پىكىر • 12 ماۋسىم، 2020

ەڭبەك ادامىنا قۇرمەت

245 رەت كورسەتىلدى

ەڭبەك ادامى – الەۋمەتتىك قۇرىلىمداردىڭ ماڭىزدى بول­شەگىنە اينالۋى ءتيىس. ەڭبەك يدەياسى – ازاماتتىق قۇل­شى­­نىستى ارتتىرىپ، قوعامدى توپتاستىرۋشى، يدەيالىق-باع­دارلىق ۇيىستىرۋشىعا اينالا الادى. قوعامنىڭ بار­لىق توبىنا ءتان ەڭبەك يدەياسى ادامداردى الەۋمەتتىك مار­­تەبەسىنە ءبولىپ قاراماستان بارلىعىن تولىق قامتيتىن الە­ۋەتكە يە.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2020 جىل­عى 5 مامىردا «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە بەرگەن سۇح­­باتىندا «شىندىقتى ايت­ساق، شەتەلدەر­دە حالقىمىز نا­عىز ەڭبەكقور جۇرت رەتىن­دە ءالى تانىلا قويعان جوق. بۇل ءبىز­دىڭ بەدەلىمىزگە دە ەداۋىر نۇق­سان كەلتىرەدى. قاجىر­لى ەڭ­بەكتىڭ ارقاسىندا عانا كوپ ماسەلەنى شەشىپ، مەم­لە­كە­تىمىزدى دامىتامىز، ءال-اۋقا­تى­مىزدى ارتتىرامىز»، دەگەن بولا­تىن.

الەۋمەتتىك ءومىردى ەڭبەك يدەيا­سى اياسىندا ۇيىم­داس­تى­رۋدى مەملەكەت دام­ۋى­نىڭ ال­عى­­شارتى رەتىندە قاراۋ ورىندى. قوعامدىق قاتى­ناس­تار­دا جۇمىس ىستەگىسى كەلمەيتىن جاس­تاردىڭ بولۋى، اۋادان اقشا جاساپ، تەز تابىسقا كەنەل­گى­­­سى كەلەتىن ويلاردىڭ تارالۋى، جەڭىل جۇمىستى مىسە تۇ­­­تا­تىن ادامدار قاتارىنىڭ كو­­بەيۋى جالپى قوعامدىق سانا­­نىڭ پروگرەسسيۆتىلىگىنە قار­سى سالماق تۋدىرۋى مۇم­كىن. سوڭعى وقيعالار تىزبە­گىن­دە كۇ­ماندى قارجىلىق ين­س­­تي­تۋت­تار­­دىڭ قىزمەتىنە، ەست­را­دا جۇل­­دىزدارىنىڭ لوتو­­رەيا­سىنا قا­­تىسۋ سەكىلدى پاتەر­نا­ليس­تىك كوڭىل-كۇيدى كوبەي­تە­تىن شا­را­لار­عا كوپتەگەن ادامدار تار­تى­­لىپ جاتىر.

قوعامدىق سانادا كەڭ ەتەك الىپ كەتۋى مۇمكىن توعى­شار­لىق، ماسىلدىق، ەنجارلىق سە­كىلدى الەۋمەتتىك باعدارلار ور­ناي باستاعاندا ەڭبەك ەتۋگە دە­گەن ىنتا مەن جىگەر ازايىپ، جۇ­مىس ونىمدىلىگى تومەندەي تۇسە­دى. ادام مۇمكىندىكتەرىن اسى­را باعالاپ، ەڭبەك نارى­عىن قازىردەن تسيفرلى تەح­نو­­لوگيالاردىڭ قولىنا ۇستا­تۋ تۋرالى بولجامدار راس­­قا اينال­عان كۇننىڭ وزىندە ونىڭ كوكجيەگى ازىرگە كوز قا­رىق­­­تى­رادى. ەندەشە ەڭبەك كۇشىن ۇيىم­داستىرۋ، كادرعا ارقا سۇ­يەۋ بۇگىندە وزەكتى بولىپ قالا بەرمەك.

وسى رەتتە، ادام كاپيتا­لى تۋ­رالى تۇجىرىمدار تەك وزىق شىق­­قانداردى ماراپات­تاپ، كو­­تەر­مەلەۋگە باعىت­تال­عان­دى­­عىن اتاپ وتكەن ءجون. الەۋ­مەت­تىك-ەكونوميكالىق سايا­سات­تىڭ نىسانى دا، ونىڭ جۇزەگە اسۋ نۇكتەسى دە الەۋمەتتىك قۇ­رى­­لىمدار بولىپ تابىلادى. ەكە­­ۋىنىڭ اراسىنداعى بەرىك الەۋ­­مەتتىك ءتارتىپ ارىپتەستىككە ۇلا­­سىپ، ماقساتتى مەجەلەرگە قول جەتكىزۋى كەرەك. ەلدىڭ ءال-اۋقا­تىنىڭ ءوسۋى مەن دامۋى وسى الەۋمەتتىك ءتارتىپتىڭ تسير­كۋ­­لياتسياسىنا تىكەلەي باي­لا­نىس­­تى.

