ايماقتار • 22 ماۋسىم, 2020

تيگەن اۋىلى توزىپ بارادى

1840 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

جاقىندا رەسپۋبليكالىق ءبىر باسىلىمدى شولىپ وتىرعانىمدا «كەلەشەگى جوق اۋىل – بولاشاعى جوق قازاقستان» دەگەن تاقىرىپپەن جازىل­عان ماقالاعا كوزىم ءتۇستى. ماقالانى وقۋ بارىسىندا مەنىڭ كوز الدىمنان, وبلىس ورتالىعىنان شالعايداعى ءوزىمنىڭ تۋىپ-وسكەن اۋىلىم تيگەن­نىڭ قازىرگى ادام ايارلىقتاي جاعدايى كينوداعىداي تىزبەكتەلىپ وتە بەردى.

تيگەن اۋىلى توزىپ بارادى

تيگەن اۋىلى – ۇلى جولدىڭ بويىنداعى ءوز زامانىنا لايىقتى الەۋمەتتىك جاعدايعا قاجەتتى پوش­تا بايلانىسى, مادەنيەت ءۇيى جانە كىتاپحاناسى مەن دارىگەرلىك امبۋلاتورياسى, شاعىن دۇكەنى مەن مونشاسى بار كۇبىرسىپ وتىرعان شاعىن اۋىل ەدى. كەزىندە «وكتيابردىڭ 50 جىلدىعى اتىنداعى» دەپ اتالاتىن كەڭشاردىڭ ورتالىعى شايىر اۋىلىنان ەلۋ شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسىپ, الپىسقا تارتا وتباسى كۇنەلتىس جاساپ وتىرعان تيگەن اۋىلى اتالمىش شارۋاشىلىقتىڭ فەرماسى بولىپ ەسەپتەلەتىن. ءىرى قارانى قوسپاعاندا 20 مىڭداي ۇساق مالى بار, مەملەكەتكە ۇلكەن پايدا كەلتىرىپ وتىرعان ءىرى شارۋاشىلىقتىڭ ءبىر بولىمشەسى بولاتىن. فەرما ورتالىعىنىڭ توڭىرەگى مال جايىلىسىنا كەڭ جانە ماڭىندا بىرنەشە اتقىلاپ تۇرعان ارتەزيان سۋ كوزدەرىن پايدالانىپ سالىنعان بىرنەشە سۋارمالى ەگىستىكتەرى بار-دى. ول ەگىستىكتەردە مال ازىعىنا جەتكىلىكتى جوڭىشقا ەگىلىپ, سونىمەن قاتار كوكونىستەن مول ءونىم الىنىپ ەلگە ەداۋىر ىرىس بولعاندىعى جالعان ەمەس. فەرمانى كەزىندە كو­زىن شارۋامەن اشقان, وبلىسقا بەل­گىلى اۋىل شارۋشىلىعى مامانى الپىسباي ءشۇيىشوۆ باسقاردى. ءىرى-ءىرى شارۋاشىلىقتاردى جەكەشەلەندىرۋ باستالعان جىلدارى توز-توزى شىعىپ باسىنا بۇلت ۇيرىلگەن اۋىلداردىڭ قاتارىندا ءبىزدىڭ تيگەن اۋىلى تۇردى. ەل تاعدىرىنا ءجۇردىم-باردىم قاراعان سولاقاي باسشىلىقتىڭ كەسىرىنەن ءبىزدىڭ اۋىل «كەلەشەگى جوق» دەلىنەتىن اۋىلداردىڭ تىزىمىنە ەندى. ءبىزدىڭ اۋدان, وبلىس باسشىلىعىنان ءوتىنىپ سۇراعانىمىز – اۋىلدا بالا سانى جەتكىلىكتى بولعاندىقتان ءبىر باس­تاۋىش مەكتەپتىڭ كەرەكتىگى ەدى, بىراق ول وتىنىشىمىزگە قۇلاق اسقان ءبىر باسشى بولمادى. قالاي ەكەنى بەلگىسىز ءتۇتىن سانى جونىنەن ءبىزدىڭ اۋىلمەن شامالاس بەكى جانە تۇششىبەك اۋىلدارىنا مەكتەپ ءۇيى سالىنىپ پايدالانۋعا بەرىلىپ, ءبىزدىڭ اۋىل مەكتەبىنىڭ قۇرىلىسىنىڭ قازىعى سول قاعۋلى كۇيىندە قالدى. اتالعان ەكى اۋىل, كۇندەگەنىمىز ەمەس, قازىر ۇلكەن ەلدى مەكەنگە اينالىپ, ەل ىرگەسى ىدىراماستان كۇنەلتىپ وتىر. مەملەكەتتىڭ بايلىعى ادام بولاتىن بولسا, ادامعا ەڭ كەرەگى – اتامەكەنىنىڭ بولاشاعى, ال ونىڭ ورنىنىڭ جەرمەن-جەكسەن بولۋى ولار ءۇشىن ۇلكەن قاسىرەت. بىراق ءبىزدىڭ قاسىرەتىمىزدى ەلەگەن ءبىر لاۋازىم يەسى, ءبىر ەلدىڭ قالاۋلىسى بولعان جوق. اۋىلىندا بالاسىن قاراقانات بولعانشا وقىتاتىن ەڭ بولماسا باستاۋىش مەكتەبى جوق, الەۋمەتتىك سالانىڭ بارلىق تۇر­لە­رىنەن جۇرداي بولىپ, قۇلازىعان اۋىلداعى جۇرتتىڭ قولىنان وتىرعان اتامەكەنىن تاستاي كىم قايدا, باياعى قۋعىن-سۇرگىن جىلدارىنداعىداي جوڭ­كىلە كوشكەننەن باسقا كەلەر شارا قالمادى. كەزىندە ماماندار مەن فەرما جۇمىسشىلارى ءۇشىن سالىنعان ۇيلەر, جىلدا مول ءونىم بەرىپ تۇرعان كوكونىس باۋ-باق­شالارى جانە كىتاپحانا, كلۋب, دارىگەرلىك امبۋلاتوريا, مونشا سىندى الەۋمەتتىك نىساندار – ءبارى قاڭىراپ بوس ادىرا قالدى. ەلدەگى ساۋاتى بار اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ارىزدانىپ بارماعان جەرى, باسپاعان تاۋى قالمادى. ءبارىنىڭ ايتار ءۋاجى ءبىر ء«بىز بىلمەيمىز, ءبارىن جوعارى شەشەدى», ءيا, بولماسا ماسەلەنىڭ ءبارى عۇمىرى ءتۇبى جەتكىزبەيتىن قارجىعا كەلىپ تىرەلەدى. ۋادەلەرىن ءۇيىپ-توگىپ بەرىپ كەتكەن باسشىنىڭ شەتى جوق.

