ءسوزىنىڭ باسىندا, ۆيتسە-مينيستر, توتەنشە جاعداي كەزىندە جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ وندىرىستىك قىزمەتى مەن جۇمىسشىلاردىڭ جۇمىس ورنىنا قولجەتىمدىلىگى شەكتەۋلى بولعانىن اتاپ ءوتتى. مۇنداي جاعدايدا, ۇكىمەت, بىرقاتار داعدارىسقا قارسى شارا قابىلدادى.
ماسەلەن, جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە وتاندىق كاسىپكەرلەردى قولداۋ ماقساتىندا 2020-2021 جىلدارعا ارنالعان جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى قابىلداندى. ۇكىمەتتىڭ داعدارىسقا قارسى جوسپارى اياسىندا, 2020 جىلى, جۇمىسپەن قامتۋعا تىكەلەي ىقپال ەتۋ شارالارى 1,2 ميلليون ادامعا جەتەدى.
سونداي-اق مەملەكەت, تابىسىنان ايرىلعان كاسىپكەرلەر مەن جۇمىسشىلاردى قولداۋ ماقساتىندا, توتەنشە جاعداي تۋىنداعان كەزدە الەۋمەتتىك تولەم تاعايىندادى. وعان كەلەسى ساناتتار يەك ارتا الدى:
- اقىسىز ەڭبەك دەمالىسىنا جىبەرىلگەن شوب, ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى (كارانتين ەنگىزىلگەن وڭىرلەردە), كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدار (مەملەكەتتىك سەكتوردى قوسپاعاندا) جۇمىسشىلارى;
- جەكە كاسىپكەرلەر;
- جەكە تاجىريبەمەن اينالىساتىن ادامدار;
- بىرىڭعاي جيىنتىق تولەمدى تولەۋشىلەر (ونىڭ ىشىندە بجت تولەگەن بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتىلعاندار);
- ازاماتتىق-قۇقىقتىق سيپاتتاعى شارت بويىنشا تابىس الاتىن جەكە تۇلعالار (بۇدان ءارى - اقس).
ء«بىز ءوتىنىش بەرۋ ۇدەرىسىن بارىنشا جەڭىلدەتتىك. ول ءۇشىن ءارتۇرلى تەحنيكالىق شەشىمدەر ىسكە اسىرىلدى: 42500.enbek.kz ۆەب-پورتالى; «ەلەكتروندىق ۇكىمەتتىڭ» ۆەب-پورتالى; 18 Telegram-بوت; ۇيالى تەلەفون ءنومىرى تىركەلسە, ءوتىنىم بەرۋسىز (پرواكتيۆتى). بانكتەردەگى ۇزىن-سونار كەزەكتىڭ پايدا بولۋ قاۋپىن ازايتۋ ماقساتىندا, بانك دەرەكتەمەلەرىنسىز ءوتىنىش بەرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلدى, ەسەپشوتتاردى ونلاين اشۋ بويىنشا شارالار قابىلداندى. بۇل شارالاردىڭ بارلىعى وتىنىشتەردى بەرۋ جانە قاراۋ ۇدەرىسىن تەزدەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. بارلىعى 8 ميلليون ادام ءوتىنىش بەردى, ونىڭ 4,6 ميلليونىنا تاعايىندالدى. توتەنشە جاعدايدىڭ توقتاتىلۋىنا بايلانىستى 2020 جىلدىڭ 11 مامىرىنان باستاپ جاڭا وتىنىشتەردى قابىلداۋ اياقتالدى», - دەدى اقمادي سارباسوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, العاش رەت 194,2 ملرد تەڭگە سوماسىنداعى 4,6 ملن تولەم تاعايىندالدى, ونىڭ ىشىندە ءبىرىنشى ايعا 158,9 ملرد تەڭگە سوماسىندا 3,7 ملن, ەكىنشى ايعا 35,4 ملرد تەڭگەگە 834 مىڭ تيەسىلى. ەكىنشى ايدا 2,9 ميلليون ادامعا تولەم ۇزارتىلدى, 122,2 ملرد تەڭگە تولەندى.
ء«بىز بۇعان دەيىن دە ايتقانىمىزداي تاعى ءبىر ەسكە سالعىم كەلەدى, جالدامالى قىزمەتكەرلەرگە الەۋمەتتىك جاردەماقى تاعايىنداۋدىڭ باستى شارتى - بۇل اقىسىز دەمالىستا بولۋ جانە الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋ ءوتىلى, باسقا ساناتتار ءۇشىن - توتەنشە جاعداي كەزىندە تولىق كىرىستەن ايىرىلۋ جانە الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋ ءوتىلى بولدى. ال اقس شارتتارى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتار ءۇشىن زەينەتاقى جارنالارىنىڭ بولۋى سۇرالدى», - دەدى ۆيتسە-مينيستر.
