كەزىندە كارتوپ ءوسىرۋ بويىنشا تولاعاي تابىسقا قول جەتكىزگەن مۇراپتار مۇسىرەپبەك بەكتاەۆ پەن انتونينا مانچەنكو سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتاندى. مىنە, بۇگىندە سولاردىڭ ءىزىن باسىپ, ءتالىمىن العان ۇسىپبەك بەگاليەۆتىڭ وسى سالادا بولىپ جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىنا 40 جىل بولىپتى.
جۋىردا جۋالىعا جولىم ءتۇسىپ, «زىليحا» شارۋا قوجالىعىنىڭ ەگىس القابىنا باردىم.
– مەن 1956 جىلى تۇكتىباي اۋىلىندا دۇنيەگە كەلدىم. وسىنداعى م.اۋەزوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتى بىتىرە سالىپ, ەڭبەككە ارالاستىم, – دەپ باستادى اڭگىمەسىن بايىرعى سۋ مۇرابى.
– ەڭبەك جولىڭىزدى كىم بولىپ باستادىڭىز؟ – دەدىم ءسوزىن ءبولىپ.
– سۋشى بولدىم. سەن بىلەسىڭ بە, مەنىڭ كىمدەردەن ءتالىم العانىمدى؟ – دەدى سۇق ساۋساعىن بەزەپ. – ەڭبەك ەرى مۇسىرەپبەك بەكتاەۆ, اتاقتى سۋشىلار ابزەلبەك تاتەكوۆ, يۆان شميتتەر مەنى ەڭبەككە باۋلىدى! اسىرەسە مۇسىرەپبەك اتانىڭ قامقورلىعى ەرەكشە ەدى. كوپ نارسە ۇيرەتتى. سودان بەرى سۋشىمىن. شىنىمدى ايتسام, ەگىستىكتى ءبىر كۇن سۋارماسام, اۋىرىپ قالامىن. كەي جىلدارى وسىنى قويايىن, باسقا جۇمىسقا اۋىسايىن دەدىم. بىراق ەگىن سۋارۋ جۇمىسىنا قالاي قايتا شىعىپ كەتكەنىمدى ءوزىم دە سەزبەي قالامىن.
«بۋرنىي» كەڭشارىندا ەڭبەك جولىن باستاعان ۇسىپبەك شارۋاشىلىق تاراعانعا دەيىن قىزىلشا, جۇگەرى, كارتوپ سۋارۋ ىسىمەن اينالىسقان ەكەن. ەڭبەكتەگى جەتىستىكتەرى جەتەرلىك. ءوزى زۆەنو جەتەكشىسى بولعان توقسانىنشى جىلداردا الدىڭعى تولقىن اعالارىنىڭ ەرلىگىن ءبىر ەمەس, بىرنەشە رەت قايتالاپتى. كارتوپتىڭ ءار گەكتارىنان 300-350, كەي القاپتاردان 400 تسەنتنەرگە دەيىن ءونىم جيناعان كەزدەرى بولىپتى. بىراق بۇل ەڭبەگى سول تۇستاعى باسشىلىق تاراپىنان ەلەنبەي, ەسكەرۋسىز قالىپ قويعان. كەڭشار تاراپ كەتكەن سوڭ ىنىلەرى كەرىمقۇل مەن نۇرجىگىت باستاعان ىسكە قولداۋ كورسەتىپ, كارتوپ شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ءبىر كىسىدەي اتسالىسىپتى. سول 2000 جىلدان بەرى قاراي وسىندا تاپجىلماي مۇراپ بولىپ جۇمىس ىستەيدى. جاڭا تەحنولوگيا ەنگىزىلىپ, كارتوپ سۇرپى جاڭالانعان تۇستا ونىمدىلىك 400-450 تسەنتنەرگە دەيىن ارتىپتى. قازىر دە ول سۋارعان القاپتار گەكتارىنا 300 تسەنتنەرگە دەيىن ءونىم بەرۋدە.
– اللاعا شۇكىر, جاعدايىمىز جاقسى. قوس ءىنىم ۇنەمى قارايلاسىپ تۇرادى. جالپى وسى ىسىمە كوڭىلىم تولادى. ەگىستىكتى سۋارىپ, مول ءونىم جيناپ, باۋىرلارىمنىڭ تىرلىگىنىڭ العا باسقانى, ولار باسقارعان شارۋاشىلىقتىڭ اۋداندا ىرگەلى قوجالىققا اينالعانى مەن ءۇشىن باقىت. وسى كۇنىمە, ەتكەن ەڭبەگىمە تاۋبە, شۇكىرشىلىك ەتەمىن, – دەيدى ۇسىپبەك اعا.
بۇگىندە ۇسىپبەك بەگاليەۆ جۇبايى نۇريلا ەكەۋى ءۇش ۇل, ءبىر قىز تاربيەلەپ ءوسىرىپ, ولاردى ءومىر كوشىنە قوسىپ, ون التى نەمەرە ءسۇيىپ وتىر. مۇراپتىڭ ۇلكەن ۇلى وزىمەن بىرگە ەگىن سۋارۋمەن اينالىسىپ ءجۇر. ەندى ول ءوزى بۇگە-شۇگەسىنە دەيىن جەتىك بىلەتىن, ەڭبەك ەرلەرىنەن ۇيرەنگەن كاسىبىن ۇلىنا ۇيرەتۋدە.
اعانىڭ اڭگىمەسىنەن ەڭبەك ادامىنىڭ ءوز ىسىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن اڭعارىپ, شابىتتانىپ قايتتىم. ونىڭ ەڭبەگى شىنىندا ۇستازدارى جەتكەن بيىكپەن تەڭ. تەك بۇگىنگى ۋاقىتتا قاتارداعى قاراپايىم ەڭبەككەردىڭ ىلعي دا ەسكەرۋسىز قالىپ قويا بەرەتىنى بولماسا...
مارات قۇليباەۆ
جامبىل وبلىسى,
جۋالى اۋدانى
