سۋرەت «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارحيۆىنەن الىندى
كەي وڭىرلەردە كارانتين كۇشەيدى
«قازىرگە دەيىن 7 ملن-داي ادامنان كوروناۆيرۋس انىقتالدى, 400 مىڭ ادام كوز جۇمدى. ەۋروپادا جاعداي جاقسارعانىمەن, جاھاندىق احۋال ناشارلاپ بارادى. سوڭعى 9 كۇندە ۆيرۋس انىقتالعانداردىڭ سانى تاۋلىك سايىن 100 مىڭنان اسىپ ءتۇسىپ وتىر. ءتىپتى جەكسەنبى كۇنى 136 مىڭعا جەتتى», دەدى گەبرەيسۋس. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ماماندارىن ۆيرۋستىڭ سيمپتومسىز تارالۋى مەن ايماقتاردا ءورشي ءتۇسۋى الاڭداتىپ وتىر. ولار ءۇشىن پاندەميانىڭ ەكىنشى تولقىنىنىڭ الدىن الۋ ماسەلەسى دە وتە وزەكتى.
قازاقستانداعى جاعداي دا كوڭىل كونشىتپەيدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ Twitter-دەگى پاراقشاسىندا: «ۇكىمەتتىك كوميسسيانىڭ بارلىق ءىس-ارەكەتىنە قاراماستان, ىندەتكە شالدىققان ازاماتتارىمىز ازايماي وتىر. كوروناۆيرۋستىڭ ەكىنشى تولقىنىنىڭ قاۋپى سەيىلمەگەنىن ددۇ دا راستادى. وتانداستارىمىزدى جاپپاي اۋرۋعا شالدىعۋدان قاشىپ, ىندەتتەن قورعانۋدىڭ جولدارىن (ارا قاشىقتىقتى ساقتاۋ, دەزينفەكتسيا, جەكە تازالىق, بەتپەردە كيۋ) ۇستانۋعا تاعى دا شاقىرامىن», دەپ جازعانى بەكەر ەمەس.
شىنىندا, توتەنشە جاعداي اياقتالعاننان كەيىن حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگىندە بوساڭسۋ پايدا بولعان سياقتى. اتاپ ايتقاندا, 11 مامىرعا دەيىن ەلىمىزدە 5 مىڭنىڭ اينالاسىنداعى ادام ۆيرۋس جۇقتىرعان بولاتىن. ءبىر ايعا جەتپەيتىن ۋاقىتتا بۇل كورسەتكىش 2,5 ەسە كوبەيدى. ياعني ەلىمىزدە ىندەتكە شالدىققاندار 13 مىڭنان اسىپ ءتۇسىپ وتىر.
تۇركىستان جانە قىزىلوردا وبلىستارىندا كارانتيندىك شەكتەۋ شارالارى ەپيدەميالىق جاعداي تۇراقتالعانعا دەيىن ۇزارتىلدى. مىسالى, شىمكەنت قالاسىندا سىرقاتتانۋ دەڭگەيىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى كارانتين 22 ماۋسىمعا دەيىن جالعاسادى. ال قىزىلورداداعى «قامباش» دەمالىس ورنىنىڭ جۇمىسى توقتاتىلدى. ايماقتاعى بالالار ساۋىقتىرۋ لاگەرلەرىن ىسكە قوسۋ مەرزىمى دە كەيىنگە شەگەرىلىپ وتىر.
ماڭعىستاۋ وبلىسىندا سOVID-19 ىندەتىن جۇقتىرعانداردىڭ 7%-عا ارتۋىنا بايلانىستى 8 ماۋسىمنان باستاپ كارانتيندىك شارالار قايتا كۇشەيتىلدى. ايماقتاعى باس سانيتارلىق دارىگەردىڭ قاۋلىسىمەن بىرقاتار نىساندار جۇمىسىن توقتاتتى. قاۋلىدا كارانتيندىك ءىس-شارالاردىڭ ءتارتىبى مەن مەرزىمدەرى COVID-19 كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋ جاعدايىنىڭ وزگەرۋىنە سايكەس وزگەرتىلۋى مۇمكىن ەكەنى كورسەتىلگەن.
