تەستىلەۋ قۋاتى – تاۋلىگىنە 28 مىڭ
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ءلاززات اقتاەۆا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن قوسپاعاندا, ينفەكتسيالىق اۋرۋلار بويىنشا ەپيدەميالىق جاعداي جالپى قازاقستان رەسپۋبليكاسى بويىنشا تۇراقتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. 64 ينفەكتسيالىق اۋرۋ بويىنشا مونيتورينگ جۇرگىزىلۋدە, 5 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 49 ينفەكتسيا بويىنشا سىرقاتتانۋشىلىق تومەندەگەن. بيىل ادامداردىڭ وبا, تىرىسقاق, ءىش سۇزەگى, قۇتىرۋ, ديفتەريا, سىرەسپە, قىزامىق جانە باسقا دا جۇقپالى اۋرۋلارمەن سىرقاتتانۋى تىركەلگەن جوق. وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا سالمونەللەز, قىزىلشا, ءىرىڭدى مەنينگيت, تۋبەركۋلەزبەن سىرقاتتانۋ تومەندەگەنى بايقالدى. ا ءجىتى ۆيرۋستىق گەپاتيت (1,8 ەسە), بوتۋليزم (3 ەسە), سكارلاتينا 4,3 ەسە ءوستى.
وبا جانە باسقا دا تابيعي-وشاقتىق ينفەكتسيالاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار جۇرگىزىلەدى. وسى جىلدىڭ 5 ايىندا وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارى زەرتحانالىق زەرتتەي وتىرىپ 223,1 مىڭ شارشى شاقىرىمدى جانە 4 ملن ەكتوپارازيتتەر مەن كەمىرگىشتەردى تەكسەردى, وبانىڭ 14 قوزدىرعىشى ءبولىندى, بۇل قوزدىرعىشتىڭ تسيركۋلياتسياسىن كورسەتەدى. 2020 جىلدىڭ 5 ايىندا 1 411 647 ادام ەگىلدى, بۇل ەگۋگە جاتاتىندار سانىنىڭ 92%-ىن قۇرادى. 2020 جىلدىڭ ءى توقسانىندا رەسپۋبليكادا پروفيلاكتيكالىق ەگۋدەن 1 423 باس تارتۋ ەسەپكە الىندى, 2019 جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 13%-عا وسكەنى بايقالدى. بۇل رەتتە باس تارتقان ادامدار اراسىندا ەگىلگەندەر سانى 725-تەن 309-عا دەيىن, 2 ەسە تومەندەدى. باس تارتۋ سەبەپتەرى بويىنشا ەڭ ۇلكەن ۇلەس جەكە سەنىم بويىنشا باس تارتۋعا كەلەدى جانە بۇل جالپى باس تارتۋ سانىنىڭ 52,9%-ىن قۇرايدى, ءدىني پايىمداۋلار بويىنشا – 29%, ۆاكتسيناعا سەنىمسىزدىك – 11,2%, باق-تاعى تەرىس اقپارات بويىنشا – 6,4%. باس تارتقاندار اراسىندا 309 ادام ەگىلدى.
2020 جىلدىڭ 5 ايىندا 2019 جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا قىزىلشامەن سىرقاتتانۋدىڭ 2,8 ەسە تومەندەۋىنە قول جەتكىزىلدى. «قىزىلشانى تومەندەتۋ ماقساتىندا 9-10 ايلىق بالالارعا قوسىمشا ۆاكتسيناتسيا جۇرگىزىلدى. 260 مىڭنان استام بالا ەگىلدى. بۇل وسى جاس توبىنداعى سىرقاتتانۋدى 2,5 ەسە تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. بۇدان باسقا اۋىرعان ەرەسەكتەر اراسىندا 55%-دان استامى 20-29 جاس ارالىعىنداعى توپ ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, وسى جاس توبىنا قىزىلشاعا قارسى قوسىمشا ۆاكتسيناتسيا جۇرگىزىلدى, 1 759 459 ادام ەگىلدى», دەدى ل.اقتاەۆا.
COVID-19-عا پتر-تەستىلەۋ ءۇشىن 56 زەرتحانا جۇمىس ىستەيدى, تەستىلەۋ قۋاتى تاۋلىگىنە 28 مىڭعا دەيىن جەتكىزىلدى. ەندى مۇنى بيۋدجەت ەسەبىنەن 30 مىڭ تەستكە دەيىن, ال مەملەكەتتىك جانە جەكە سەكتور زەرتحانالار ەسەبىنەن 35 مىڭعا دەيىن ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا. سوڭعى اپتادا (8-14 ماۋسىم ارالىعىندا) رەسپۋبليكادا 5 485 جاعداي تىركەلدى. وتكەن اپتامەن (1-7 ماۋسىم ارالىعىندا) سالىستىرعاندا سىرقاتتانۋشىلىق 1,9 ەسە وسكەن (2908-دەن 5485-كە دەيىن).
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا 6 ايعا ماسكاعا دەگەن قاجەتتىلىك 111,2 ملن دانانى قۇرايدى.
