىلى تاس قامالعا كىرەر جول تاپقان اسكەر كەيىن قيراعان شاھاردى قالپىنا كەلتىرىپ, قالا جوشى ۇلىسىنىڭ سىر بويىنداعى ورتالىعىنا دا اينالعان.
«ارحەولوگ» حالىقارالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى» جشس جەتەكشىسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ماديار ەلەۋوۆ بارشىنكەنتتەگى ءار توبەنىڭ استىندا تالاي دۇنيە جاتقانىن ايتادى. بىلتىرعى جىلدىڭ باستى ولجاسىنا اينالعان سەگىزبۇرىشتى مەدرەسەدەن تابىلعان ويۋ-ورنەكتەر وسى ۋاقىتقا دەيىن ەش جەردەن كەزدەسە قويماعان. بيىل توپىراق ۇيىندىسىنەن تازارتىلعان كەسەنە ورنى دا ىلەۋدە ءبىر تابىلاتىن قازىنا.
ارحەولوگتار كەسەنەنىڭ ارحيتەكتۋرالىق ەرەكشەلىگىن التىن وردا داۋىرىنە جاتقىزىپ وتىر. عيماراتتىڭ سولتۇستىك جاعى ۇلكەن قاسبەتى بولعانى بايقالادى. كەيىننەن قۇلاعان قابىرعانىڭ بيىكتىگى ونشاقتى مەتردەن اسقان دەگەن بولجام جاسالدى. ءبىر تاڭدانارلىعى, ەستە جوق ەسكى زامانداعى عيمارات قۇرىلىسىندا وسى كۇنى ءوزىمىز ءجيى پايدالاناتىن كافەلگە ۇقساس ماتەريالدىڭ قولدانىلعانى. بەتىنە ءتۇرلى ورنەك تۇسكەن كوك تاستار كۇنى كەشە عانا قالانعانداي جارقىراپ تۇر.
قازبا جۇمىستارى باستالعان ساتتە-اق قالا اتاۋى جازىلعان مونەتا تابىلىپ, ول وسى ۋاقىتقا دەيىن ايتىلىپ كەلگەن «بارشىنكەنتتە تەڭگە سارايى بولعان» دەگەن پىكىردى تىرىلتە تۇسكەن. ودان بولەك قىش كۇيدىرگەن ورىندار دا انىقتالىپ وتىر.
– قازبا جۇمىستارىنان كەيىن ارشىلعان عيماراتتار ورنىن كەيىنگىلەر كورىپ, تانىسۋعا مۇمكىندىگى بار نىسان رەتىندە قالدىرعىمىز كەلەدى. وسى ءۇشىن دە قازىر بىرنەشە نىساندى سىرتىنان كەسەكپەن ءورىپ, جاۋىپ جاتىرمىز, – دەيدى ماديار ەلەۋوۆ.
الەمدى شارلاعان تالاي جيھانكەز ساۋلەتىنە تاڭداي قاققان بارشىنكەنتتەگى عيماراتتاردىڭ دەنى كۇيدىرىلگەن قىشتان سالىنعان. وسىنىڭ ءوزى قالا ورنىنان اشىق اسپان استىنداعى مۋزەي جاساقتاۋ يدەياسىنا تۇرتكى بولىپ وتىر. ارحەولوگتاردىڭ بۇل باستاماسىنا جەرگىلىكتى بيلىك تە قولداۋ تانىتىپتى.
قىزىلوردا
