ايماقتار • 04 ماۋسىم, 2020

«مەملەكەتتىك رامىزدەردى قابىلداۋ جەڭىل بولا قويعان» - تاريحشىلار

480 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

مەملەكەتتىك رامىزدەر كۇنىنە وراي الماتىداعى قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وتاندىق تاريحشى عالىمدار مەن ساياساتكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن باسقوسۋ ءوتتى. بۇل تۋرالى وقۋ ورنىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.

«مەملەكەتتىك رامىزدەردى قابىلداۋ جەڭىل بولا قويعان» - تاريحشىلار

Zoom پلاتفورماسىندا ۇيىمداستىرىلعان ونلاين شارادا قازاق ەلىنىڭ ەگەمەندىگىن ايقىندايتىن اتاۋلى داتانىڭ ماڭىزى مەن ءمانى باستى اڭگىمە وزەگىنە اينالدى.

جيىندى قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ الەۋمەتتىك دامۋ جونىندەگى پرورەكتورى جاڭاگۇل سۇلتانوۆا اشىپ, شارا قاتىسۋشىلارىن اتاۋلى كۇنمەن قۇتتىقتادى.

– بولاشاعى باياندى, كەلەشەگى كەمەل ەلىمىزدىڭ باستى بەلگىسى, ول – مەملەكەتتىك رامىزدەرىمىز. مەملەكەتتىك رامىزدەر – بۇل كەز كەلگەن ەلدىڭ ەگەمەندىگى مەن بىرتۇتاستىعىن بەينەلەيتىن, ونىڭ اجىراعىسىز اتريبۋتتارىنىڭ ءبىرى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتىك تۋ, مەملەكەتتىك ەلتاڭبا جانە مەملەكەتتىك گيمن مەملەكەتتىك رامىزدەر بولىپ تابىلادى. ولاردى رەسمي تۇرعىدا قابىلداۋ ىسىنە قازاقستاندىقتار ايرىقشا كوڭىل بولگەن. بۇل ءوز كەزەگىندە ەلىمىز ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن ايقىن اڭعارتسا كەرەك, – دەدى ءوز سوزىندە جاڭاگۇل سۇلتانوۆا.

باسقوسۋدا ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ارحەولوگيا ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى اۋەزحان شاشاەۆ, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ارمان ءجۇمادىل, Nur Otan پارتياسى الماتى قالاسى المالى اۋداندىق فيليالى توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى سالتانات احمەتجانوۆا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ۇلانى «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ پودپولكوۆنيگى ارحات تاتتىمبەتوۆ جانە تاعى باسقالار اتاۋلى كۇننىڭ ەرەكشەلىگى, رامىزدەردىڭ وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىندا ۇلتجاندىلىق قاسيەتتى قالىپتاستىرۋداعى ءرولىن اڭگىمەلەدى.

­– مەملەكەتتىك رامىزدەر – بۇل ەگەمەندىگىمىزدىڭ بەرىك نەگىزىنىڭ ءبىرى. ولار تاۋەلسىزدىكتىڭ قاسيەتتى بىرىكتىرۋشى وبرازىن بىلدىرەدى. رامىزدەرسىز مەملەكەت بولمايدى. قازاق تاريحىندا ءارتۇرلى  رامىزدەر بولدى. مىسالى ابىلايدىڭ اق تۋى دەگەن سياقتى. بىراق ءبىر وكىنىشتىسى كەڭەس داۋىرىندە ولاردىڭ ەشقايسىسىن ساقتاۋعا مۇمكىندىكتەر جاسالمادى. كوممۋنيستىك يدەولوگيا ونىڭ ءبارىن ەسكىنىڭ سارقىنشاعى دەپ قاراستىرىپ تاريحي  جادىگەرلەردى جويۋعا تىرىستى. بۇگىنگى مۋزەيلەردەن سولاردىڭ بىردە ءبىرىنىڭ تابىلماۋى وسىنىڭ ايعاعى, – دەدى جيىن بارىسىندا ءسوز العان قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاريح كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ەرداۋلەت بەرلىباەۆ.

ال اۋەزحان شاشاەۆ رامىزدەردى قابىلداۋ بارىسىنداعى وقيعالارعا شولۋ جاسادى.

– تاۋەلسىزدىگىن ەندى جاريالاعان ەلىمىز ءۇشىن مەملەكەتتىك رامىزدەردى قابىلداۋ راسىندا دا جەڭىل بولا قويعان جوق. ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن مەكەمەلەر اسا جاۋاپتى ءىستى جان-جاقتى ىزدەنىسپەن, مۇقيات دايىندىقپەن قولعا الدى. الدىمەن 1992 جىلدىڭ باسىندا جوعارعى كەڭەستىڭ تورالقاسى مەملەكەتتىك سيمۆوليكانى دايىنداۋ بويىنشا جۇمىس توبىن قۇرۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدادى. وسى قۇجاتقا سايكەس ارنايى شىعارماشىلىق كوميسسيا قۇرىلدى. ونىڭ قۇرامىنا بەلگىلى زاڭگەرلەر مەن قوعام قايراتكەرلەرى كىردى. كوپ  كەشىكپەي  ەلتاڭبا, تۋ جانە ءانۇران جوبالارىن جاساۋعا كونكۋرس جاريالاندى, – دەپ اتاپ ءوتتى اۋەزحان شاشاەۆ.

تاريحشىنىڭ مالىمەتىنشە, رامىزدەر جوبالارىن جاساۋ كونكۋرسىندا 600-دەن استام ادام قاتىسقان ەكەن. مەملەكەتتىك تۋ ەسكيزدەرى بەينەلەنگەن شىعارماشىلىق ەڭبەكتەرى بار تۇسكەن ءوتىنىم 1200-ءدى قۇراعان. سونداي-اق كونكۋرسقا بولاشاق ەلتاڭبانىڭ 245 سۋرەت جوباسى مەن 67 سۋرەتتەمەسى جانە ءانۇراننىڭ 750 نۇسقاسى ۇسىنىلىپتى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, قازاقستاننىڭ ازاتتىعىن ايشىقتايتىن نىشاندار وسىدان 28 جىل بۇرىن بەكىتىلگەن بولاتىن. سودان بەرى اتالعان داتانى بارشا وتانداستارىمىز ايتۋلى مەرەكە رەتىندە اتاپ ءوتىپ كەلەدى.

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار