ەر-رياد بيلىگىنىڭ مۇنداي قادامعا بارۋىنا كوروناۆيرۋس پاندەمياسى مەن مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى سەبەپ بولىپ وتىر. ەكى وقيعانىڭ سالدارىنان ەل ەكونوميكاسى اجەپتاۋىر زيان شەگىپ, مەملەكەتتىڭ تابىسى 22 پايىزعا ازايعان.
جوسپار بويىنشا, قوسىمشا قۇن سالىعى 1 شىلدەدەن باستاپ 15 پايىزعا دەيىن وسەدى. ال اي سايىنعى جاردەماقى 1 ماۋسىمنان باستاپ بەرىلمەيدى. بۇدان بولەك ەلدەگى اۋقىمدى نىسانداردىڭ قۇرىلىسى مەن ۇلكەن جوبالار ۋاقىتشا توقتاتىلدى.
Saudi Aramco مەملەكەتتىك مۇناي كومپانياسىنىڭ العاشقى توقسانداعى تابىسى 25 پايىزعا ازايعان. مۇنىڭ ءبارى ەلدەگى شىعىن كولەمىن ازايتىپ, مۇناي باعاسىنىڭ ارزانداۋىنا بەيىمدەلۋدىڭ قاجەتتىلىگىن كورسەتەدى. ياعني قازىرگى تاڭدا ەل ەكونوميكاسى اۋىر جاعدايعا تاپ كەلگەنىن بولجاۋ قيىن ەمەس.
كەيىنگى جىلدارى بولعان بىرقاتار وقيعا ساۋد ارابياسىنىڭ ساياسي سالماعىنا دا, ەكونوميكالىق الەۋەتىنە دە سىزات ءتۇسىرىپ ۇلگەردى. اتاپ ايتساق, كورولدىك ءالى كۇنگە دەيىن يرانمەن تاتۋلاسقان ەمەس. سونىڭ سالدارىنان ارا-تۇرا ءتۇرلى دەڭگەيدەگى قاقتىعىس ورىن الادى. بىلتىر تەگەران بيلىگى ساۋد ارابياسىنىڭ بىرقاتار مۇناي كەنىشتەرىن زىمىرانمەن اتقىلادى. بۇدان بولەك بيىلعى قاڭتاردا يران گەنەرالى كاسەم سۋلەيمانيدىڭ ولىمىنە ەر-ريادتىڭ قاتىسى بار دەگەن اڭگىمە تارادى. «جىعىلعانعا جۇدىرىق» دەگەندەي, پەنتاگون اراب تۇبەگىنىڭ اسپانىن قورعاۋعا بەرگەن «پاتريوت» زەنيتتى زىمىران كەشەنىن قايتارىپ الدى. وعان قوسا ءتۇرلى تەرروريستىك ۇيىمداردان كەلەتىن قاۋىپ تە تولىققاندى سەيىلە قويعان جوق.
اتالعان تۇيتكىلدەردىڭ سالدارىنان ساۋد ارابياسى بىرقاتار قيىندىققا تاپ كەلدى. بىرىنشىدەن, ەل ەكونوميكاسى توقىراۋدى باستان كەشىرىپ جاتىر. مىسالى, العاشقى توقساندا بيۋدجەت تاپشىلىعى 9 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. ءتىپتى تاق مۇراگەرى مۇحاممەد بين سالماننىڭ «كوزقاراس 2030» باستاماسى دەر كەزىندە جۇزەگە اسپاي قالۋى مۇمكىن. وسى جوبا اياسىندا قالىڭ قۇمنىڭ اراسىنا قۇنى 500 ميلليارد دوللارلىق NEOM دەپ اتالاتىن زاماناۋي قالا سالىنۋى ءتيىس ەدى. بىراق كوروناۆيرۋس پاندەمياسى مەن مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى وعان مۇمكىندىك بەرمەيتىن سەكىلدى. ازىرگە ەل بيلىگى «كوزقاراس 2030» تۋرالى ءتىس جارماي وتىر, بىراق ساراپشىلار ونىڭ كەيىنگە شەگەرىلۋى ۋاقىت ەنشىسىندەگى شارۋا دەپ ەسەپتەيدى.
ەكىنشىدەن, ساۋد ارابياسى حالىقارالىق ارەنادا مىسقالداپ جيناعان ابىرويىنان باتپانداپ ايىرىلىپ جاتىر. اسىرەسە ەكى جىل بۇرىن جۋرناليست جامال حاشوگگيدىڭ ارنايى تاپسىرىسپەن ءولتىرىلۋى ەل بەدەلىنە ەداۋىر نۇقسان كەلتىردى. راس, ەر-رياد بيلىگى بىرنەشە ادامدى كىنالى دەپ تاۋىپ, جازالاعان. ايتسە دە, ادام قۇقىعىن قورعايتىن ۇيىمدار مەن بۇۇ-نىڭ ارنايى جۇمىس توبى كورولدىڭ وتباسىن كىنالادى.
يەمەندەگى ازاماتتىق سوعىس تا ابىروي اپەرگەن جوق. 2015 جىلى باستالعان قاقتىعىسقا ەر-رياد ءاردايىم ارالاسىپ وتىردى. ساۋد ارابياسىنىڭ اسكەري ۇشاقتارى بومبالاعان نىسانداردا قاراپايىم تۇرعىندار قازا تاۋىپ, حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان سىنعا ۇشىرادى.
رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين مەن اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ تاق مۇراگەرى مۇحاممەد بين سالماننىڭ نەگىزگى وداقتاسى سانالاتىن. الايدا بيىل مبس مۇناي ءوندىرىسىن كۇرت ارتتىرىپ, «قارا التىن» قۇنىنىڭ قۇلدىراۋىنا سەبەپ بولعاندىقتان ەكەۋىنىڭ دە قيتىعىنا تيگەن سىڭايلى.
ۇشىنشىدەن, مبس-ءنىڭ كەيىنگى جىلدارى قابىلداعان شەشىمدەرىنە ەلدەگى كەي توپتار رازى ەمەس. اسىرەسە الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەر, ايەلدەرگە كولىك جۇرگىزۋ قۇقىعىن بەرۋ, كينوتەاتر اشۋ سەكىلدى باستامالار ءدىن ۇستاناتىن ەليتاعا ۇناعان جوق. دەگەنمەن, ءدال قازىر ەشكىم تاق مۇراگەرىنىڭ شەشىمىن ايىپتاي قويماس. ويتكەنى مۇحاممەد بين سالمان شەكسىز بيلىككە يە ءارى «ارتىق سويلەگەندەردىڭ» سوڭى جاقسى اياقتالمايتىنىن ءبارى بىلەدى.
قورىتا ايتقاندا, ساۋد ارابياسى بۇرىن-سوڭدى بولماعان ساياسي ءارى ەكونوميكالىق كەزەڭدە تۇر. حالىقتىڭ تۇرمىسى مەن ەلدىڭ حالىقارالىق ارەناداعى كەلەشەگى تاق مۇراگەرى مبس-ءنىڭ الداعى شەشىمدەرىنە تىكەلەي بايلانىستى بولماق.
