قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى تاراتقان مالىمەت بويىنشا بيىلعى جىل باسىندا 199 شاعىن قارجى ۇيىمى اتالعان اگەنتتىكتەن تىركەۋدەن وتكەن. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 27 پايىزعا ارتىپ وتىر. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا 23 شاعىن قارجى ۇيىمى تىركەلگەنى بەلگىلى. ايتا كەتەرلىگى, تىركەلگەن ۇيىمداردىڭ 45 %-ى ياعني, ەڭ كوبى الماتى قالاسىندا ورنالاسقان. نەسيە پورتفەلىنىڭ 80 %-ى دا وسى وڭتۇستىك شاھارداعى قارجى ۇيىمدارىنا تيەسىلى ەكەنى انىقتالىپ وتىر. نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى شاعىن نەسيە بەرەتىن ۇيىمداردىڭ ۇلەسى 15 %-دى قۇراسا, نەسيە پورتفەلى نەبارى 8%. رەسمي تىركەلگەن قارجى ۇيىمدارىنىڭ 7 %-ى شىمكەنت قالاسىنا, 9 %-ى قاراعاندى وبلىسىنا, 24 %-ى قالعان وڭىرلەرگە تيەسىلى. سوڭعى مالىمەت بويىنشا, ەلىمىزدەگى جالپى شاعىن قارجى ۇيىمدارىنىڭ نەسيە پورتفەلى 293,3 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 34 %-عا ارتقان. بىلتىرعى بەرىگەن شاعىن نەسيەلەر كولەمىنىڭ باس-اياعى 389 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.
سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە شاعىن قارجى ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسىنا قاتىستى حالىقتىڭ نارازىلىعى كۇرت ارتتى. بيلىك بۇل سالاعا تۇبەگەيلى ءتارتىپ قاجەت ەكەنىنە نازار اۋدارىپ, ماسەلە زاڭمەن ەكشەلەنەتىن بولدى. ەلدەگى شاعىن ۇيىمداردىڭ شاتقالاقتاعان ماسەلەسىن GSB UIB ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, ەكونوميست ماقسات حالىقتان سۇراپ بىلدىك.
̶ بيىلدان باستاپ, شاعىن قارجى ۇيىمدارى مەن لومباردتار جانە نەسيە سەرىكتەستەرى مەن ونلاين نەسيە بەرۋشىلەرگە زاڭ اياسىندا ءتارتىپ قاتاڭدادى. راسىندا, شاعىن قارجى ۇيىمدارىنىڭ ۋىسىنا تۇسكەن قانشاما حالىق زارداپ شەگىپ وتىر. وعان سەبەپ, نەسيە الۋشىلاردىڭ تولەم قابىلەتىن قاپەرگە الماستان جاپپاي نەسيەلەردىڭ جوعارى پايىزبەن بەرىلۋى. تالاپتىڭ قاتاڭداۋى بۇل سالاداعى «ويىنشىلاردىڭ» سانىن ايتارلىقتاي كەمىتۋى بەكمۇمكىن. بۇل قۇبىلىستى نارىق زاڭدىلىعى, ۋاقىت تالابى دەپ قابىلداۋ كەرەك. ۇيىمدار سانى ازايعاننان كەيىن ولار ساپاعا جۇمىس جاسايتىن بولادى. شاعىن قارجى ۇيىمدارىنىڭ 56 %-عا قاتىستى ءۋاجىن ەستىپ ءجۇرمىز. بىراق ەلدەگى ينفلياتسيا جىلدان جىلعا تومەندەپ كەلەدى. تەك بيىل پاندەمياعا بايلانىستى ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ شارىقتاپ كەتۋىنەن ينفلياتسيا 10% مەجەسىندە ساقتالماق. سوندىقتان بانكتەرگە دە بەكىتىلگەن 56%-دىق مولشەرلەمەنى 30 %-عا تۇسىرۋگە بولادى. شاعىن ۇيىمداردىڭ جەكە كاپيتالىنا قاتىستى ماسەلە قايتا قاراۋدى قاجەت ەتەدى, ̶ دەيدى ەكونوميست.
ايتا كەتەرلىگى, جاڭا تالاپ بويىنشا بيىلدان باستاپ قارجىلىق جۇكتەمە كوەففيتسيەنتى بەكىتىلىپ وتىر. ەكونوميست م.حالىقتىڭ ايتۋىنشا, بۇل باستاما ازاماتتاردىڭ تولەم قابىلەتىنە بايلانىستى شاماسى كەلمەيتىن قارىزدى الۋىنا شەكتەۋ قويادى. ەگەر قارىز الۋشىنىڭ تابىسى 100 مىڭ تەڭگە كولەمىندە بولاتىن بولسا, الاتىن سۋمما سونىڭ جارتىسىنان اسپاۋى كەرەك. ال اي سايىنعى تابىسى جوق, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكپەن اينالىساتىندار ءۇشىن ارنايى تەتىكتەر قاراستىرۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىر. زاڭداعى جاڭا وزگەرىستىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى بۇرىن شاعىن ۇيىمدار 8000 اەك مەجەسىندە نەسيە بەرىپ كەلسە, ەندى ونىڭ كولەمى 20 مىڭ اەك-كە دەيىن ارتىپ وتىر. بۇعان دەيىن بيزنەستى قارجىلاندىراتىن نەگىزگى وپەراتور بانكتەر بولسا, ەندى بۇل مۇمكىندىكتى شاعىن قارجى ۇيىمدارى دا ءتيىمدى پايدالانا الادى.
سالىستىرمالى تۇردە ايتا كەتەرلىگى, سينگاپۋردا شاعىن قارجى ۇيىمدارى, لومباردتار مەن ونلاين نەسيە بەرەتىندەرگە اي سايىنعى ۇستەمە 1,5%-دان اسپاۋى كەرەك. ياعني, جىلىنا نەبارى 18%-بەن نەسيە بەرىلەدى. گەرمانيانىڭ تاجىربيەسىندە بۇل تالاپ اي سايىن 1 %-دان اسپايدى. ەسكەرەتىنى, بۇل ەلدەردە بانكتەردىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسى دە 2-4% ارالىعىندا. گەرمانيا تاجىربيەسىندە جەكە شاعىن قارجى ۇيىمدارىمەن قاتار, مەملەكەتتىك قارجى ۇيىمدارى دا بەلسەندى جۇمىس ىستەيدى. ايىرماشىلىعى, جەكە ۇيىمدار تەك باعالى زاتتاردى كەپىلدىككە الاتىن بولسا, مەملەكەتتىك ۇيىمدار كيىم-كەشەك, ىدىس-اياقتى دا كەپىل رەتىندە قاراستىرا بەرەدى.
قازاقستانداعى شاعىن قارجى ۇيىمدارى مەن بانكتەردى باسەكەلەس دەپ تانۋدان گورى, ءبىر-ءبىرىن تولىقتىراتىن تۇتاس جۇيە دەپ قاراعان دۇرىس. ەكى سەكتوردىڭ دا تۇراقتى دامۋى ەكونوميكا ءۇشىن ءتيىمدى بولماق.
