تانىم • 17 ماۋسىم, 2020

ۇياڭدىقتان ارىلۋدىڭ نەسى ۇيات؟

800 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇياڭدىق قازاق حالقىنىڭ قاستەرلى ۇعىمى رەتىندە كۇنى بۇگىنگە دەيىن ۇلتتىق رۋحاني قۇندىلىق ەسەبىندە تۇلعا بەينەسىن, ىشكى تارتىمدىلىقتى استارلاپ جاتقان مىنەز. اسىل ءدىنىمىز دە مۇسىل­مان بالاسىن ۇياتتى بولۋعا شاقىرادى. الايدا ءار نارسەنىڭ اعى مەنەن قاراسىنداي, ۇياڭ مىنەزدىڭ دە ادامعا بەرەرى مەن الارى بار.

ۇياڭدىقتان ارىلۋدىڭ نەسى ۇيات؟

اباي اتامىزدىڭ قارا سوزدە­رى­نىڭ ىشىندە ۇياڭ مىنەزدىڭ ۇلى­لى­عىن دارىپتەيتىن بىرنەشە تۇس­تار­دى بايقاۋعا بولادى. ياعني ۇياڭدىق ادامدى ومىردە كەزدەسەتىن اۋىر جاعدايلاردا تەرىس, جات قىلىق جاساۋدان ساقتايدى, باسقا ادامنىڭ ءومىرى مەن ومىردەگى ءىس-ارەكەتىنە وڭ كوزبەن قاراۋعا شا­­قىرىپ, ەتيكالىق قاعيدا ەسە­بى­ن­دە مادەنيەتتىلىكتىڭ كور­سەت­كى­شى بولا الادى دەسەك ارتىق ەمەس. ەتنوپەداگوگيكالىق تۇجىرىم­دار­عا سۇيەنەر بولساق, ساناعا سىڭگەن مەنتاليتەتتى ىسىرىپ, كوپ­­شىلىك الدىندا قىسىلىپ-قىم­تىرىلماۋ ادام بويىنداعى كىشى­پەيىلدىلىك, ۇلكەندى قۇر­مەت­تەۋ, سىيلاستىق سەكىلدى قاسيەت­تەر­دىڭ, قازاق ۇلتىنا ءتان ناعىز ۇياڭ­دىقتىڭ جويىلۋىنا جول دە­لىن­گەن.

الايدا قوعام مەن زامان تالابى وزگەرگەن سايىن, بويعا سىڭگەن مادەني اسىل قاسيەتتى پەداگوگيكالىق-پسيحولوگيالىق تۇر­عىدا سارالايتىن بولساق, ۇياڭدىق ماسەلەسى ءبىلىم بەرۋدەگى ايتارلىقتاي كەدەرگىلەردى تۋىن­داتادى. ۇياڭدىقتان ارىلۋ – ۇياتسىز بولۋ دەگەن ەمەس. تەك بوي­داعى جاسقانشاقتىق پەن شەكتەن شىققان كومپلەكستى جويۋ.

قازىرگى بالالاردىڭ الەۋمەتتىك ورتادان وقشاۋلانۋى, ادامدارمەن تىكەلەي قارىم-قاتىناسقا تۇسە الماۋى بەلەڭ الىپ وتىر. اسى­رەسە ءوزىم جۇمىس ىستەپ جۇر­گەن مەكتەپ وقۋشىلارىنان ­باي­­قاعانىمدى جەتكىزگىم كەلەدى.

بىرىنشىدەن, تىم بەلسەندى با­لانى جەكە تۇلعا رەتىندە قى­زىق­تىرا ءبىلۋ, تىم جاسقانشاق بالانىڭ كوڭىلىن تابۋعا قاراعاندا الدەقايدا جەڭىل. سالىستىرمالى تۇردە الىپ قاراساڭىز, ۇياڭ بالامەن جۇمىس ىستەۋدىڭ ءبىلىم دەڭ­گەيى­نىڭ جوعارىلاۋىنا سەپتىگى مول.

ەكىنشىدەن, ەموتسيونالدىق قارىم-قاتىناستى ارتتىرا ءتۇسۋ قاجەت. الەۋمەتتىك جەلىنىڭ قۇر­ساۋىنا تۇسكەن بالانىڭ شىنايى كۇلكىسىن كورۋ جانە ونى قۋانتا ءبىلۋ دە جەتىستىكتىڭ كىلتى.

ۇشىنشىدەن, قارىم-قاتى­ناس مادەنيەتى تىم دورەكى وسكىن­دى بايقاعان دا شىعارسىز. مۇم­كىن­دىك بەرسەڭ, ءومىر ءسۇرۋدىڭ زاڭ­دى­لىق­تارىن ۇيرەتۋگە دايىن تۇر بۇگىنگىنىڭ بالاسى. سىپايىلىق پەن داراقىلىق, جاقسىلىق پەن جات قىلىق ارالاسقان تۇستا ۇياڭ بالا ساناسىندا ء«وز الەمىمدە ءوزىم سۇرە بەرەيىن» دەگەن وي قا­لىپ­تاسا باستايدى. وسىدان بارىپ, مىقتىلار ىلگەرى قادام جا­سا­عاندا, مىقتىلىعىن كورسەتە ال­ما­عاندار كەيىن قاراي كەتە بەرمەك.

بىزدەگى اۋمالى-توكپەلى ءبىلىم جۇيەسىندە ءبىلىم العان, الەۋ­مەتتىك مۇقتاجدىق پەن ءسان-سال­تاناتتىڭ اراسىندا تاع­دى­رى تالقىعا تۇسكەن, تاربيەنىڭ تەتىك­تەرىن رۋحاني اڭگى­مەدەن گورى, ينتەرنەتتەن العان, جەكە ويى­نان گورى, كوپشىلىكتىڭ پىكىرىن ما­ڭىزدى سانايتىن بالانى وقى­تۋدىڭ قانشالىقتى اۋىر ەكەن­دىگى راس. دەگەنمەن قازىرگى پەداگوگ-پسيحولوگتار قاۋىمى توپتاعى ۇياڭ بالالاردى انىقتاپ, ولاردىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ جولىندا جۇمىس اتقاراتىن بولسا, ءبىلىم بەرۋدىڭ كەيبىر ولقى تۇستارىن تولتىرار ەدى.

الەۋمەتتىك ورتادا جاعىمدى پىكىر­لەرگە بولەنبەگەن, ىشكى سەزىمدەرىن ەش بۇكپەسىز سىرتقا شى­عارماعان, ءوز ويىن ورتاعا سالىپ, ءوز پىكىرىنە توتەپ بەرە الماعان بالا قوعامنىڭ ەڭ قور­عان­سىز بولىگى بولىپ قالا بەرمەك.

 

قىرمىزى جۇمابەكوۆا,

پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت

 

سوڭعى جاڭالىقتار