بۇگىنگى قوعامنىڭ وزەكتى ماسەلەسىنە ارنالعان تاقىرىپ تۇرعىسىندا وي قوزعاۋعا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ ءتورايىمى ءلاززات رامازانوۆا, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وكىلدەرى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار باسشىلارى مەن قوعام بەلسەندىلەرى قاتىستى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ەپيدەميا باستالىپ, كارانتيندىك شارالار ەنگىزىلگەن ۋاقىتتا ۇيدەگى زورلىق-زومبىلىق 25 پايىزعا ارتقان. «وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, بۇل – عالامدىق پروبلەما. ويتكەنى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ مالىمەتى بويىنشا الەمدە 5 مينۋت سايىن ءبىر انا مەن بالا زورلىق-زومبىلىق قۇربانى بولادى ەكەن. سوندىقتان دا ونىمەن كۇرەسۋ – قوعامنىڭ مىندەتى. ءبىر وكىنىشتىسى, بۇل الەمدىك پروبلەما ءبىزدىڭ قوعامدا دا وزەكتىلىگىن جوعالتپاي وتىر. باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, وتباسىلىق-تۇرمىستىق سالادا جاسالعان قۇقىق بۇزۋشىلىقتار سانى 2017 جىلى 446, 2018 جىلى 919, ال 2019 جىلى 1 055-كە جەتتى», دەدى ا.بالاەۆا.
قازىر ەلىمىزدە كوروناۆيرۋس ىندەتىنىڭ سالدارىنان قاتاڭ كارانتيندىك شارالار ەنگىزىلگەننەن كەيىن وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىق قىلمىس سانى 25 پايىزعا كۇرت وسكەن. وسى ورايدا مينيستر: «ارينە, بۇل ءبىزدى الاڭداتپاي تۇرمايدى. ونىڭ ۇستىنە, ۇيدەگى زورلىق-زومبىلىق تاقىرىبى ۇلكەن قوعامدىق رەزونانس تۋدىرىپ وتىر. كۇندەلىكتى اقپاراتتاردان, الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى جازبالاردان وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىقتىڭ كۇشەيىپ, قانشاما بالانىڭ جەتىم قالىپ جاتقانىن, ءتىپتى جان تۇرشىگەرلىك قايعىلى وقيعالاردىڭ دا بولىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. بۇگىنگى كۇنى مەملەكەت بۇل ماسەلەنى جۇيەلى تۇردە شەشۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. مىسالى, پاندەميا باستالعاننان بەرى وتباسىلىق جانجالدارعا قاتىستى 37 مىڭعا جۋىق قورعاۋ نۇسقاماسى شىعارىلىپ, قۇقىق بۇزۋشىلاردىڭ تارتىبىنە بايلانىستى 5 مىڭعا جۋىق ەرەكشە تالاپتار بەلگىلەنگەن», دەدى.
سونىمەن قاتار ا.بالاەۆا بۇل ماسەلەدە تەك قۇقىقتىق شارالار جەتكىلىكسىز ەكەنىن, جۇيەلى قوعامدىق جۇمىس پەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ جۇمىلا كۇش بىرىكتىرۋى اۋاداي قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ايگۇل نۇركينا تۇرمىستىق زورلىققا قاتىستى زاڭ جوباسى تۋرالى اڭگىمەلەپ, قۇجاتتىڭ دايىندالۋ بارىسىنان حاباردار ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا زاڭ جوباسىن ازىرلەۋمەن اينالىسىپ جاتقان جۇمىس توبى قوعامداعى وزەكتى ماسەلەلەرگە قۇلاق سالىپ, قىزۋ تالقىلاۋ جۇرگىزىپ تۇرادى.
سونىمەن بىرگە ول جەرگىلىكتى اكىمشىلىكتەردىڭ جۇمىستارى ناقتىلانعانىن حابارلادى. زورلىق فاكتىسى انىقتالعان جاعدايدا ەرى مەن ايەلىنە ءبىر ۇيدە قالۋعا رۇقسات بەرىلمەيتىنى, زورلىق كورسەتكەن تاراپتىڭ پسيحولوگيالىق تەكسەرۋدەن وتكىزىلەتىنىنە قاتىستى ۇسىنىستى دەپۋتاتتاردىڭ قولداعانى ءمالىم بولدى.
ودان ءارى «#نەمولچي kz» قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى دينا سمايلوۆا 2016 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ۇيىمى تۋرالى ايتا كەلە, قىزمەتكەرلەردىڭ ەرىكتى تۇردە قىزمەت كورسەتىپ, ەشقانداي اقى المايتىنىن حابارلادى. ء«بىزدىڭ قور ەلىمىزدە زورلىق-زومبىلىق تۋرالى اشىق ايتۋدى باستاعان العاشقى ۇيىم سانالادى», دەدى بەلسەندى.
