– قازاقى ءجون-جوسىقتى ءالى دۇرىس بىلە قويماعان جاس كەزىم ەدى, - دەيدى اعامىز. – جىگىت بولىپ, بوزبالا جەلىك باس كوتەرگەن شاق. تەڭ قۇربىمەن ۇزەڭگىلەسىپ, سەيىل قۇرىپ, قىزدى اۋىلدى جاعالاپ جۇرەمىز. ءبىرىمىز جىلقى قاراعان, ەندى ءبىرىمىز تۇيە ىزدەگەن بولىپ شىعامىز ۇيدەن. سونداي ءبىر ءجۇرىس كەزىندە قوبدا وزەنىنىڭ تومەنگى جاعالاۋى قىزىل قاراعاندا كۇزەپ وتىرعان اۋىلداردىڭ ۇستىنەن شىقتىق. شەتكى ۇلكەن اق ءۇيدىڭ بەلدەۋىندە ءتورت-بەس ەرتوقىمدى ات بايلاۋلى تۇر. يتتەردى ابالاتىپ ءبىز دە كەلىپ تۇستىك. «اسسالاۋدى» جاۋدىرىپ ۇيگە كىرسەك ءوڭىردىڭ كونە كوز قاريالارى, كوپتىڭ ءسوزىن ۇستاعان ۇلكەندەرى جينالىپ قالىپتى. تۇسكەن ءۇيىمىز القاپقا اتى ءمالىم مۇقان جىلقىشىنىڭ شاڭىراعى ەكەن. ارعى-بەرگى تاريح قوپارىلىپ, ءماجىلىس قۇرىلىپتى. سارى ماي كىلكىگەن قىزىل كۇرەڭ شايدى سوراپتاي ۇرتتاعان جۇرت اڭگىمەشىل قاريانىڭ سوزىنە تامسانادى. وتىرعان جۇرت ءبىزدىڭ سالەمىمىزگە شۇبىرا جاۋاپ بەردى دە, ويۋلانعان تاقياسى بار كۇمىس ساقالدى قارتتىڭ اڭگىمەسىنە قايتا قۇلاق بۇردى. ءبىزدىڭ قايدان جۇرگەنىمىز ولاردى قىزىقتىرا قويعان جوق. ءسويتىپ اڭگىمە بالقىپ بىزدە وتىرىپ قالدىق.
الدەن ۋاقىتتا شاي داستارقانى جيناستىرىلىپ, قوناقتارعا ارنايى اسىلعان سىباعا ەت ورتاعا كەلدى. بۇل كۇزەۋگە قونعان ەلدىڭ اۋىلداس-كورشىلەردى شاقىرىپ, كۇزدىكتەن ءدام تاتىراتىن بۇلجىماس ءداستۇر. باتا جاسالدى. توردە وتىرعان اڭگىمەشىل اقساقالعا جامباس ۇسىنىلدى. الگى اتامىز «جوق قاراقتارىم, باتاسىن قىلدىم عوي, جامباستى وزدەرىڭ كەسە بەرىڭدەر» دەپ ۇلىقسات ەتتى. كوپشىلىك «جوق ۇلكەن كىسى, ءسىزدىڭ جولىڭىز, ءسىز الىڭىز» دەپ جالپاقتاپ جاتىر. وتىرعانداردىڭ ەشقايسىسى جامباستى الار ەمەس. «بۇلاردى قيناماي مەن نەگە تۋراي سالمايمىن» دەگەن وي لاپ ەتە قالماسى بار ما: «رۇقسات بولسا مەن كەسىپ بەرەيىن» - دەپ سارى مويىن باكىمدى جالاڭداتتىم. ۇلكەندەر «الا عوي, الا عوي» دەپ ەت تولى تاباقتى ىڭعايلاي بەردى. ء «اپ, ءپىسمىللا» وتكىر باكىمەن توڭكەرىلگەن جامباستى جاپىراقتاپ جاتارمىن. ودان كەيىن استاۋداعى ورتان جىلىك پەن توقپان جىلىكتىڭ شارۋاسىن ءبىتىردىم. سول ەكپىنمەن جاۋىرىننىڭ ەتىن سىلىپ تاستادىم. وسى مەزەتتە ۇلكەندەردىڭ ءبىرى ماعان:
- قاراعىم قاي اۋىلدىڭ بالاسى بولاسىڭ, - دەدى قاتقىلداۋ ۇنمەن.
- جوعارعى قىزىل تاۋدىڭ سىرتىندا وتىراتىن «بالەنشە» شالدىڭ بالاسى بولامىن. وزەنگە ءتۇسىپ كەتكەن جىلقى ىزدەي كەلىپ ەدىم.
- ە, ءجون قاراعىم, قولىڭداعى باكىڭنىڭ وتكىرلىگىنە ءسۇيسىندىم, - دەدى ءبىرى.
- ءوزىنىڭ قولى ەپتى بالا ەكەن, ەتتى قانداي جاقسى تۋرايدى, - دەگەندە وتىرعانداردىڭ ءبارى دۋ كۇلدى. ۇلكەندەردىڭ الدىن وراپ سىباعالارىن تۋراپ تاستاعانىمدى جاقاماي قىجىرتىپ وتىرعانىن مەن قايدانن بىلەيىن. «ماقتاۋ» ەستىگەن سايىن تاباققا ءتونىپ تۋرايمىن, «باكىمدى اكەم ساپتاپ بەرىپ ەدى» اراسىندا ماقتانىپ قويامىن.
كەشكە ۇيگە ورالىپ, اكەمە كورگەن-بىلگەنىمدى ايتىم:
- سولاي دا سولاي, وزەگە ءتۇسىپ كەتكەن جىلقىنى كورىپ قايتتىم. قىزىل قاراعانعا ەل ءتۇسىپتى. جىلقىشى مۇقاننىڭ ۇيىنەن اۋقاتتاندىم. انەۋكۇنى ءسىز ساپتاپ بەرگەن باكىمەن جامباس كەستىم, - دەدىم. اكەي ەجىرەيىپ, «اقساقالدار ساعان نە ايتتى» دەپ تىكسىنە قالدى. مەن بولسام, داستارقانداس شالداردىڭ ماقتاۋىمدى اسىرىپ قالاي «سۇيسىنگەنىن» ايتىپ بەردىم. اكەي:
- ەي, كورگەنسىز-اي, مىنا قىلىعىڭمەن مەنىڭ بەتىمە شىركەۋ كەلتىردىڭ-اۋ. الدىڭدا اق ساقالدى قاريا وتىرعاندا جاس بالانىڭ جامباسقا جارماسقانىن قاي اتا-باباڭنان ەستىپ ەدىڭ...
توبەمە ويناعان قامشىنىڭ استىنان ازەر قاشىپ قۇتىلىپ, سىرتقا شىقتىم. مىنە, سودان بەرى وزىمنەن ءبىر جاس ۇلكەن ادام وتىرسا قولىما پىشاق ۇستاپ, ەت كەسپەيمىن بولدىم.
تىلەۋبەردى ساحابا
