جىلىوي – اتىراۋداعى ونەركاسىپتى اۋداننىڭ ءبىرى. مۇندا 121 جىل بۇرىن قاراشۇڭگىل كەن ورنىنان قازاق مۇنايىنىڭ العاشقى تامشىسى الىنعان ەدى. قازىر بۇل اۋداننىڭ اۋماعىندا كومىرسۋتەگى قورىنىڭ مولدىعىمەن الەمگە تانىمال بولعان تەڭىز كەن ورنى بار. الايدا بۇل اۋداندا تۇراتىن تۇرعىنداردىڭ ءبارىن بىردەي باقۋاتتى دەۋگە بولمايدى. ماسەلەن, اۋدان ورتالىعى – قۇلسارى قالاسىندا تۇرمىسى تومەن وتباسىلار كەزدەسەدى. سونىڭ ءبىرى – كوپبالالى باقتىگۇلدىڭ وتباسى. توعىز جىل بۇرىن كۇيەۋى ومىردەن وتكەن. ءتورت بالاسىنىڭ ەكەۋى مۇگەدەك. ال باسپاناسى ابدەن توزعان. تەرەزەدەگى اينەكتىڭ ورنىن پلەنكا الماستىرىپتى.
– بىرنەشە جىل بۇرىن كورشىلەس دوسىم ابىلاي تولەپوۆپەن بىرگە ۆولونتەرلىك ءىستى قولعا العان ەدىك. مۇقتاج جاندارعا قولعابىس بەرۋدى كوزدەپ, باستاپقىدا ءوز قاراجاتىمىزدى جۇمسادىق, – دەيدى قۇلسارىلىق دياس يباتاەۆ. – كەيىن ءبىزدىڭ قاتارىمىزعا وزگە دوستارىمىز دا قوسىلدى. ءوزىمىز تۇراتىن №8 اۋىلداعى قاراپايىم تۇرعىندارعا ازىق-ت ۇلىك الىپ بەرىپ جۇردىك. جاقىندا باقتىگۇلدىڭ وتباسىنداعى احۋالمەن تانىسقان سوڭ, جاڭا باسپانا سالىپ بەرۋدى ءجون كوردىك. ويتكەنى بۇل وتباسىنىڭ كومەككە ءزارۋ ەكەنىنە كوز جەتكىزدىك.
كوپبالالى وتباسى تۇراتىن باسپانا ەلۋ جىل بۇرىن سامان كىرپىشتەن سالىنىپتى. ۆولونتەرلەر قۇلاۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعان ۇيدەگى كوپبالالى وتباسىنىڭ تۇرمىسى تۋرالى شاعىن روليك ءتۇسىرىپ, الەۋمەتتىك جەلىدە جاريالادى. قارجى جيناۋ ءۇشىن ارنايى قور قۇردى. بۇل جومارت جۇرەكتى جانداردى بەيجاي قالدىرعان جوق. ۆولونتەرلەر قورعا تۇسكەن قارجىنىڭ ەسەبىن الەۋمەتتىك جەلىدە اشىلعان پاراقشادا جاريالاپ وتىرادى.
– ءبىز اۋەلى بۇل وتباسىنا ءۇي جالداپ بەردىك. سودان سوڭ ەسكى ءۇيدى بۇزىپ, ورنىن تازالادىق. باقتىگۇلدىڭ وتباسىمەن اقىلداسىپ, جاڭادان بوي كوتەرەتىن باسپانانىڭ جوباسىن جاسادىق. جوباعا سايكەس, جاڭا ۇيدە ءتورت بولمە بولادى. بۇعان ءاسۇي بولمەسىن قوسىڭىز. ءۇيدىڭ جالپى اۋماعى 120 شارشى مەتردى قۇرايدى. سەبەبى بۇل وتباسىندا كوپ بالا بارى ەسكەرىلدى, – دەيدى دياس يباتاەۆ.
