ا. ايماعامبەتوۆ اتاپ وتكەندەي, قازىرگى تاڭدا ادامي كاپيتال كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ باسەكەلەستىگىنىڭ باستى فاكتورىنا اينالدى. دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ بايانداماسىندا بولاشاقتا 10 جۇمىس ورنىنىڭ 9-ى ساندىق داعدىلاردى تالاپ ەتەتىنى اتاپ ءوتىلدى. 2030 جىلعا قاراي الەم بويىنشا كەم دەگەندە 1 ملرد ادامدى قايتا وقىتۋ قاجەت.
ءوز كەزەگىندە, McKinsey بولجامدارىنا سايكەس, 2030 جىلعا قاراي تسيفرلىق داعدىلارعا دەگەن قاجەتتىلىك كەمىندە 55%-عا وسەدى. ەىدۇ بايانداماسىندا جۇمىس ورىندارىنىڭ 32%-دان استامى تسيفرلاندىرۋ ناتيجەسىندە تۇبەگەيلى وزگەرتىلەتىن بولادى دەگەن بولجام كەلتىرىلگەن. بۇل رەتتە كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىق تۋرالى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار الدىڭعى قاتارلى تسيفرلىق قۇزىرەتتەر تۋرالى دا ايتىلىپ وتىر.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بىرنەشە جىل بويى قازاقستان ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى حالىقارالىق زەرتتەۋلەرگە قاتىستى, وندا ەلدەگى «گادجەتتەۋدىڭ» جوعارى دەڭگەيى تسيفرلىق داعدىلاردىڭ جوعارى دەڭگەيىنە ايتارلىقتاي اسەر ەتپەيتىنى انىقتالدى.
ICILS زەرتتەۋىنە سايكەس, 14 جاستاعى وقۋشىلاردىڭ 54%-دان استامىندا تسيفرلىق ساۋاتتىلىق دەڭگەيى تومەن. PIااس زەرتتەۋىنە سايكەس, 6-دان 34 جاسقا دەيىنگى 5 ازامات قانا جاقسى تسيفرلىق داعدىلارعا يە.
دەگەنمەن, ا. ايماعامبەتوۆ اتاپ وتكەندەي, تسيفرلىق ەكونوميكا ءۇشىن قاجەتتى ادامي كاپيتال تەك وسى تسيفرلىق قۇزىرەتتى تالاپ ەتپەيدى.
«تسيفرلىق قۇزىرەتتىلىككە قوسىمشا, ادام كاپيتالى ءۇشىن فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىق, سىني ويلاۋ, كرەاتيۆتىلىك, وقۋ جانە تالداۋ قابىلەتى بولىپ تابىلاتىن soft skills دامىتۋ قاجەت. بۇل باعىتتاعى باستى قادامداردى ءبىز باستادىق», — دەدى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى.
2016 جىلدان باستاپ مەكتەپتەردە فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىقتى دامىتۋدى قاراستىراتىن جاڭا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ەنگىزىلۋدە. كەلەسى وقۋ جىلىندا مەكتەپتەردىڭ جاڭا باعدارلامالارعا كوشۋى اياقتالادى.
كەلەسى قادام — ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيلەرىندە تسيفرلىق قۇزىرەتتەردى ەنگىزۋ بولادى.
مينيسترلىكتىڭ الدىندا الەمدىك ستاندارتتارعا سايكەس اT سالاسىنىڭ ماماندارىن دايارلاۋ, تسيفرلىق قۇراۋىشتى قامتي وتىرىپ, باسقا سالالاردىڭ ماماندارىن وقىتۋ جانە قايتا دايارلاۋ جانە بارلىق ازاماتتارعا بازالىق تسيفرلىق ساۋات بەرۋ سەكىلدى مىندەتتەر تۇر.
«وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ءبىز “تسيفرلىق ءبىلىم بەرۋ” اۋقىمدى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدى ۇسىنامىز. جوبا ءۇش نەگىزگى باعىتتى قامتيدى. بۇل – بازالىق تسيفرلىق قۇزىرەتتەر, مامانداندىرىلعان اT-كادرلاردى جانە باسقا سالالاردىڭ قىزمەتكەرلەرىن اT قۇزىرەتىمەن ۇيلەستىرە وتىرىپ دايىنداۋ. وسى جوبانىڭ ناتيجەسىندە تەرەڭ ات ءبىلىمى بار جاڭا ماماندار شىعارىلادى», — دەدى ا. ايماعامبەتوۆ.
اتالعان جوبا اياسىندا جىل سايىن 400 مىڭنان استام «تسيفرلىق قۇزىرەت» كادرلارى شىعارىلادى. وسىلايشا, 2030 جىلعا قاراي بارلىق دەڭگەيدەگى وقۋ ورىندارى جاڭا فورماتسياداعى 3 ملن-نان استام مامان دايارلايتىن بولادى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ورتا ءبىلىم بەرۋدە 2013 جىلعا دەيىن اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ءپانى 7-سىنىپتان باستالىپ, ەسكىرگەن مازمۇننان قۇرالدى, كەيىن 5-سىنىپقا قوسىلدى. بۇل باعدارلامالاردا كوبىنەسە كومپيۋتەردى پايدالانۋ, كەڭسە قوسىمشالارىن مەڭگەرۋ قاراپايىم داعدىلار مەن جاڭارتۋلاردى تالاپ ەتتى. سوندىقتان ەندى 2021 جىلدان باستاپ تسيفرلىق ساۋاتتىلىق ءپانى 1 سىنىپتان باستاپ ەنگىزىلەدى. بالالار الگوريتمدى, اقپاراتتىق گيگيەنا مەن قاۋىپسىزدىكتى ۇيرەنەدى, 3 سىنىپتان باستاپ — Scratch كودتاۋ ءتىلىن, STEM, 3D-پرينتينگ, روبوتتى تەحنيكا نەگىزدەرىن ۇيرەنەدى.