ەڭبەكمينى جانە باسقا دا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرى ارقىلى ءوتىنىش بەرۋشىلەردىڭ مالىمەتتەرىن تەكسەرۋ كەزىندە جەكە كاسىپكەرلەر مەن قىزمەتكەرلەردىڭ جوعارىدا اتالعان تالاپتارعا سايكەس كەلمەۋى جاعدايلارى انىقتالدى. وسىعان بايلانىستى ولارعا الەۋمەتتىك تولەمدەر تولەۋدەن باس تارتىلدى.
بىرىنشىدەن, تولەمدى تاعايىنداماۋ كەلەسى ماسەلەلەرگە بايلانىستى بولدى:
- زەينەتاقى جارنالارى مەن الەۋمەتتىك اۋدارىمداردىڭ بولماۋى;
- توتەنشە جاعداي كەزىندە زەينەتاقى جارنالارى مەن الەۋمەتتىك اۋدارىمداردىڭ ءوسۋى (ساۋىردە);
- جەكە كاسىپكەرلەردىڭ كىرىستى جوعالتقانىن راستاماۋى;
- بىرنەشە كىرىستىڭ بولۋى;
- وتىنىشتە كورسەتىلگەن جۇمىس بەرۋشى زەينەتاقى جارنالارى مەن الەۋمەتتىك اۋدارىمداردى تولەۋشىگە سايكەس كەلمەدى.
ءوتىنىش بەرۋشىلەردىڭ مارتەبەسى بويىنشا دا تولەمدەر تاعايىندالمادى:
- جۇمىسسىزدىق مارتەبەسىنىڭ بولۋى;
- قايتىس بولعان ادامداردىڭ اتىنان جالعان ءوتىنىش جولداۋ;
- شەتەلگە شىعىپ كەتكەن ادامداردىڭ اتىنان وتىنىشتەر;
- قاماۋدا وتىرعان ادامداردىڭ وتىنىشتەرى;
- توتەنشە جاعداي كەزىندە جۇمىس ىستەگەن مەملەكەتتىك سەكتوردىڭ, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ جانە باسقا كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتكەرلەرىنىڭ وتىنىشتەرى;
- بەلسەندى زەينەتاقى جانە جاردەماقى الۋشىلاردىڭ وتىنىشتەرى.
«تاعى دا نازارلارىڭىزدى اۋدارعىم كەلەدى, توتەنشە جاعدايدىڭ توقتاتىلۋىنا بايلانىستى, 2020 جىلدىڭ 11 مامىرىنان باستاپ جاڭا وتىنىشتەردى قابىلداۋ اياقتالدى. سونىمەن بىرگە, «42 500 تەڭگە» تولەمى تاعايىندالماعان جەكەلەگەن ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىنە بايلانىستى, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى مۇنداي تولەمدەردى تاعايىنداۋدىڭ ءىس-قيمىل سىزباسىن ازىرلەدى. بۇدان بۇرىن باس تارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان «42 500 تەڭگە» الەۋمەتتىك تولەمىن تاعايىنداۋ وتىنىشتەرىن قايتا قاراۋ ءۇشىن, اۋداندىق (قالالىق) شتابقا راستايتىن قۇجاتتارمەن بىرگە ءتيىستى ءوتىنىش بەرۋ كەرەك», - دەدى اقمادي سارباسوۆ.
ءوتىنىش بەرىلەدى:
جۇمىس بەرۋشى تاراپىنان – شوب, ءىرى كاسىپكەرلىك (كارانتين ەنگىزىلگەن وڭىرلەردە), كوممەرتسيالىق ەمەس زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن. بۇل رەتتە ءوتىنىش تەك الەۋمەتتىك تولەم تاعايىنداۋدان باس تارتۋ (ونى توقتاتۋ) تۋرالى شەشىم قابىلدانعان قىزمەتكەرلەر ءۇشىن بەرىلەدى.
ءوز بەتىنشە – وزدەرىنە قاتىستى الەۋمەتتىك تولەمدى تاعايىنداۋدان باس تارتۋ (ونى توقتاتۋ) تۋرالى شەشىم قابىلدانعان جەكە كاسىپكەرلەر, جەكە تاجىريبەمەن اينالىساتىن ادامدار, بجت تولەۋشىلەر, ازاماتتىق-قۇقىقتىق سيپاتتاعى شارتتار (بۇدان ءارى – اقس) بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ادامدار.