قازىر قۇلسارىلىق ۆولونتەرلەر باستاعان ءۇيدىڭ قابىرعاسى بيىكتەپ كەلەدى. ءبىر ەرەكشەلىگى, مۇقتاج جاندارعا كومەك كورسەتۋدى قولعا العان جاستاردىڭ ءبارى – تاۋەلسىزدىكتىڭ قۇرداستارى. ولار جاقىندا ءتورت بالاسىمەن باسپانا تاۋقىمەتىن تارتقان جەسىر انانى جاڭا ۇيگە قونىستاندىرماق. الداعى ۋاقىتتا دا وسىنداي قايىرىمدىلىق شارالارىن جالعاستىرۋدى كوزدەپتى.
مۇنداي ەل سۇيسىنەتىن ءىستى اتىراۋ قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى دامبى, جاڭاتالاپ, قۇرمانعازى, قىزىل بالىق اۋىلدارىنىڭ جاناشىر جاستارى دا جانداندىرىپ كەلەدى. ولار بىلتىر جاڭاتالاپ اۋىلىنىڭ سەكسەن جاستاعى تۇرعىنى, جالعىز باستى انا ايشا قۇنانوۆاعا ءۇش بولمەلى ءۇي تۇرعىزىپ بەرگەن ەدى. اۋىل تۇرعىندارى تاراپىنان قولداۋ تاپقان وسىنداي يگى ءىستى بيىل دا قولعا الدى.
– جاقىندا بىزگە زاروسلىي اۋىلىندا تۇراتىن مۇعالىم كوپبالالى نۇرلى وماروۆانىڭ وتباسىنداعى قيىندىق تۋرالى حابارلادى. ءبىز بۇل وتباسىنا ارنايى بارىپ, جاعدايىمەن جەتە تانىستىق. بۇل وتباسىنىڭ سەگىز بالاسى بار. بالالارىنىڭ ۇلكەنى 16 جاستا, ال كىشىسى ءالى ءبىر جاسقا تولماعان. وتاعاسىنىڭ تۇراقتى جۇمىسى جوق. ون جىلدان بەرى قۇلاعالى تۇرعان ءبىر بولمەلى سارايدى پانالاپ كەلەدى, – دەيدى اۋىل جاستارىن قايىرىمدىلىق ىسكە جۇمىلدىرىپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرى انۋاربەك باتاەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, سەگىز بالالى وتباسى جاردەماقىمەن عانا كۇن كورىپ وتىر. ال جاناشىر جاستار قولداۋعا مۇقتاج وتباسىنىڭ جاعدايى جونىندە الەۋمەتتىك جەلىدەگى «جاڭاتالاپ جاستارى» پاراقشاسىندا حابارلاپ, قارجى جيناۋدى باستادى. «كوپ تۇكىرسە – كول» دەگەندەي, مۇقتاج وتباسىنا كومەك بەرۋگە نيەتتى جاندار از ەمەس ەكەن. قايىرىمدىلىق جاساۋدى پارىزى سانايتىن كوپشىلىك قاجەتتى قارجىنى تەز جينادى. ءسويتىپ, سەگىز بالالى وتباسى ءۇشىن بەس بولمەلى ءۇي ساتىپ الىپ بەردى.
اۋىلداستارىنىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىسى جاقسارعانىن قالاعان جاستار قالعان قارجىنى تاعى ءبىر وتباسىنا ءۇي الىپ بەرۋگە جۇمسادى. ءتورت بالاسى بار جالعىزباستى انا وسى كەزگە دەيىن قۇرمانعازى اۋىلىندا جالدامالى ۇيدە تۇرىپ كەلگەن. ونى اۋىلداستارى جالداپ بەرىپتى. قازىر قايىرىمدىلىق ءىستى قولعا العان جاس جىگىتتەر ساتىپ الىنعان ۇيلەرگە جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, قونىس تويىنا دايىنداپ جاتىر.
دانا ابايدىڭ: «پايدا ويلاما, ار ويلا» دەگەنىنە قازاقتىڭ قانىندا بار قايىرىمدىلىقتى ۆولونتەرلىك ىسىمەن دالەلدەپ جۇرگەن كوركەم مىنەزدى جاستاردىڭ يگىلىكتى ءىسى دالەل بولا الادى. ويتكەنى ولار قولداۋ كۇتكەن كوپبالالى وتباسىلاردى كول-كوسىر قۋانىشقا كەنەلتىپ, باسپانا باقىتىنا بولەگەلى وتىر.
اتىراۋ