د.سمايلوۆا مەملەكەت زاڭنامالىق دەڭگەيدە ۇيدەگى زورلىق-زومبىلىق ماسەلەلەرىن شەشۋگە كۇش سالىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتكە ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعايتىن زاڭدار ازىرلەۋدى تاپسىردى. 2020 جىلعى قاڭتاردان باستاپ جىنىستىق زورلىق-زومبىلىق تۋرالى زاڭ قابىلداندى, وندا زورلاۋ اۋىر قىلمىستاردىڭ قۇرامىنا اۋىستىرىلدى جانە جازالاۋ مەرزىمى ۇلعايتىلدى. قازىر پارلامەنتتە ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى زاڭ قاراستىرىلۋدا. ءبىز بلوگەرلەر كومانداسى ەمەسپىز, ءبىز – بارلىق مىندەتتەردى كەشەندى جانە جۇيەلى تۇردە شەشەتىن قۇقىق قورعاۋشىلارمىز. ءبىزدىڭ ميسسيامىز – قوعامداعى زورلىق-زومبىلىققا مۇلدەم توزبەۋشىلىك!» دەدى ول.
سونداي-اق د.سمايلوۆا بىزگە جاپا شەككەندەرمەن بايلانىستا بولاتىن, ماسەلەنىڭ تۇپكى سەبەبىن تاۋىپ, ونىمەن كۇرەس جولدارىن انىقتايتىن, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى اراسىندا كوپىر بولاتىن بىرەگەي ۇيىم كەرەك», دەدى.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگى اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتىنىڭ توراعاسى مۇرات بايمۇقاشەۆ سوڭعى 4 جىلدا تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق فاكتىسى 2 ەسە وسكەنىن, ءولىم 35 پايىزعا ۇلعايعانىن مالىمدەدى.
«ارىپتەستەرىمىز اتاپ وتكەندەي بيىل تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق 20 پايىزعا ارتقان. مۇنى قازىر الەمدە ورىن العان ەپيدەميالىق جاعدايمەن بايلانىستىرامىز. وقشاۋلانۋ كەزىندە وتباسىلىق-تۇرمىستىق قاتىناستار سالاسىندا قۇقىققا قايشى ارەكەتتەر ءۇشىن 7,5 مىڭنان استام قۇقىق بۇزۋشى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. ولاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى اكىمشىلىك قاماۋعا الىندى», دەدى م.بايمۇقاشەۆ.
سونىمەن بىرگە ول زاڭدى وزگەرتىپ, كىنالىنى جازالاۋدىڭ جاعدايدى تۇزەتپەسىن ايتىپ ءوتتى. «بالالارىمىزعا ۇلكەنگە قۇرمەت كورسەتۋ سەكىلدى ادامشىلىقتىڭ العىشارتتارىن ۇيرەتۋىمىز قاجەت. ايەلدەرگە قۇرمەت كورسەتۋ, ولارعا قامقور بولۋدىڭ ماڭىزىن ءجيى ايتۋ شارت. مەملەكەتتە جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلۋى كەرەك», دەدى كوميتەت توراعاسى.
ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل ەلۆيرا ءازىموۆا وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىق ماسەلەسىندە زاڭدى نەكەدە بولماي, بىرگە تۇرىپ جاتقان جۇپتاردى دا ەسكەرۋ كەرەگىن ەسكە سالدى. تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ورىن العان وتباسىلارعا دۇرىس قولداۋ ءبىلدىرىپ, وتباسىندا زورلىق كورگەن بالالارعا ءتيىستى پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتۋ, جازىقتىلارعا ءادىل جازاسىن بەرۋ قاجەتتىگىنە ەكپىن بەردى.
ولاردان بولەك «قازاقستان داعدارىس ورتالىقتارىنىڭ وداعى» زتب توراعاسى زۋلفيا بايساقوۆا, باس پروكۋروردىڭ اعا كومەكشىسى مۇراتبەك الىبەكوۆ, «ادام قۇقىقتارى, ينكليۋزيا مەن ازاماتتىق قوعام زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ» ديرەكتورى حاليدا اجىعۇلوۆا, «قازاقستاننىڭ ايەلدەرى كۇشتەرىنىڭ اليانسى» توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ازيزا شوجەەۆا اتالعان تاقىرىپتا ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ, وزەكتى ماسەلەلەرگە توقتالدى.
دوڭگەلەك ۇستەلدى قورىتىندىلاي كەلە, ا.بالاەۆا مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ازاماتتىق قوعام اراسىنداعى بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
«بۇگىن دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ماسەلەلەرىن جۇيەلى شەشۋدە كۇش بىرىكتىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. شىنىندا دا, بۇل ءۇشىن ۆەدومستۆوارالىق جۇمىستى ۇيلەستىرۋ قاجەت. جالپى العاندا, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ ءاربىر جاعدايى ەرەكشە بولعاندىقتان, وسى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن بىرىڭعاي تەتىكتەردى ازىرلەۋگە ەرەكشە مۇقيات قاراۋ قاجەت», دەدى مينيستر.
