پرەزيدەنت • 28 مامىر، 2020

پرەزيدەنت ءسوزى – ەل ەرتەڭىن ويلاۋدىڭ ناقتى دالەلى

82 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ ءۇشىنشى وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىنەن كوڭىلگە كوپ نارسەنى تۇيۋگە بولادى. ەل ەرتەڭىن ويلاعان پرەزيدەنت دارىندى جاستاردىڭ شەتەلگە كەتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋدى سۇرادى. جانە دەر كەزىندە اۋدارعانى دا كوڭىلگە قونىمدى. شەتەلدە وقۋعا قۇمار جاستاردى ەلگە قايتارۋ تۋرالى ماسەلە كوپ جەردە كوتەرىلىپ ءجۇر. 

شەتەلدە وقىعان جاستاردىڭ ءوز سالت-ءداستۇرىن، ءتىلىن، ءدىلىن ۇمىتىپ كەتىپ جاتقانىنىڭ دا كۋاسى بولىپ جۇرگەنىمىز جاسىرىن ەمەس. قازىرگى جاستاردىڭ باسىم كوپشىلىگى جوعارى ءبىلىمدى نەگە قازاقستاندا المايدى؟ ونىڭ سەبەپتەرىن دە مەملەكەت باسشىسى اتاپ ايتتى، «سونىڭ ءبىرى – جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتسىزدىگى». وسىعان وراي ءبىلىم گرانتتارىن كوبەيتۋ ارقىلى بۇل ماسەلەنى شەشۋدى جولعا قويدى.

جوعارى وقۋ ورنىندا ۇستازدىق ەتكەنىمە بيىل 25 جىل بولدى. ءبىر بايقاعانىم – جىل وتكەن سايىن جاستار وزگەرىپ كەلە جاتىر. قازىرگى جاستاردى جاڭا زاماننىڭ جاستارى دەيمىز. ارينە، زامانعا ساي وزگەرگەن، جاڭارعان جاقسى عوي. بىراق ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدان اجىراپ بارا جاتقانىمىز قىنجىلتادى. ءوز تىلىنە مەنسىنبەي قارايتىن، كەيدە سول قازاقشا سويلەگەنىنەن ۇيالاتىن ۇرپاق ءوسىپ كەلەدى. اعىلشىن تىلىنە باسىمدىق بەرىلگەلى ءوز انا ءتىلىمىزدىڭ قادىرى كەتتى. قازىر قاراكوز بالالارىن ورىس، اعىلشىن مەكتەپتەرىنە وقىتۋعا بەرىپ جاتقان اتا-انالاردى كورگەندە جانىم اۋىرادى. ارينە، وزگە تىلدەردى دە بىلگەنى جاقسى دەيسىز عوي. ءسويتىپ ءجۇرىپ ءوز ءتىلىمىز وزگە تىلگە جۇتىلىپ كەتپەسە ەكەن! ماسەلەن، بىزدەر Thomson Reuters، Scopus  بازالارىنداعى اعىلشىنشا عىلىمي جۋرنالدارعا ماقالا شىعارۋ ءۇشىن جۇزدەگەن مىڭ تەڭگە اقشا تولەيتىنىمىزدى دە جاسىرمايمىز. قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى، قازاقستان تاريحى، قازاق مادەيەتتانۋى سالالارى بويىنشا جازىلعان ماقالالارىمىزدى اعىلشىنعا اۋدارىپ، شەتەلدىك اعىلشىن ءتىلدى عىلىمي جۋرنالدارعا بەرەمىز. سول ماقالالارعا ەشبىر شەتەل زەرتتەۋشىسى سىلتەمە جاساماۋى دا مۇمكىن. ءوز انا ءتىلى مەن ادەبيەتى، مادەنيەتى، تاريحى ءوز قازاعىن قىزىقتىرماسا، باسقا ەلدىڭ عالىمدارىن قىزىقتىرادى دەپ ايتا المايمىن. وسىندايدا قازاقستانداعى عىلىمي باسىلىمدار نەگە دارمەنسىز؟ نەگە ءبىز قازاقشا جازعان عىلىمي تۇجىرىمدارىمىزدى قازاقستاننىڭ رەيتينگى جوعارى جۋرنالدارىندا شىعارا المايمىز؟ بۇل ورايدا دا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ عىلىمعا ەرەكشە ءمان بەرەتىنىن، قازاقستاندىق عىلىمدى دامىتۋدى جولعا قوياتىنىن ايتتى.

