وسى تۇستا قالا ورتاسىنداعى جايلى جەرگە قولباسشى ءامىر يبن اس مەشىت قۇرىلىسىن جۇرگىزە باستايدى. ول جەر بۇرىن ۇلتى ياھۋدي ادامنىڭ يەلىگىندە بولعان ەكەن. جەرىنەن ايىرىلعان ادام ادىلدىك ىزدەپ مەديناداعى مۇمىندەر ءامىرشىسى ومار يبن حاتتابقا كەلەدى.
بۇل كەزدە مۇسىلمانداردىڭ تاسى ورگە دومالاپ, حاليفانىڭ اتاعى جەپ جارىپ تۇرعان زامان. شاعىمدانۋشى قالاعا كەلىپ, اۋەلى پاتشا ورداسىن ىزدەيدى. ەشقانداي ساراي جوق. «جارتى الەمدى جاۋلاپ العان مۇسىلماندار ءامىرشىسىنىڭ سارايى بولماۋى مۇمكىن ەمەس». وسىلاي ءارى-ءسارى كۇيگە تۇسكەن جويت باۋىر جولاي ۇشىراسقان ءبىر مۇسىلماننان.
– پاتشانىڭ سارايى قايدا؟- دەپ سۇرايدى. انا ادام ء«مادينادا پاتشا سارايى بولعان ەمەس» دەپ جولاۋشىعا تاڭدانا قاراپ جونىنە كەتەدى. ءمان-جايدى دۇرىس تۇسىندىرە الماعان بولارمىن دەپ توپشىلاعان جولاۋشى كەلەسى بىرەۋدەن:
– حاليفا وماردىڭ ءۇيى قايدا, - دەپ سۇرايدى. انا كىسى الىستان كەلگەن قوناقتى جەتەلەپ اكەلىپ, جۇپىنى قارا بالشىق تامدى نۇسقاپ «مىنە, مىناۋ حاليفانىڭ ءۇيى» دەيدى دە ول دا جونىنە كەتەدى. «الەم ءامىرشىسى مۇنداي ۇيدە تۇرۋى مۇمكىن بە؟». ابدەن ەسى شىققان ياھۋدي يمەنە باسىپ تابالدىرىق اتايدى. قىزمەتشى قۇلدان «حاليفا وماردىڭ ءۇيى وسى ما؟» دەپ سۇرايدى.
– قوش كەلىپسىز قوناعىم, پاتشامىز وماردىڭ ءۇيى وسى. نە شارۋامەن كەلدىڭىز؟
– ادىلدىك ىزدەپ كەلدىم.
– ولاي بولسا كۇتىڭىز, بولماسا ول كىسى اناۋ ءبىر شەتتەگى قۇرما باعىندا اعاش وتىرعىزىپ ءجۇر, بارىپ جولىعۋىڭزعا بولادى.
«اتاقشى پاتشا قارا جۇمىس ىستەيتىن بولعانى ما؟». تاڭدانىس پەن تولعانىسقا شىرمالعان جويت باۋىر باقشاعا كەلەدى. ادام كورىنبەيدى. تەك الاسا اعاشتىڭ تۇبىندە ۇستىنە جىرتىق شەكپەن كيگەن ءبىر ادام دەمالىپ وتىر. قاسىنا بارادى.
– مەن مۇمىندەر ءامىرشىسى وماردى ىزدەپ ءجۇر ەدىم...
– ىزدەگەن ادامىڭىز مەنمىن شارۋاڭىزدى ايتىڭىز؟
مىسىرلىق قوناق مۇسىلماندار اسكەرىنىڭ باسشىسى ءامىر يبن اس وزىنە ادىلەتسىزدىك جاساعانىن, يەلىگىندەگى جەرىنە كەلىسىمىن الماي مەشىت تۇرعىزىپ جاتقانىن ايتىپ شاعىمدانادى. ومار ويلانىپ وتىرىپ, «ساعان حات جازىپ بەرەم سونى يبن اسقا بەر» دەيدى. جوپەلدەمەدە قاعاز تابىلا قويسىن با, ومار توپىراققا كومىلىپ جاتقان قويدىڭ قۋارعان جاۋىرىنىن الىپ وعان ەكى اۋىز ءسوز جازىپ قوناقتىڭ قولىنا ۇستاتادى.
وقيعانىڭ ءمان-جايىن ءالى تۇسىنبەگەن شاعىمدانۋشى «بۇلاردىڭ مەنى مازاق ەتۋىن قاراشى, ادىلدىك سۇراپ كەلسەم, قولىما قۋ جاۋىرىن ۇستاتىپ قويا بەردى», - دەپ نەشە رەت جاۋىرىندى لاقتىرىپ جىبەرۋگە وقتالادى دا, سابىر ساقتايدى. ءسويتىپ, جاۋىرىن-حاتتى الىپ يبن اسقا كەلەدى. قولباسشى ات ۇستىندە سالىنىپ جاتقان مەشىتىڭ قاسىندا تۇر ەكەن. وعان جاۋىرىندى ۇستاتادى دا حاتتى وعان ومار بەرگەنىن ايتادى. حاتتاعى ەكى ءسوزدى وقىعان ءامىردىڭ ءتۇسى بۇزىلىپ, ەسىنەن تانىپ اتتان اۋىپ تۇسەدى. ەسىن جيعان سوڭ مىسىرلىقتان كەشىرىم سۇراپ, اياقتالۋعا شاق قالعان مەشىتتى دەرەۋ بۇزىڭدار دەپ جارلىق بەرەدى. «جەرىڭىزدى بوساتىپ بەرەيىن تەك رەنجىمەڭىز», - دەيدى يبن اس.