سونىمەن قاتار IOS, Android وپەراتسيالىق جۇيەلەرى, سونداي-اق رython, س++ باعدارلامالاۋ تىلدەرى وقىتىلادى. ول ءۇشىن ەلىمىزدىڭ وبلىس ورتالىقتارىندا 25 جاڭا ارنايى اT-ليتسەي اشىلدى, 447 STEM زەرتحاناسى جانە 2 مىڭعا جۋىق روبوتتى تەحنيكا كابينەتى اشىلدى.
سونداي-اق وقۋشىلار سارايلارىندا 560-تان استام بالالار تەحنوپاركى مەن روبوتتى تەحنيكا كابينەتتەرى اشىلدى.
«ساباقتان تىس ۇيىرمەلەردە بالالار روبوتتاردى باعدارلامالاۋدى, 3D-printing وقۋدى ۇيرەنەدى. دەگەنمەن, ولار ءالى دە جەتكىلىكسىز دەپ سانايمىن. پەداگوگتار دا اT ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ كۋرستارىنان وتەدى. اسىرەسە, ات وقىتاتىن مۇعالىمدەردىڭ روبوتتى تەحنيكا مەن باعدارلامالاۋ بويىنشا وقۋدان ءوتۋى ماڭىزدى», — دەدى مينيستر.
بۇعان قوسا كوللەدجدەردە اT ماماندىقتارى بويىنشا مەملەكەتتىك تاپسىرىس كولەمى ارتىپ كەلەدى. جاڭا جوبا اياسىندا ءار وبلىستا ات-قۇزىرەتتىلىك ورتالىعى اشىلادى. ورتالىقتار WorldSkills حالىقارالىق ستاندارتتارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ادىستەمەلىك, تالداۋ, جاتتىعۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرادى.
«بيىل جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ تسيفرلىق سالا ءۇشىن ماماندار دايىندايتىن جەتەكشى كوللەدجدەر بازاسىندا 31 جاڭا باعدارلاما ەنگىزىلەدى», — دەپ حابارلادى ۆەدومستۆو باسشىسى.
سونىمەن قاتار اT ماماندىعى بويىنشا جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە 51 مىڭنان استام ستۋدەنت ءبىلىم الۋدا. جىل سايىن مەملەكەتتىك تاپسىرىس كولەمى ارتىپ كەلەدى. 326 كاسىبي ستاندارت نەگىزىندە ات-باعىت بويىنشا باعدارلامانىڭ 95% جاڭارتىلدى.
«ەندى بيىلعى قىركۇيەك ايىنان باستاپ بىرنەشە وزگەرىس ەنگىزىلەدى. تالاپتاردى قىسقارتۋدىڭ ارقاسىندا وندىرىسكە مامانداردى تارتۋ مۇمكىندىگى پايدا بولدى, سونىمەن قاتار عىلىمي دارەجە بويىنشا تالاپتار جەڭىلدەتىلدى, ەندى ات سالاسىنىڭ بىلىكتى ماماندارى ۋنيۆەرسيتەتتەردە وقيدى», — دەدى ا. ايماعامبەتوۆ.
مينيستر اتاپ وتكەندەي, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا ۇلكەن وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. 2019 جىلدان باستاپ ۋنيۆەرسيتەتتەرگە اكادەميالىق ەركىندىك بەرىلدى. ەندى وسى جوبا اياسىندا جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ 91 يننوۆاتسيالىق باعدارلاما ەنگىزىلەدى.
مىسالى, مىناداي جاڭا باعدارلامالار پايدا بولدى:
- ۇلكەن دەرەكتەردى تالداۋ
- كيبەرقاۋىپسىزدىك
- روبوتتى تەحنيكا جۇيەلەرى
- جاساندى زەردە (VR/AR).
پانارالىق باعدارلامالار بويىنشا ماماندارعا: «تسيفرلىق كريميناليستيكا, مەديتسيناداعى ءادديتيۆتى تەحنولوگيالار», «جوبالاۋداعى BIM-تەحنولوگيالار», «دالمە-ءدال ەگىنشىلىك».
«حالىقارالىق تاجىريبە نەگىزىندە جاپپاي اشىق ونلاين-كۋرستار جۇزەگە اسىرىلۋدا. ولار قولجەتىمدى جانە جىلدام جاڭا داعدىلاردى الۋ ءۇشىن وتە قولايلى. “قازاقستاننىڭ اشىق ۋنيۆەرسيتەتى” قۇرىلدى, ول – تەگىن ونلاين-كۋرستارعا ارنالعان ونلاين-پلاتفورما. بۇگىنگى تاڭدا بۇل پلاتفورماعا 63 جوعارى وقۋ ورنى قوسىلادى. عىلىم سالاسىندا دا ات بويىنشا 49 عىلىمي جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. بۇل جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءتيىستى ينفراقۇرىلىم قاجەت. ماسەلەن, PISA زەرتتەۋى ينتەرنەتكە قوسىلعان كومپيۋتەرلەردىڭ بولۋى وقۋشىلاردىڭ ناتيجەلەرىن 20 باللعا ارتتىراتىنىن كورسەتەدى», — دەپ تۇيىندەدى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى.