«بۇگىنگى تاڭدا 9 وتاندىق كاسىپورىننىڭ قۋاتى تاۋلىگىنە 490 مىڭ دانا مەديتسينالىق ماسكا شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتۋ ماقساتىندا وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 4 جاڭا كاسىپورىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەدى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى ب.اتامقۇلوۆ اتالعان ماسەلە جونىندە. وسى جوبالاردى ىسكە قوسۋ جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتۋ تاۋلىگىنە 1,1 ملن دانا ماسكا شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق بۇگىندە 380 بىرلىك وكپەنى جاساندى جەلدەتۋ اپپاراتى ءوندىرىلدى, ونىڭ ىشىندە 164 بىرلىك جونەلتۋگە دايىن, 216 بىرلىك زاۋىتتا سىناقتان وتۋدە. قالعان 200 بىرلىك وسى جىلدىڭ شىلدە ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن تاپسىرىلادى. ستاتسيونارلىق اپپاراتتاردى قوسىمشا شىعارۋ ماقساتىندا تۇرىك جانە قىتاي سەرىكتەستەرىمەن ءوندىرىستى يگەرۋ جۇرگىزىلۋدە.
وتىرىستا اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ساپارحان وماروۆ ەلدە ەپيزووتيالىق احۋالدى قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى جوسپارلى تۇردە جۇرگىزىلۋ ۇستىندە ەكەنىن ايتتى. «ورتالىق-وبلىس-اۋدان» قاعيداتى بويىنشا تىگىنەن ۆەتەريناريالىق باقىلاۋ زاڭنامالىق تۇرعىدا قالپىنا كەلتىرىلدى. بۇل باقىلاۋعا الىنعان ءونىمنىڭ تاسىمالدانۋىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە جانە ءونىمنىڭ «تاناپتان ۇستەلگە دەيىن» قاداعالانۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
«وتكەن جىلى قازاقستان-رەسەي ۋچاسكەسىندە 28 ۆەتەرينارلىق باقىلاۋ پۋنكتى جانە قازاقستان-قىرعىز ۋچاسكەسىندە 4 ۆەتەريناريالىق باقىلاۋ پۋنكتى ەنگىزىلدى. بۇل شارا قازاقستان اۋماعىن جانۋارلاردىڭ اسا قاۋىپتى اۋرۋلارىنىڭ تارالۋىنان, ۆەتەرينارلىق-سانيتارلىق تۇرعىدان قاۋىپتى مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ اكەلىنۋىنەن قورعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى مينيستر.
ماسەلەنى ۇكىمەت باسشىسى ا.مامين قورىتىندىلادى. ونىڭ ايتۋىنشا, كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قاتىستى جاعداي كۇردەلى دەڭگەيدە قالىپ وتىر. سوڭعى ەكى اپتادا بارلىق وڭىردە ناۋقاستار سانى كوبەيدى. مۇنىڭ نەگىزگى سەبەبى – ادامداردىڭ سانيتارلىق تالاپتاردى ورىنداماۋى مەن باقىلاۋدىڭ ناشارلىعى. وسىعان وراي مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ شەشىمىمەن دەمالىس كۇندەرى بىرقاتار ءىرى قالا مەن تۇرعىندارىنىڭ سانى 50 مىڭنان اساتىن بارلىق ءوڭىردىڭ ەلدى مەكەندەرىندە قوسىمشا شەكتەۋ شارالارى ەنگىزىلدى.
«بۇل شەشىم جەرگىلىكتى جەرلەردە ناقتى ورىندالۋى ءتيىس. اكىمدىكتەر سانيتارلىق نورمالار مەن قوعامدىق ورىنداردا الەۋمەتتىك اراقاشىقتىقتىڭ قاتاڭ ساقتالۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋى كەرەك. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋىنا قارسى كۇرەس بويىنشا جاڭا شارالار كەشەنىن دايىنداۋدى تاپسىرامىن. ءاربىر وڭىردەگى جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, ىسكە اسىرىلىپ جاتقان شارالاردى تۇزەتۋ بويىنشا جەدەل شارالار قابىلدانسىن», دەدى ا.مامين.
پرەمەر-مينيستر جەكە قورعانۋ قۇرالدارىنىڭ وتاندىق ءوندىرىسىن ۇلعايتۋ جانە ولاردىڭ حالىق ءۇشىن قولجەتىمدى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ شارالارىن قابىلداۋدى, جاساندى تىنىس الۋ اپپاراتتارى مەن جەكە قورعانىش قۇرالدارىنىڭ جەتكىلىكتى قورىن قالىپتاستىرۋدى, ونىڭ مەملەكەتتىك ماتەريالدىق رەزەرۆتە بولۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. اكىمدىكتەرگە ءىرى كاسىپورىنداردىڭ ءوز جۇمىسكەرلەرىن جەكە قورعانىش قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە ءارتۇرلى ينفەكتسيالاردىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن پروفيلاكتيكالىق سانيتارلىق-ۆەتەرينارلىق ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋىن قاتاڭ باقىلاۋ تاپسىرىلدى.