–توقتا, يبن اس باۋىرىم, سەن ماعان مىنانى ءتۇسىندىر اۋەلى, قولىڭداعى جاۋىرىندا سەن تالىپ قالاتىنداي نە ءسوز جازىلعان, - دەيدى مىسىرلىق. ءامىر يبن اس اۋەلى اللادان كەشىرىم سۇراپ الىپ, ايتقانى:
–ەرتەدە يسلام كەلمەي تۇرعاندا ومار ەكەۋمىز پارسىلار ەلىنە بارىپ, اراب جىلقىلارىن ساتۋشى ەدىك. ءبىر جولى پاتشانىڭ تۋىسقانى ءبىزدىڭ اتتارىمىزدى الداپ الىپ, اقشاسىن بەرمەي قويدى. وسىلاي قاتتى قينالىپ تۇرعانىمىزدا ءبىز جاتقان قوناق ءۇيدىڭ يەسى ءمان-جايدى ءبىلىپ «سەندەر مۋشاۋران پاتشاعا جولىعىڭدار. ول كىسى ءار سارسەنبى كۇنى ادامداردى قابىلدايدى, بارىپ شاعىم ايتىڭدار, ول ادىلەتتى ادام», - دەدى. سارسەنبىدە ءتىلماش جالداپ پاتشاعا بارىپ ءمان-جايدى باياندادىق. پاتشا بىزگە ءبىر ۋىس اقشا ۇستاتىپ شىعارىپ سالدى. ادىلدىگى وسى ما دەپ قاتتى قاپالاندىق. بەرگەن اقشاسى ءۇپى-ءتاپى جولىمىزعا عانا جەتەتىن ەدى. ءبىزدىڭ جايعا قانىققان قوناق ءۇيدىڭ يەسى «مۇندا ءبىر گاپ بار, كۇتىڭدەر كەلەسى سارسەنبىدە سەندەردى ءوزىم باستاپ بارام» دەدى. باردىق. بارلىق شىندىق بۇكپەسىز ايتىلدى. پاتشا باسىن شايقادى. سويتسەك الدىڭعى ءتىلماشىمىز «مىنا ەكى اراب ەلىنە جەتە الماي اقشا سۇرايدى», - دەپ وتىرىك ايتقان ەكەن. بۇل دا سول جىلقىلاردان ۇلەسى بار ادام ەكەن. ماشارۋان دەرەۋ انا ەكەۋىن تەرگەۋگە الىپ, ءبىزدى ءبىر اپتا سارايىندا قوناق ەتىپ, اقشامىزدى ارتىعىمەن بەرىپ شىعارىپ سالدى. كەتەرىمىزدە ەكەۋمىزگە ءبىر شارت قويدى. ءبىرىڭ شىعىس, ەكىنشىڭ باتىس قاقپادان شىعىڭدار. سويتسەك, باتىس قاقپادا الگى بىزدەن جىلقى تارتىپ العان تۋىسىنىڭ, شىعىس قاقپادا الاياق ءتىلماشتىڭ باسى ءىلۋلى تۇر ەكەن...
وسىنى ايتىپ ءامىر يبن اس ءۇنسىز تۇنجىراپ وتىرىپ قالادى. تىڭداپ وتىرعان ياھۋدي باۋىر «بۇل وقيعامەن مىنا حاتتىڭ قانداي بايلانىسى بار», - دەپ سۇرايدى.
– ارينە, ۇلكەن بايلانىسى بار, - دەيدى ءامىر حاتتا «مەن مۋشاۋراننان دا ءادىلمىن», - دەپ جازىلعان ەكەن.
وسىدان سوڭ وقيعا بارىسىن تۇسىنگەن مىسىرلىق يەلىگىندەگى جەرگە سالىنىپ جاتقان مەشىتتى بۇزدىرماي, ءوزى دە مۇسىلماندىقتى قابىلداعان ەكەن, - دەلىنگەن بىزگە جەتكەن رۋاياتتا.
مەشىت بۇزىلماي تولىق سالىنادى. كەيىن مۇسىلماندار ونى ء«امىر يبن اس» مەشىتى اتاپ كەتتى. بۇل قۇلشىلىق ءۇيى افريكا قۇرلىعىندا بوي كوتەرگەن العاشقى مەشىت رەتىندە تاريحتا قالىپ, امان-ەسەن بۇگىنگە جەتىپ وتىر (سۋرەتتە).