ەلدەگى كوروناۆيرۋس ىندە­تى­نە­ بايلانىستى ورناعان تو­تەن­شە جاعداي ۋاقىتىندا ەل­دى­ڭ قاۋىپسىزدىگى دارىگەرلەر مەن پوليتسەيلەردىڭ قولىنا قارا­­دى. سول سەكىلدى، كەز كەلگەن جۇمىسشى كۇشىن تالاپ ەتەتىن سالالاردىڭ بارلىعى قارا­­پايىم ادامداردىڭ ەڭبەك قو­لىنسىز ءبىر قادام العا باس­پايتىنى بەلگىلى. وسى ورايدا، قوعامدا ەڭبەك ادامىنىڭ الەۋ­مەتتىك بەت-بەينەسىن قا­لىپ­تاستىرۋ، ادال ەڭبەككە ىن­تا­لاندىرۋ ماڭىزدى ماسە­لە­لەر­دىڭ ءبىرى ەكەندىگى ءسوزسىز.

ەڭبەك ادامىنىڭ دارە­جە­سى مەن قوعامداعى ورنىن ايقىنداۋ بىرنەشە ماسە­لە­لەر­گە بايلانىستى قاجەت ەتىلەدى. بى­­رىن­شىدەن، الەۋمەتتىك سا­لا­­­داعى وزگەرىستەر قازاق­ستان ەكونوميكاسىنىڭ مۇم­­كىن­دىك­تەرىنە سايكەسە بەر­مەيدى. ەكىن­شىدەن، اسىرە سايا­سي­لانعان توپتار مەن پو­پۋ­ليس­تىك ۇر­ان­­داردىڭ كوبەيۋى مەملە­كەت دەڭگەيىندە ەڭبەك ادا­مى­نىڭ ءرولىن ءوسىرۋدى قاجەت ەتەدى. ۇشىنشىدەن، قاي­تىم­دى الەۋمەتتىك ساياسات. قو­عام­نىڭ ءالجۋاز توپتارىنا باعىت­تالعان الەۋمەتتىك پاكەتتەر جۇرتشىلىقتىڭ ەڭبەككە قۇل­شى­­نىسىنا كولەڭكە تۇسىرمەۋى ءتيىس. تورتىنشىدەن، جاستارعا تاربيە بەرۋدىڭ باستى قۇرالى رەتىن­دە ەڭبەك يدەياسىن ىلگەرى­لە­تۋ قاجەت. بەسىنشىدەن، الەۋ­مەت­تىك جاۋاپكەرشىلىكتى كو­ت­ە­رىپ، ءوز تاعدىرىن قولىنا الا­­تىن جەتىلگەن تۇلعالاردى قا­­­لىپ­­تاستىرۋ.

ءار سالادا ەڭبەك ادامى ءۇشىن كورسەتىلەتىن قىزمەت پەن الەۋمەتتىك كوتەرمەلەۋلەردە جەڭىلدىكتەر قاراستىرۋدىڭ يدەولوگيالىق ءمانى بار. وز­بەك­­ستان تاجىريبەسىندە كوشە سى­پى­رۋشىسىنا ءۇي كەزەگىن الار­دا باسىمدىق بەلگىلەنگەن. ال اعىلشىنداردا الەۋمەتتىك ستيمۋل كوزدەلگەن ۆيكتوريا كرەسىنىڭ لاۋرەاتى قاتارداعى جاۋىنگەر بولعان كۇننىڭ وزىن­دە شەرۋ ۋاقىتىندا گەنەرال شەن­دىلەردىڭ الدىندا كەلۋگە تولىق قۇقىلى.

«ەڭبەك – ءبارىن جەڭبەك» قو­عام­نىڭ ۇرانىنا اينالۋ ءۇشىن دە كوزقاراستىق، اقپاراتتىق ىقپال ەتۋ قۇرالدارى ارقىلى ۇز­­دىك­سىز جۇمىس جۇرگىزىلۋى ك­ە­رەك. اسىرەسە ەڭبەكتى باعا­لاۋ، ءوز سالاسىنىڭ مامانى بولۋ، ادال قىزمەت ەتۋ تاعى باسقا قۇن­­دى­­­لىق­تار باستى نازاردا بول­­عا­نى شارت.