ماستەك قىستاعىنان وتەتىن گاز قۇبىرىن اۋىلدارىڭا جەتكىزىپ بەرەمىن دەپ كەزىندە ۋادە بەرگەن ماڭعىستاۋ اۋدانىنىڭ بۇرىنعى اكىمى جارماعانبەت ايتۋاروۆ قازىر وبلىستىق اكىمشىلىكتە جوعارى لاۋازىمدا وتىر دەپ ەستيمىز, جىگىتتىڭ قىزمەتتە وسكەنى بىزگە قىزعانىش ەمەس, بىزگە ەلگە بەرگەن ۋادەنىڭ ناتيجەسى كەرەك.

اۋىل احۋالىن وڭالتۋ, ەلدى مەكەن­دەردىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ زامانعا ساي لايىقتى تىرلىك كەشۋىنە جاعداي جاساۋ – مەملەكەتتىڭ ۇستانىمى جانە جەر­گىلىكتى جەردەگى باسشىلارعا وسى ماقساتتا ارنايى تاپسىرمالار ب­ەرى­لىپ, مىندەتتەر جۇكتەلگەندىگىن بىلە­­مىز. جۋىردا ماڭعىستاۋ وبلى­سىنىڭ اكىمى س.ترۇموۆ وبلىستاعى بىرقاتار اۋىلداردى ارالاپ ولاردىڭ بۇگىنگى دامۋىنا باعا بەردى, قولداۋ كور­سەتەتىن بولىپ تارقاستى. ءبىر اۋىل­عا جول سالىنسا, ءبىر اۋىلدا كاسىپ­ورىن اشىلىپ, كەلەسى اۋىل­دا الەۋمەتتىك نىسان, شاعىن كاسىپكەرلىك نى­ساندارى بوي كوتەرەتىن بولدى. بۇل جايلى بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارى جارىسا حابار تاراتىپ جاتتى. ءبىز, تيگەندىكتەر, ول جاڭالىقتارعا تەك تەلمىرىپ, تەك قىزىعىپ قاراۋ­عا ءماجبۇرمىز. تيگەننىڭ جانە تيگەندىك­تەردىڭ شەتقاقپاي بولۋىنىڭ سەبەبى نەدە؟ قازاقتا ايتىلاتىن «توقالدان تۋدى» دەلىنەتىن تىركەستى ەرىكسىز تي­گەنگە تەلۋگە تۋرا كەلەتىندەي...

توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيى­نى, بىزگە ۇكىمەت كۇنەلتۋگە جاعداي جاساسا ءبىز اتامەكەنگە كوش باسىن قاي­­تا بۇرعىمىز كەلەدى. بىزگە ول ءۇشىن كوپ نارسەنىڭ كەرەگى شامالى, ءالى تولىق­تاي ەل كەتىپ ۇلگەرمەگەن ءبىزدىڭ تيگەن اۋى­لىنا ەڭ باستىسى باستاۋىش مەكتەپ ءۇيى سالىنسا جانە اۋىلعا تاياۋ جەردەگى ماگيسترالدان گاز قۇبىرى تارتىلسا ەكەن.

 

امانكەلدى مىرزاتاەۆ,

تيگەن اۋىلىنىڭ تۇرعىنى, زەينەتكەر 

 

ماڭعىستاۋ وبلىسى,

ماڭعىستاۋ اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار

شەرحان جانە گاملەت

ونەر • بۇگىن, 15:25

الماتى ماڭىندا جەر سىلكىندى

الماتى • بۇگىن, 15:02