الماتى وبلىسىنىڭ باس سانيتارلىق دارىگەرى قايرات بايمۇحامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, وڭىردەگى كوروناۆيرۋس جاعدايى كارانتين تالاپتارىن جەڭىلدەتكەننەن كەيىن ءورشي باستاعان. ياعني كارانتين كەزىندە اۋرۋدىڭ تارالۋ كورسەتكىشى 2%-دان اسپاعان بولسا, بۇگىندە 5,5%-دى كورسەتىپ تۇر. اسىرەسە ۆيرۋستىڭ تارالۋ قارقىنى تالدىقورعان قالاسىندا جوعارى. وسىعان بايلانىستى 6 ماۋسىم كۇنى تالدىقورعاننىڭ باس سانيتارلىق دارىگەرى جاڭا قاۋلى شىعاردى, وبلىس ورتالىعىندا كارانتين رەجىمى جالعاسادى. بىراق بلوك, سانيتارلىق بەكەتتەر قويىلمايدى, ەشبىر نىسان جابىلمايدى. تەك قاتاڭداتۋ شارالارى وبەكتىلەردىڭ جۇمىس ۋاقىتىن قىسقارتۋعا عانا اسەر ەتەدى. ال دەزينفەكتسيالاۋ جۇمىستارى قوعامدىق ورىنداردا, حالىق كوپ شوعىرلاناتىن جەرلەردە, تۇرعىن ءۇي كىرەبەرىستەرىندە كۇندە جۇرگىزىلەدى.
اقتوبەنىڭ شالقار اۋدانىندا دا كەشەدەن باستاپ كارانتين كۇشەيدى. حالقى 50 مىڭعا جەتپەيتىن اۋداندا ءبىر اپتادا 19 ادام ۆيرۋس جۇقتىرعان. اتىراۋ وبلىسىنىڭ قۇرمانعازى اۋدانىنا قاراستى اقكول اۋىلدىق وكرۋگى دە كارانتينگە جابىلىپ, اۋىلعا كىرىپ-شىعۋعا تىيىم سالىندى. اتالعان اۋىلدا 18 ادامنان كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى انىقتالىپ, ءبىر ادام قايتىس بولعان. سوندىقتان دا قۇرمانعازى اۋدانى باس سانيتارلىق دارىگەرى كارل وتاروۆتىڭ قاۋلىسىمەن كارانتيندىك شارالار 18 ماۋسىمعا دەيىن ۇزارتىلىپ وتىر.
ال دۇيسەنبى كۇنى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ Facebook-تەگى رەسمي پاراقشاسى ارقىلى سۇحبات بەرگەن باس مەملەكەتتىك سانيتارلىق دارىگەر ايجان ەسماعامبەتوۆا الماتى مەن نۇر-سۇلتان قالالارىنداعى كارانتين تالاپتارىنا توقتالدى. «ناۋقاستار سانىنىڭ ارتۋى – كارانتيندى كۇشەيتۋ نەمەسە جۇمسارتۋدىڭ جالعىز فاكتورى ەمەس. الماتى وبلىسىن الىپ قاراساق, ءبىر اپتا ىشىندە اۋرۋ ءوسىمى 7%-عا ارتقان, سوندىقتان كارانتين كۇشەيتىلدى. نۇر-سۇلتان مەن الماتىداعى كورسەتكىش 7%-دان تومەن. بىراق سوڭعى اپتاداعى وقيعالاردىڭ 30%-ى وسى قالالارعا تيەسىلى. توتەنشە جاعداي رەجىمىنەن كەيىن اشىلعان نىسانداردىڭ جۇمىسىن تەكسەرەتىن مونيتورينگتىك توپ نىسانداردىڭ 53%-ى ەرەجە بۇزعانىن انىقتادى», دەدى باس سانيتار.