ەڭبەك ادامى يدەياسى الەۋ­مەت­تىك تۇرلاۋلى كۇشكە اينال­ۋى ءۇشىن ەڭبەك ادامىنىڭ بەي­نە­­لىك ۇلگىدەگى الەۋمەتتىك پورت­رەتىن قالىپتاستىرعان ورىن­دى سەكىلدى. ول مۇعالىم، دارىگەر، ما­شينيست، اسپازشى بولۋى دا مۇم­كىن. كاسىبى مەن قىزمەتى وڭ باعالانعان سالانىڭ ەڭبەك ادا­مىنىڭ پورترەتى مەن ءتۇسى، فورماسى الەۋمەتتىك ۇلگىلەردە (توس­بەلگى، مەكتەپ فورماسى سە­كىلدى) بەينەلەنىپ، قوعامدا ادال ەڭبەككە دەگەن وڭدى رەزو­نانستىق كۇي تۋدىرۋعا باعىت­تالۋى ءتيىس. بۇل رەتتە، ەڭبەك­كە ىنتالاندىرۋدىڭ باسقا دا ويلاستىرىلعان ءادىس-تاسىل­دە­­رى­نىڭ جۇيەسىن ازىرلەۋگە بو­لا­­دى.

قورىتا كەلگەندە، ەڭبەك ادامى يدەياسى جالپى حالىقتى ەڭبەككە جۇمىلدىرىپ، ەڭبەك ادامىنا دەگەن قۇرمەتتى ارتتىرۋى ءتيىس.

ماركەتينگ دامىعان زاماندا ءىرىلى-ۇساق كومپانيالار ەڭبەككە ىنتالاندىرۋدىڭ ءتۇرلى تاسىلدەرىن وندىرىسكە ەن­دى­رۋدە. مۇنداي جەكەلەگەن مى­سالدار ارقىلى ولاردىڭ تا­بىستى كاسىبىنىڭ قۇپياسىن تۇ­سىن­­دىرۋگە بولار ەدى. سول سە­كىل­دى، مەملەكەت دەڭگەيىندە تۇتاس ءبىر يدەولوگيالىق قون­دىر­­ما ارقىلى ەڭبەككە دەگەن ادام­داردىڭ قارىم-قاتى­نا­سىن وز­گەرتىپ، حالىقتىڭ ءال-اۋقا­تى مەن تابىسىنىڭ ارتۋىنا قول جەتكىزۋگە بولادى.

جالپى ەڭبەك ادامى يدەيا­­­­سى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2019 جىلعى 2 قىركۇيەكتەگى «سىن­­دارلى قوعامدىق ديالوگ – قا­زاق­ستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى جول­داۋىندا قويىلعان ماق­سات­تار مەن مىندەتتەرگە ساي ك­ەلە­دى. وندا كاسىپكەرلىكتى دا­مىتۋ ساناعا سىڭگەن پاتەر­ناليستىك پيعىل مەن ماسىل­دىق­­تان ارىل­تۋ­عا مۇمكىندىك بە­رە­­­تىندىگى اي­قىندالعان. ەڭبەك ادامىنا مەم­لەكەت تا­را­­­­پىنان مارتەبە بەل­­گى­لەپ، كو­­­تەرمەلەۋ ماڭىزدى. بۇل ادام­­­داردى سەنىمدىلىككە، جەكە بەل­­­سەندىلىككە، ماقساتتار مەن وي­­لاردىڭ بىرلىگى ارقىلى تۇ­­راقتىلىق پەن ۇيلە­سىم­دى­لىكتى قام­تاماسىز ەتۋگە ات­سا­لى­­سۋعا ۇندەيدى. وسىلايشا قا­­زىر­گى تاريحتىڭ ەڭ قيىن سات­تە­­رىن­دە ءوزىمىزدى جانە مەم­لە­­كەت­تى­­لى­گىمىزدى ساقتاۋ ءۇشىن بو­يى­مىزعا جاقسى قاسيەت­تەر­دى، قۇن­دىلىقتاردى قالىپ­تاس­تى­­­رامىز. وسى ماقساتتاردى جۇ­­زەگە اسىرۋدا ەڭبەك ادامى يدەيا­­سى ءوزىنىڭ ۇلەسىن قوسارى ءسوز­سىز.

 

نۇرعيسا كوشەروۆ،

ساياساتتانۋشى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار قايتا ارزانداي باستادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:26

قاسقىر بەينەلى قاسىق

تاريح • بۇگىن، 09:01

رۋح بەينەسى

ونەر • بۇگىن، 08:52

كيمەشەك

رۋحانيات • بۇگىن، 08:49

وزىمىزگە ءوزىمىز جاساعان قاستىق

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:47

جول بويىندا «جىلقى» تۇر

ايماقتار • بۇگىن، 08:45

الاياقتاردان اباي بولايىق

قوعام • بۇگىن، 08:41

قامقورلىق – كوڭىلگە دەمەۋ

ايماقتار • بۇگىن، 08:38

Aulafit اۋرۋدان قورعايدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:36

اۋىلداعىنىڭ اقشاسى از

قوعام • بۇگىن، 08:25

مۇناي ءوندىرۋ ارتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:11

سەناتور – سايلانعان وڭىرىندە

ساياسات • بۇگىن، 07:51

«ساتەمىر حان» كىم؟

رۋحانيات • كەشە

«ەسىل وزەن»

ونەر • كەشە

تاسادا قالعان تۇلعا

تاريح • كەشە

ساحنا سۋرەتكەرى

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار