ەلىمىزدە اسكەري ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعىنا قاتىستى باعىتتا تەر توگىپ, وسى سالاداعى ءىستىڭ ىلگەرىلەۋىنە ۇلەس قوسىپ جاتقان كاسىپورىن, مەكەمەلەر بارشىلىق. دەسەك تە, سالالىق باعىتتار بويىنشا وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالدار ازىرلەۋگە داعدىلانعان ورتالىقتار ەلىمىزدە اسا كوپ تە ەمەس. اسكەري تاقىرىپتاعى ادىستەمەلىك وقۋ قۇرالدارى مەن باسىلىمداردىڭ جەتكىلىكسىزدىگى اسكەري قۇرىلىمداردا ايقىن سەزىلەدى. تاۋەلسىز ەل بولعاندىقتان ءبىز وتانىن قورعايتىن ازاماتتارىمىزدى مەملەكەتتىك تىلدەگى وقۋ قۇرالدارىمەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتىمىز. سونداي ماقساتپەن سوڭعى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە بىرنەشە وقۋلىق شىقتى. بۇل وقۋ قۇرالدارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى اتىنداعى ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اۆتورلارى ازىرلەدى.
اسكەري كافەدرالارداعى ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا «اۋماقتىق قورعانىس نەگىزدەرى» جانە «وسنوۆى تەرريتوريالنوي وبورونى» اتتى وقۋلىقتار جارىق كوردى. وقۋ قۇرالدارىن قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ اسكەري وقۋ ورىندارىنىڭ وقۋ پروتسەسىندە, سونداي-اق اۋماقتىق اسكەرلەردىڭ بولىمشەلەرىمەن جيىنداردى ۇيىمداستىرۋدا قولدانۋعا بولادى.
ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىمي كەڭەسى مەن قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ اۋماقتىق قورعانىس باس باسقارماسى باسىپ شىعارۋعا ۇسىنعان وقۋ قۇرالى ۇجىمدىق ەڭبەك بولىپ تابىلادى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, اتالعان وقۋ قۇرالدارى ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىمي كەڭەسىندە قىزۋ تالقىلانىپ, قارۋلى كۇشتەردىڭ اۋماقتىق قورعانىس باس باسقارماسىندا قارالدى. 2019 جىلعى 26-30 ناۋرىز ارالىعىندا اۋماقتىق ارميانى قورعاۋ روتاسىمەن بىرگە «قورعاۋ–2019» ارنايى تاكتيكالىق وقۋ-جاتتىعۋىندا سىنالدى. سونداي-اق قورعانىس مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك قۇپيالاردى قورعاۋ قىزمەتىنىڭ ساراپتاماسىنان ءوتتى.
وسى تۇرعىدا ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ اسكەري كافەدرالارىمەن بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ۇيىمداستىرۋشىلىق جۇمىستار جۇرگىزىلدى. اتاپ ايتقاندا, ءتيىستى باعدارلامالار مەن وقۋلىقتار زەرتتەلىپ, مونيتورينگ جاسالدى. ناتيجەسىندە, ەلدىڭ اسكەري وقۋ ورىندارىندا جاڭا بۋىن وقۋلىقتارىنىڭ جوقتىعى انىقتالدى. اسكەري كافەدرانىڭ ءماجىلىسى وتكىزىلىپ, وندا ماماندار وقۋ قۇرالدارىن تالقىلادى. ارينە وقۋ قۇرالدارى بارلىق ءتيىستى پروتسەدۋرالاردان ءوتتى: ولار كىتاپ پالاتاسىندا تىركەلىپ, ادىلەت مينيسترلىگىنەن اۆتورلىق كۋالىكتەر الىندى, وقۋ قۇرالدارى ماقۇلدانىپ, رەسپۋبليكالىق وقۋ كەڭەسىندە باسپاعا ۇسىنىلدى. وسىنداي شارالاردان كەيىن وقۋ قۇرالدارى جىل بويىنا سىناقتان ءوتىپ, وڭ پىكىرلەرگە يە بولدى.
اسكەري كافەدرالارداعى ءبىلىم بەرۋدى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا سەرجانتتار مەن زاپاستاعى وفيتسەرلەردى دايارلاۋ باعدارلاماسى نەگىزىندە «جوعارى كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى اسكەري دايىندىق» دەپ اتالاتىن ءۇش بولىمنەن تۇراتىن وقۋلىق دايىندالدى. بۇل وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرال جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اسكەري كافەدرالارىندا زاپاستاعى وفيتسەرلەردى دايارلاۋ باعدارلاماسىنا سايكەس ازىرلەندى. مۇندا قارۋلى كۇشتەردىڭ جالپى قۇرىلىمى مەن ۇرىس قۇرامىنىڭ نەگىزگى تۇرلەرىندەگى قۇرلىقتىق كۇشتەر بولىمشەلەرىنىڭ ءىس-قيمىلدارى تاكتيكاسى تۇسىندىرىلەدى. سونىمەن قاتار كومانديرلەردىڭ بولىمشەلەردى باسقارۋىنداعى ءىس-ارەكەتتەرى, قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانىڭ تاكتيكالىق-تەحنيكالىق سيپاتتامالارى, بايلانىس جانە ينجەنەرلىك قامتاماسىز ەتۋ سىندى ماسەلەلەرى جان-جاقتى باياندالادى. وعان قوسا, جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىنان قورعانۋ مەن قورعاۋ, ۆزۆود كومانديرىنىڭ ولاردى جۇرگىزۋ كەزىندە باسقارۋ جونىندەگى ءىس-ارەكەتتەرى تۋرالى جازىلعان.
ەندەشە, «جوعارى كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى اسكەري دايىندىق» اتاۋىمەن باسىلىپ شىققان 3 ءبولىمدى كىتاپتىڭ ءى ءبولىمى اسكەري كافەدرالاردا وقيتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە ارنالعان. سونداي-اق اسكەرلەردىڭ وقۋ پروتسەسىندە قاتارداعى جانە سەرجانتتىق قۇرامنىڭ جالپى اسكەري پاندەر بويىنشا ءبىلىمىن, داعدىلارى مەن ىسكەرلىگىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا قولدانىلادى. ال جالپى تاكتيكاعا نەگىزدەلگەن ءىى ءبولىمى əسكەري كافەدرالاردا زاپاستاعى وفيتسەرلەردى دايارلايتىن وقۋ باعدارلاماسىنا سəيكەس əزىرلەنگەن. وسى باعىتتا ءبىلىم الۋشى ستۋدەنتتەر مەن جوعارى əسكەري وقۋ ورىندارى كۋرسانتتارىنا ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىندە قولدانىلۋعا ارنالعان. وقۋ قۇرالىندا زاماناۋي جالپى əسكەري ۇرىسقا دايىنداۋدى ۇيىمداستىرۋدىڭ جəنە جۇرگىزۋدىڭ نەگىزگى ماسەلەلەرى مازمۇندالادى. سونداي-اق بولىمشە, ۆزۆود, روتا كومانديرىنىڭ ۇرىستى ۇيىمداستىرۋ جəنە ۇرىس بارىسىندا بولىمشەلەردى باسقارۋ بويىنشا ءىس-əرەكەتتەرى قاراستىرىلادى.
جالپىاسكەري پاندەر بويىنشا ءىىى ءبولىم وقۋلىعى اسكەري كافەدرالاردا بارلىق ماماندىقتار بويىنشا زاپاستاعى وفيتسەرلەردى دايارلايتىن وقۋ باعدارلاماسىنا سايكەس ءبىلىم الاتىن ستۋدەنتتەرگە ارنالعان. سونىمەن قاتار كافەدرالاردا əسكەري وقۋ ورىندارىندا كۋرسانتتارعا ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىندە قولدانىلۋعا باعىتتالعان. وقۋ قۇرالىندا كەڭەيتىلگەن كولەمدە «Əسكەري قۇقىق», «Əسكەري دايىندىق نەگىزدەرى «قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ, باسقا دا اسكەرلەرى مەن اسكەري قۇرالىمدارىنىڭ جالپىəسكەري جارعىلارى», «ساپتىق دايىندىق», «تاكتيكالىق دايىندىق», «Əسكەري توپوگرافيا» پəندەرى بويىنشا ۇلگىلىك وقۋ باعدارلاماسىنىڭ مəسەلەلەرى باسقارۋدىڭ تاكتيكالىق بۋىنى وفيتسەرلەردىڭ پراكتيكالىق قىزمەتىنە سايكەس مازمۇندالعان.
ال «وسنوۆى ۆوينسكوي سلۋجبى» جانە «اسكەري قىزمەتتىك نەگىزدەرى» اتتى وقۋ قۇرالى اسكەري دايىندىقتان وتكەن زاپاستاعى دايىندىق باعدارلاماسىنداعى ستۋدەنتتەرگە ارنالعان. ونى اسكەري قىزمەتشىلەردى دايارلاۋ بولىمشەلەرىندەگى اسكەري دايىندىقتا قولدانۋعا بولادى. ۇسىنىلعان وقۋ قۇرالى ارنايى پاندەردى ءتيىمدى وقىپ-ۇيرەنۋگە جانە قارۋلى كۇشتەردە قىزمەت ەتۋگە قاجەتتى تەوريالىق ءبىلىم مەن پراكتيكالىق داعدىلاردى شىڭداۋدا بەرەرى مول.
جاستاردى اسكەري پاتريوتتىق تۇرعىدا تاربيەلەۋ مەن بىلىكتى ماماندارمەن قامتىلۋ دەڭگەيىنە ۇلەس قوسقان ورتالىق رەتىندە ء«بىلىم-2050» رەسپۋبليكالىق شىعارماشىل مۇعالىمدەر قاۋىمداستىعى مەن «سامعاي ءبىل» جشس-ءنىڭ اۆتورلار توبىنىڭ ۇجىمدىق ەڭبەگىنىڭ ءبىر بولىگى عانا. بۇگىندە اتالعان ۇجىم وقىتۋدىڭ مازمۇنىن جاڭارتۋدا جالپى جانە جوعارى ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق پاندەرى بويىنشا ادىستەمەلىك قۇرالداردى ازىرلەپ, شىعارۋدا.
گۇلزادا ورازوۆا,
ء«بىلىم-2050» رەسپۋبليكالىق شىعارماشىل مۇعالىمدەر قاۋىمداستىعىنىڭ ءتورايىمى