«ۇسىنىلعان قۇجاتتاردى قاراعاننان كەيىن اۋداندىق (قالالىق) شتاب «42 500 تەڭگە» الەۋمەتتىك تولەمىن تاعايىنداۋعا قۇقىعىنىڭ بارى نەمەسە جوعى تۋرالى قورىتىندى شىعارادى. وڭ قورىتىندى «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسى بولىمشەسىنە بەرىلەدى, ول ء«وتىنىش بەرۋشىنىڭ ەلەكتروندىق ءىس ماكەتىن» قالىپتاستىرادى جانە دەرەكتەردى ماسق فيليالىنا بەرەدى. ماسق فيليالى الەۋمەتتىك تولەم تاعايىنداۋ نەمەسە تاعايىنداۋدان باس تارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. اۋداندىق (قالالىق) شتابتىڭ قورىتىندىسىمەن نەمەسە ماسق فيليالىنىڭ شەشىمىمەن كەلىسپەگەن جاعدايدا, ءوتىنىش بەرۋشى راستايتىن قۇجاتتارىمەن اۋداندىق (قالالىق) شتابتىڭ جۇمىس ورگانى ارقىلى وبلىستىق (قالالىق) شتابقا جۇگىنەدى, سودان كەيىن قايتا قاراۋ پروتسەدۋراسى قايتالانادى. كارانتين تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ, ادامداردىڭ جاپپاي جينالۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا, وتىنىشتەر 2020 جىلعى 1 جەلتوقسانعا دەيىن قارالاتىن بولادى», – دەپ ءتۇسىندىرىپ ءوتتى ۆيتسە-مينيستر.
اقمادي سارباسوۆ, سونداي-اق, كارانتيندىك شارالار جاعدايىندا جۇمىسىن قايتا باستاۋىنا رۇقسات ەتىلمەگەن جۇمىس بەرۋشىلەردەگى قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا جانە ولاردىڭ ەڭبەگىنە اقى تولەۋگە قاتىستى ماسەلەلەر تۋىنداعانىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى, ول, قولدانىستاعى ەڭبەك زاڭناماسىندا وندىرىستىك قىزمەتكە قاتىستى تولىققاندى شەكتەۋلەر بولعان جاعدايدا, ەڭبەك قاتىناستارىن رەسىمدەۋدىڭ بىرنەشە نۇسقالارى قاراستىرىلعانىن اتاپ ءوتتى.
ءبىرىنشى, قاشىقتىقتان جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبى (ەڭبەك كودەكسىنىڭ 138-بابى). قاشىقتاعى جۇمىس شارتتارى ەڭبەك شارتىنا قوسىمشا كەلىسىمدەردە بەلگىلەنەدى, ال جۇمىس بەرۋشى قىزمەتكەردى قاجەتتى بايلانىس قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك.
ەكىنشى: تولىق ەمەس جۇمىس كۇنى. جۇمىس بەرۋشى تولىق ەمەس جۇمىس كۇنىن (كۇندەلىكتى جۇمىس (جۇمىس اۋىسىمى) ۇزاقتىعىنىڭ نورماسىن ازايتۋ, تولىق ەمەس جۇمىس اپتاسى نە وسى ەكى نۇسقا دا) بەلگىلەۋگە قۇقىلى.
ءۇشىنشىسى: اقىسى تولەنبەيتىن دەمالىس. وعان قىزمەتكەردىڭ باستاماسى بويىنشا جانە جۇمىس بەرۋشىنىڭ كەلىسىمىمەن عانا رۇقسات ەتىلەدى (نەكەنى تىركەۋ, بالانىڭ تۋى, جاقىن تۋىستارىنىڭ قايتىس بولۋى جاعدايىندا جۇمىس بەرۋشىنىڭ كەلىسىمى تالاپ ەتىلمەيدى).
ءتورتىنشى: جۇمىس بەرۋشى مەن قىزمەتكەردىڭ باقىلاۋىنا جاتپايتىن جاعدايلارعا بايلانىستى توقتاپ تۇرۋدى رەسىمدەۋ (ەڭبەك كودەكسىنىڭ 112-بابى). توقتاپ تۇرۋ 1 ەڭ تومەنگى جالاقىدان (42 500) كەم بولمايتىن مولشەردە تولەنۋى كەرەك. توقتاپ تۇرۋ بارلىق ۇيىمدارعا ساي كەلمەيتىنىن اتاپ وتكەن ءجون – توقتاپ قالۋ سەبەپتەرى ۇيىمنىڭ جۇمىس ىستەۋىن جالعاستىرۋىنىڭ مۇمكىن بولماۋىنا نەگىزدەلۋگە ءتيىس (مىسالى, ەگەر باس مەملەكەتتىك سانيتاريالىق دارىگەردىڭ قاۋلىسىمەن وسى ۇيىمنىڭ قىزمەتىنە تولىق نەمەسە ءىشىنارا تىيىم سالىنعان جاعدايدا).
ء«بىز شەكتەۋلەردىڭ بار ەكەنىن تۇسىنەمىز, بيزنەس تولىق كولەمدە وندىرىستىك قىزمەتىن جۇزەگە اسىرا الماۋدا. سوندىقتان وسى مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ, بارلىق ادال جۇمىس بەرۋشىلەرگە بەلسەندى ازاماتتىق ۇستانىمى, قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى مەن جۇمىس ورىندارىن ساقتاپ وتىرعان ءۇشىن العىس ايتقىم كەلەدى», – دەپ تۇيىندەدى اقمادي سارباسوۆ.
