قازاقستان جۋرناليستەر وداعى تۇركىستان وبلىستىق فيليالىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن بيىل ەكىنشى مارتە وتكەن ء«Turkىstan open mەdىa-2020» فورۋمىندا وسى ينفودەميا تاقىرىبى تالقىعا ءتۇستى. قازىرگى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەسىنە ارنالعان فورۋم ونلاين- كونفەرەنتسيا رەجىمىندە جۇرگىزىلدى. «پاندەميا تۇسىنداعى ينفودەميانىڭ بۇگىنى جانە ەرتەڭى» تاقىرىبىندا وتكەن شارانى اشقان قازاقستان جۋرناليستەر وداعى تۇركىستان وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى, «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ تۇركىستان وبلىسى بويىنشا مەنشىكتى ءتىلشىسى عالىمجان ەلشىباي الدىمەن فورۋمعا ىزگى تىلەگىن ءبىلدىرىپ, قولداۋ كورسەتكەن قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ توراعاسى سەيىتقازى ماتاەۆتىڭ, «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اق باسقارما توراعاسى دارحان قىدىرالىنىڭ حاتىن وقىپ بەردى.
«بۇكىل الەم بويىنشا مىڭداعان بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى, اقپاراتتىق پورتالدار, الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى ميلليونداعان قولدانۋشىلاردىڭ كوروناۆيرۋس جايلى ءتۇرلى اقپارات تاراتۋى ينفودەميانىڭ اسقىنعان ءتۇرىن بىلدىرەدى. سوندىقتان دا جالعان اقپاراتتار تاسقىنىن ساراپشىلار ەپيدەميا, پاندەمياعا ۇقساستىرىپ وتىر», دەدى ع.ەلشىباي.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, جالعان اقپاراتتىڭ تارالۋىن توقتاتۋ – تالاي ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا اسەر ەتەدى. سەبەبى, بىرىنشىدەن, ينفودەمياعا اربالعان ادام ءتۇبى دەپرەسسياعا ۇشىرايدى. ومىردەن تۇڭىلەدى, ۇمىتسىزدىك پايدا بولادى. ەكىنشىدەن, كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىن شەكتەۋگە باعىتتالعان شارالاردى ساقتاۋعا ق ۇلىقسىز كەلەدى.
فورۋمعا ونلاين تۇردە قاتىسىپ, ءسوز العان سپيكەرلەردىڭ اراسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتى دارحان مىڭباي دا بولدى.
«پاندەميا مەن ينفودەميا – ناعىز بۇگىنگى كۇننىڭ تاقىرىبى. جالپى, قازىر جۋرناليستيكا – قوعامنىڭ ايناسى. اقپارات قۇرالى ۇجىمنىڭ ناسيحاتشىسى, ۇيىمداستىرۋشى دەگەن انىقتامالاردىڭ ءبارى ەسكىرگەن. مەنىڭشە, ماسس-مەديا وقىرمانداردى, كورەرمەندەردى قالىپتاستىرۋعا قىزمەت ەتەدى. سوعان سايكەس اقپارات قۇرالدارى تاراتقان ءونىمنىڭ ساپاسى وتە جوعارى دەڭگەيدە بولۋى ءتيىس», دەدى د.مىڭباي.
ال وبلىستىق تاۋارلار جانە قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى نۇربەك نىشانوۆ ءCOVىD-19 اۋرۋىنا قاتىستى وڭىردەگى ەپيدەميالىق احۋالعا توقتالىپ ءوتتى. وبلىستا بۇگىنگە دەيىن كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان 619 ناۋقاس تىركەلگەن. ونىڭ 307-ءسىنىڭ كلينيكالىق بەلگىلەرى بار بولسا, قالعانىنىڭ سىرقاتى سيمپتومسىز وتۋدە. اۋرۋدىڭ 20 مەن 29 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتاردا كوپتەپ كەزدەسەتىنى بايقالعان. وبلىستا العاشقى ناۋقاس ناۋرىزدا تىركەلسە, ساۋىردەن باستاپ جاعداي كۇردەلەنە تۇسكەن. بۇگىنگە دەيىن 39 مىڭنان اسا ادام كوروناۆيرۋسقا تەكسەرۋدەن وتكەن. كەيىنگى كەزدەرى كارانتين رەجىمىن بۇزۋدىڭ سالدارىنان تۇماۋ مەن پنەۆمونيا دەرتتەرىنىڭ كوبەيگەنى بايقالادى. اۋدانداردا, قالالاردا 11 موبيلدىك توپ مونيتورينگ جۇرگىزۋدە. ءبىر اپتادا سانيتارلىق تالاپتاردى بۇزۋدىڭ كوپتەگەن فاكتىسى انىقتالىپ, 45 اكىمشىلىك حاتتاما سوتقا جولدانعان. سوڭعى كۇندەردە كەيبىر شەكتەۋلەر قايتا ەنگىزىلگەن.