سيمپتومى جوقتار ستاتيستيكاعا ەنبەيدى
بۇعان دەيىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى كۇن سايىن كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن جۇقتىرعان ناۋقاستار بويىنشا ستاتيستيكا جۇرگىزىپ كەلدى. ستاتيستيكاعا اۋرۋ بەلگىلەرى بولسىن, بولماسىن, ۆيرۋس انىقتالعانداردىڭ بارلىعى ەنىپ كەلگەن بولاتىن. ەندى مينيسترلىك كلينيكالىق بەلگىلەرى بار ازاماتتاردى عانا ەسەپكە الىپ, سيمپتومى جوق تاسىمالداۋشىلاردىڭ سانىن جەكە جاريالاي باستادى. «بۇل حالىقارالىق تاجىريبە جانە ءتۇرلى ەلدەردە قولدانىلىپ كەلەدى. بۇلاي بولۋدەگى ماقسات – سيمپتوماتيكالىق ەمدەۋدى قاجەت ەتەتىن ناۋقاستاردىڭ سانى بويىنشا جاعدايدى كورسەتۋ. اۋرۋ بەلگىلەرى جوق ادامدار اينالاسىنداعىلارعا ەداۋىر ەپيدەميالىق قاۋىپ توندىرەدى. بۇگىندە ەلىمىزدە تەستىلەۋ ارقىلى كۇن سايىن انىقتالىپ جاتقان جاعدايلاردىڭ 60%-عا جۋىعى – سيمپتومسىز تاسىمالداۋشىلار», دەپ حابارلادى مينيسترلىك.
باس سانيتار ا.ەسماعامبەتوۆا ەلىمىزدە ۆيرۋستىڭ وتكەن اپتاداعى تارالۋ دەڭگەيىن وسى ءتارتىپ بويىنشا ءتۇسىندىرىپ بەردى. «وتكەن اپتاداعى كۇندەلىكتى ناۋقاستار ءوسىمى 1,9 % بەن 4,7% ارالىعىندا بولدى. بۇل – سيمپتومدى جانە سيمپتومسىز ناۋقاستاردىڭ جالپى سانى. ناۋقاستاردى 3 ماۋسىمنان باستاپ, سيمپتومدى جانە سيمپتومسىز دەپ بولە باستادىق. 3-7 ماۋسىم ارالىعىندا 1357 سيمپتومسىز, 1073 سيمپتومدى ناۋقاس تىركەلدى. ولاردىڭ 45%-ى ناۋقاستارمەن بايلانىستا بولسا, 40%-ى – پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋدەن وتكەندەر. اۋرۋ بەلگىلەرىن بايقاپ, دارىگەرگە حابارلاسقاندار 10%-دى قۇراسا, شەتەلدەن كەلگەندەر – 5%», دەدى ول.
كەشە نۇر-سۇلتان قالالىق قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ساۋلە قيسىقوۆا ەكى توپتاعى ناۋقاستارعا قالاي ەم-دوم جاسالاتىنىن بىلايشا ءتۇسىندىردى: «كلينيكالىق بەلگىلەرى جوق ۆيرۋس تاسىمالداۋشىلارعا قاتىستى ستاتيستيكا جەكە جۇرگىزىلەدى. بۇگىندە ەلوردادا كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ 60%-ى كلينيكالىق بەلگىلەرى جوق ۆيرۋس تاسىمالداۋشىلار بولىپ وتىر. بۇل شارا مەديتسينالىق كومەكتى ۇتىمدى ءارى ۋاقتىلى كورسەتۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن جاسالۋدا. سيمپتومى بار ناۋقاستارعا كوبىرەك كوڭىل بولىنەدى. ال اۋرۋ بەلگىسى جوق ءۇي كارانتينىندەگى ادامدارعا ەمحانالار ارنايى نۇسقاۋلىق بەرىپ, قاشىقتان باقىلايدى. ناۋقاستار قاجەتتى اپپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتىلىپ, ولاردىڭ جاعدايىن ءبىلۋ ءۇشىن كۇن سايىن قوڭىراۋ شالىنادى. كلينيكالىق بەلگى پايدا بولعان كەزدە, ولار بەلگىلەنگەن اۋرۋحانالاردا تەكسەرىلەدى. وسى ورايدا وكپەنى رەنتگەنگە نەمەسە كومپيۋتەرلىك توموگرافياعا تۇسىرەدى. قورىتىندىعا سايكەس ەم-دوم جۇرگىزىلەدى».
وكىنىشكە قاراي جارتى جىلدان بەرى الەمدى الەككە سالعان ىندەتكە سەنبەيتىندەر ارامىزدا كۇن ساناپ كوبەيىپ بارادى. بۇل ۆيرۋستىڭ تارالۋىنان دا قاۋىپتى دەسەك ارتىق ايتقان بولمايمىز. ستاتيستيكانىڭ كۇن ساناپ ءوسۋى ساقتىققا سالعىرت قاراۋعا جول بەرمەۋ كەرەكتىگىن ايقىن كورسەتەدى.