مەمەلەكەت باسشىسى مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدىڭ تيىمدىلىگىن بارىنشا ارتتىرۋعا شاقىرىپ، بۇل ماسەلەدە ەۋروپا ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسىنەن ۇيرەنۋ كەرەك ەكەنىمىزدى ايتتى. قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسى كوتەرىلسە، 2021 جىلدان باستاپ ءتىل كوميتەتىنىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ قاراماعىنا وتەتىنى دە قۋانىشتى. قازاق ءتىلىن وقىتۋ ادىستەمەسى ورتالىقتارىنىڭ ءبىر جۇيەگە باعىنۋى دا ناتيجەگە اكەلەتىنى ءسوزسىز. قولدانىسقا ەنگىزىلەتىن وقۋ باعدارلامالارىنىڭ تيىمدىلىگىن تالداۋ جانە مونيتورينگ جۇرگىزۋ ءبىر جۇيەگە تۇسەدى. سونداي-اق پرەزيدەنت عىلىمعا دا اسا ءمان بەرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. ەڭ باستىسى ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىم جۇيەسىن تۇبەگەيلى رەفورمالاسا، بۇل سالالاردىڭ ماڭىزى ارتا تۇسەدى. ء«ار ازامات ءوزىنىڭ جەكە جەتىستىگى ارقىلى بۇكىل ەلدىڭ تابىستى بولۋىنا، ءوسىپ-وركەندەۋىنە ۇلەس قوسادى. سوندىقتان بۇگىنگى وتىرىستى ادامي كاپيتالدىڭ نەگىزگى باعىتتارىن دامىتۋ ماسەلەسىنە ارنادىق. بۇل – ءبىلىم بەرۋ، عىلىم جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى»، - دەدى مەملەكەت باسشىسى. پرەزيدەنت مۇعالىم ماماندىعىنىڭ ەرەكشە ەكەنىن مۇعالىم ماماندىعىن تەك بارلىق جاعدايى بار تالاپقا ساي وقۋ ورنى دايىنداپ شىعاراتىنىن اتاپ ايتتى. وسى ورايدا Yessenov University-ءدىڭ ۇلكەن ءبىر قۇرىلىمى پەداگوگيكا فاكۋلتەتى وتىز جىلعا جۋىق ۋاقىتتان بەرى ماڭعىستاۋ ءوڭىرى ءۇشىن ساپالى پەداگوگ مامان دايارلاپ كەلەدى. ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعىنىڭ پەداگوگ ماماندار دايارلاۋعا بارلىق جاعداي جاساپ وتىرعانى مەمەلەكەت باسشىسىنىڭ بۇگىنگى سوزدەرىمەن سايكەسىپ تۇر. «قازىرگى تاڭدا كوپشىلىك وقىتۋشىلاردىڭ ەڭبەگى قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن ءتۇسىندى دەپ ويلايمىن.ء بىز «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ اياسىندا مۇعالىمدەردى ىنتالاندىرۋ شارالارىن قاراستىردىق. بىراق، ءىس جۇزىندە، جوعارى وقۋ ورنى وقىتۋشىسىنىڭ جالاقىسى مۇعالىمنىڭ جالاقىسىنان از بولىپ قالدى.وسىعان وراي ۇكىمەت جوعارى وقۋ ورنى وقىتۋشىلارىنىڭ ەڭبەكاقىسىن كوبەيتۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋى كەرەك». ۇكىمەتتىڭ جوعارى وقۋ ورنى وقىتۋشىلارىنىڭ ەڭبەكاقىسىن كوبەيتۋ ماسەلەسىن دە كۇن تارتىبىنە قويىپ وتىرعانى ءبىزدى قۋانتتى.