ۇكىمەت باسشىسى حالىقتى جىل سايىنعى يممۋنداۋ جوسپارىن ورىنداۋدى جانە كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قاتىستى قازىرگى جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, ءىس-قيمىل الگوريتمىن جانداندىرۋدى تاپسىردى.
ماشينا جاساۋ سالاسى قارقىندى دامۋدا
ۇكىمەت وتىرىسىندا قازاقستاندا ماشينا جاساۋدى دامىتۋ ماسەلەسى قارالدى.
ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ دامۋى تۋرالى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى ب.اتامقۇلوۆ, مۇناي-گاز سالاسىنداعى ماشينا جاساۋ تۋرالى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ن.نوعاەۆ, سالانىڭ وڭىرلەردە دامۋى تۋرالى قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ج.قاسىمبەك, قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ا.مۇحامبەتوۆ باياندادى. سونداي-اق قازاقستان ماشينا جاساۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى م.پىشەمباەۆ جانە بيزنەس وكىلدەرى بايانداما جاسادى.
ماشينا جاساۋ – ەلىمىزدىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ نەگىزگى درايۆەرلەرى. بيىلعى 5 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكونوميكاداعى قۇلدىراۋعا قاراماستان, ماشينا جاساۋ سالاسىندا ءوندىرىس كولەمى 535 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, بۇل وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەن 18,5%-عا جوعارى. قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا ماشينا جاساۋ سالاسىندا 3 مىڭعا جۋىق كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى, ولار ءارتۇرلى ونىمدەردى – بولشەكتەردەن باستاپ دالدىگى جوعارى تەحنيكالار شىعارۋعا دەيىن يگەردى. وسىلايشا مۇناي-گاز, مەتاللۋرگيا جانە اگرارلىق ونەركاسىپ سەكىلدى ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سەكتورلارىنىڭ قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋدە. سالا سەكتورلارىنا بايلانىستى جەرگىلىكتەندىرۋ دەڭگەيى 35%-دان 95%-عا دەيىن قۇرايدى.
ۇكىمەت باسشىسى ماشينا جاساۋداعى جەرگىلىكتى قامتۋدى ۇلعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. «ەلدەگى اۆتوپاركتىڭ 70%-ىنىڭ قىزمەت ەتۋ مەرزىمى ايتارلىقتاي اسىپ كەتكەنىن نازارعا الساق, بۇل وتە ماڭىزدى. ونى جاڭارتۋ وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ قۋاتىن جۇكتەۋگە, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا, وندىرىستە جانە جولداردا قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە, ەلدە ەكولوگيانى جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ا. مامين.
پرەمەر-مينيستر جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ شەشىمىنە سايكەس, موتورلى كولىك قۇرالدارى ءوندىرىسىن جەرگىلىكتەندىرۋ دەڭگەيىن كەمىندە 50%-عا جەتكىزۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان وراي, اۆتووندىرۋشىلەردىڭ ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋىن باقىلاۋعا الۋ قاجەت. يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنە جەرگىلىكتەندىرۋدى, ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرىپ, ماشينا جاساۋ ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتىن كەڭەيتۋدى, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, ءبىر اي مەرزىمدە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى پاركىن جاڭارتۋ بويىنشا ناقتى ۇسىنىستار ازىرلەۋدى تاپسىردى.
ا.مامين قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى پاركىنىڭ 70%-ى توزعانىن, پايدالانۋ مەرزىمى وتكەنىن اتاپ ءوتتى. قازاقستاننىڭ ازىق-ت ۇلىك حابى رەتىنە قالىپتاسۋىن ەسكەرە وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى پاركىن جاڭارتۋ – ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. ول ءۇشىن جاڭا پەرسپەكتيۆالى وندىرىستەردى قۇرۋ ماقساتىندا ەلگە ينۆەستيتسيالار مەن سەرىكتەستەر تارتۋ قاجەت. بۇدان وزگە, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن جاڭارتۋ كەزىندە ءوز ءوندىرىسى ەسەبىنەن ەڭبەك ونىمدىلىگى جاقسارىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسى ارتادى.
پرەمەر-مينيستر ەنەرگەتيكا جانە يندۋستريا مينيسترلىكتەرىنە مۇناي-گاز جابدىقتارىن وندىرەتىن كومپانيالاردى تارتۋ, وتاندىق ماشينا جاساۋ كاسىپورىندارىنىڭ ءىرى مۇناي-گاز وپەراتورلارىنىڭ ساتىپ الۋلارىنا قول جەتكىزۋىن كەڭەيتۋ, سونداي-اق سالاداعى جۇيەلى كەدەرگىلەردى جويۋ جونىندەگى كەشەندى شارالار بويىنشا ۇسىنىستار دايىنداۋدى تاپسىردى.
ۇكىمەت باسشىسى باسەكەگە قابىلەتتى جوعارى تەحنولوگيالىق ءونىمدى وتاندىق ەكسپورتتاۋشىلار ءۇشىن جاڭا قولداۋ شارالارىن كورسەتۋ مۇمكىندىگىن پىسىقتاۋدى, سونداي-اق پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ اياسىندا وسى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن ونەركاسىپتى دامىتۋ قورىن قۇرۋدى تاپسىردى.