تەكسەرىلمەگەن, قاتە اقپاراتتىڭ قوعامدا دۇربەلەڭ تۋدىرۋى مۇمكىن ەكەنىن وبلىستىق قوعامدىق دەنساۋلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى مارات پاشيموۆ تا ايتىپ ءوتتى. سونداي-اق ول جۋرناليستەردىڭ جەكە باسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ قاجەت ەكەنىن ەسكەرتتى.
ينفودەميانىڭ باستى كورىنىسى – تەكسەرىلمەگەن اقپاراتتى تاراتۋ. بۇل رەتتە ءاربىر جۋرناليست نەمەسە بلوگەر كوروناۆيرۋسقا قاتىستى قانداي دا ماتەريال, پوست جازاتىن بولسا, ءاردايىم جاۋاپكەرشىلىك ماسەلەسىن ويدا ۇستاۋى ءتيىس.
«تەكسەرىلمەگەن اقپارات جانە جۋرناليست جاۋاپكەرشىلىگى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساعان ونلاين-كونفەرەنتسيانىڭ سپيكەرى, مەدياترەنەر, جۋرناليست جۇلدىز ءابىلدانىڭ ايتۋىنشا, ءار مالىمەتتى ءار اقپارات قۇرالى ءارتۇرلى تاراتادى. كەيبىر اقپارات قۇرالدارى بولماشى جاڭالىقتى دابىرا ەتكەنگە قۇمار. عالىمداردىڭ كوروناۆيرۋستىڭ ەمىنە قاتىستى ايتقان سوزدەرىن ءۇزىپ-ج ۇلىپ, مىڭ قۇبىلتىپ بەرىپ, ناتيجەسىندە جۇرتتى اداستىراتىن اقپارات قۇرالدارى دا جوق ەمەس. ماسەلەن, كوروناۆيرۋستىڭ ەمى رەتىندە الدەبىر دارىلەردىڭ اتتارىن اتاعان اقپارات قۇرالدارى دا كەزدەسكەن. الايدا بۇل ءدارى تەك اۋىر حالدە جاتقان ناۋقاستارعا عانا قولدانىلادى. تاماقتى اس سوداسى قوسىلعان سۋمەن بۋلاۋ, ءسپيرتتى قولدانۋ سياقتى ەمدەۋ, الدىن الۋ شارالارى تۋرالى دا وسىنى ايتۋعا بولادى. جۋرناليست مۇنداي اقپاراتتاردى تاراتار كەزدە ساراپشىلاردىڭ, دارىگەرلەردىڭ پىكىرىنە جۇگىنگەنى ءجون.
فورۋمدا كوتەرىلگەن تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – كوروناۆيرۋس كەزەڭىندەگى جۋرناليستەردىڭ قاۋىپسىزدىگى. وكىنىشكە قاراي ەلىمىزدە بىرقاتار ارىپتەستەرىمىزدىڭ كاسىبي مىندەتتەرىن ورىنداۋ بارىسىندا وسى قاتەرلى ىندەتتى جۇقتىرىپ العانىنا قاتىستى اقپاراتتار تارادى. جالپى, جۋرناليست ءCOVىD-19 تاقىرىبىمەن قالاي جۇمىس ىستەۋى كەرەك, قالاي ىزدەنگەنى ءجون, قاي ماسەلەگە كوبىرەك نازار اۋدارۋى ءتيىس؟ بۇل سۇراقتار دا فورۋمدا كەڭىنەن تالقىلاندى.
فورۋمدا ءسوز العان ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بەكجىگىت سەردالى جۋرناليست ماماندارىن دايارلاۋعا قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتە تسيفرلى جۋرناليستيكا ماماندارىن دايارلاۋ قولعا الىنعان. جالپى, جۋرناليستيكاداعى ەڭ قاجەتتى دۇنيەنىڭ ءبىرى – تاجىريبە الماسۋ. وسىعان بايلانىستى وقۋ ورداسىندا بىلىكتى جۋرناليستەردى شاقىرىپ, شەبەرلىك سىنىپتارىن وتكىزۋ قالىپتى ۇردىسكە اينالعان. سونداي-اق فورۋمدا كوروناۆيرۋستىڭ مەديانارىققا تيگىزگەن كەرى اسەرى دە ايتىلدى. جالپى بۇل ماسەلەنىڭ الدا تالاي القالى جيىنداردىڭ نەگىزگى تاقىرىبى بولارى ايدان انىق.
بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ كاسىبي مەرەكەسى قارساڭىندا وتكەن فورۋم بارىسىندا قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ تۇركىستان وبلىستىق فيليالى ەڭبەگىمەن ەلدىڭ نازارىنا ىلىككەن شىعارماشىلىق قاۋىمدى ماراپاتتادى. بيىل ماقتاارالداعى سۋ تاسقىنى كەزىندە بەلسەندىلىك كورسەتكەندەردىڭ ەسىمدەرى دە قۇرمەتپەن اتالىپ, ولارعا ارنايى «ايبىن» نوميناتسياسى تاپسىرىلدى. بۇدان باسقا دا بىرقاتار نوميناتسيانىڭ يەگەرلەرى ماراپاتتالدى. سونداي-اق قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەلىگىنە بىرقاتار باق وكىلى قابىلداندى.
تۇركىستان وبلىسى