ەلىمىزدە ەنگىزىلگەن توتەنشە جاعداي كەزىندە جاڭا وقىتۋ جۇيەسىنە كوشۋ، قاشىقتان وقىتۋ Yessenov University وقىتۋشىلارى مەن ءبىلىم الۋشىلارى ءۇشىن اسا قيىنعا سوققان جوق. قاشىقتان وقىتۋ وقۋ ورنىندا بۇرىننان بار جۇيە، كۇندىزگى ءبولىم ءبىلىم الۋشىلارى وففلاين جۇيەدە ءبىلىم الىپ كەلسە، سىرتقى ءبولىم ءبىلىم الۋشىلارى قاشىقتان وقىپ كەلدى. ەندى جاپپاي ءبارى بۇل جۇيەگە ۇيرەنىپ الدى. بۇل جۇيەدەگى ساۋاتىمىز ودان سايىن ارتا ءتۇستى، ساباقتان بولەك رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى كونفەرەنتسيا، سەمينارلارعا دا ەركىن قاتىسا بىلدىك. Google Classroom، Zoom، Skype، Moodle، Opiq.kz، ClassDojo سياقتى جاڭا پلاتفورمالاردى دا زەرتتەپ ۇلگەردىك. وففلاين ساباق بەرىپ داعدىلانعان بىزدەرگە ونلاين ساباق بەرۋ قىزىق كورىندى. ارينە، وزىندىك قيىندىقتارى دا بولدى. ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى ۇيىمشىلدىقپەن بۇل قيىندىقتى دا جەڭدىك.

«پاندەميا ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن دە ۇلكەن سىناق بولىپ وتىر. قازاقستان حالقى ەشقاشان قيىندىققا مويىعان ەمەس. بۇل جولى دا بىرلىگىمىزدىڭ بەكەم ەكەنىن كورسەتتىك. ءبىز ىرىس پەن ىنتىماقتىڭ ارقاسىندا كەز كەلگەن سىناقتى ابىرويمەن ەڭسەرەمىز دەپ سەنەمىن»، - دەگەن پرەزيدەنتىمىزدىڭ ايتقان ءسوزى ىنتىماعى جاراسقان ەل ەكەنىمىزدى كورسەتتى.

ناعبدۋ قاماروۆا،

Yessenov University پروفەسسورى.

اقتاۋ قالاسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

پنەۆمونيانى قالاي انىقتايمىز؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:17

اقىل-پاراساتقا جۇگىنەيىك

رۋحانيات • بۇگىن، 07:54

بۇل – مىلتىقسىز مايدان

پىكىر • بۇگىن، 07:51

كاسىبىنە ادال ازامات

ساياسات • بۇگىن، 07:34

جۇمىس بەرۋشىنىڭ كىناسى كوپ

قوعام • بۇگىن، 07:30

تىل ارداگەرلەرى وزگەرىس كۇتەدى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:26

ءار ازاماتتىڭ ءومىرى قىمبات

پىكىر • بۇگىن، 07:25

تەرمە تەرەڭدىككە باۋليدى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:23

GGG جوسپاردا جوق

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 07:15

ءار قازاق – قازاقستان قازىناسى!

رۋحانيات • بۇگىن، 07:15

ىشكى تۋريزمگە يەك ارتاتىن كەز

تۋريزم • بۇگىن، 07:10

ۇزدىك اتاندى

وقيعا • بۇگىن، 07:08

ەڭسەنى تۇسىرمەيىك

پىكىر • بۇگىن، 07:03

باقىتتى كۇندەر كۇتسىنشى...

پىكىر • بۇگىن، 07:02

سىر قامىسىنا سىرتتان سۇرانىس بار

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:00

كىم قانشا تابىس تاپتى؟

سپورت • بۇگىن، 07:00

بايىتۋ فابريكاسى بوي كوتەرەدى

تەحنولوگيا • بۇگىن، 06:58

سىرتقى ساۋدا قاشان ارتادى؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 06:56

«بىلەۋلى» ءھام «اناعا تاعزىم»

رۋحانيات • بۇگىن، 06:54

كارانتين فينتەحتى دامىتادى

تەحنولوگيا • بۇگىن، 06:50

الىس اۋىلدارعا ينتەرنەت جەتتى

تەحنولوگيا • بۇگىن، 06:45

بۇل سىناقتى دا ەڭسەرەمىز

پرەزيدەنت • بۇگىن، 06:36

الاش ازا تۇتقان كۇن

ساياسات • بۇگىن، 06:35

جانقيارلىق ەڭبەككە قۇرمەت

ساياسات • بۇگىن، 06:29

NASA مارسكا قامداندى

تەحنولوگيا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار