بۇل ورايدا العاش رەت مەركى اۋدانىندا جەر ماسەلەسى مەن ەسىرتكى قۇرالدارىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى كۇرەستىڭ تيىمدىلىگى جونىندە كەڭەس ءوتتى. اتالعان كەڭەسكە جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ پەن وبلىس پروكۋرورى نۇرعالىم ءابدىروۆ توراعالىق ەتتى. سونداي-اق جيىنعا وبلىستىق سوتتىڭ توراعاسى ەربول احمەتجانوۆ, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى وبلىس بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى مارات يرمەنوۆ جانە پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى جانات سۇلەيمەنوۆ قاتىستى.
وتىرىس بارىسىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى جانە ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ پايدالانۋسىز جاتقان جەر تەلىمدەرى مەملەكەتكە قايتارۋ بويىنشا جۇمىسى سىن كوتەرمەيتىندىگى تۋرالى ايتىلدى. سونىمەن قاتار, وبلىستىق پروكۋراتۋرا وڭىردەگى پايدالانىلماي جاتقان 2 مىڭنان استام جەر تەلىمدەرىن انىقتاعان. ولاردىڭ كاداسترلىق قۇنى 3,7 ميلليارد تەڭگە, اۋدانى 350 مىڭ گەكتار بولادى. قابىلدانعان شارالار ناتيجەسىندە كولەمى 210 مىڭ گەكتاردى, كاداسترلىق قۇنى 1,9 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 1000-نان استام جەر تەلىمدەرىن يگەرۋ قامتاماسىز ەتىلگەن. يگەرىلمەگەن جەر اۋماقتارىنىڭ ءتىزىلىمى قۇرىلىپ, 383 جەر پايدالانۋشىعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى جەر كودەكسىنىڭ 92-بابىنا سايكەس جەر ۋچاسكەلەرىن پايدالانۋ تۋرالى نۇسقامالار تاراتىلعان.
جيىندا بەردىبەك ساپارباەۆ پايدالانۋسىز جاتقان جەرلەردى قايتارۋ بويىنشا بارلىق ءىس-شارالار جانە باسقا دا ماسەلەلەر تەك زاڭنامالىق نەگىزدە شەشىلۋى ءتيىس ەكەنىن, جەر ينسپەكتسياسىنىڭ باستى مىندەتى – جەردىڭ ءتيىمدى پايدالانىلۋىن باقىلاۋ ەكەنىن جانە ولاردىڭ جۇمىسى وسىعان سايكەس باعالاناتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار, جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن جەر تەلىمدەرىن بەرۋدە دە بىرقاتار ماسەلەلەر بار بولىپ شىقتى. مالى جوقتاردىڭ جايىلىمدىق جەرلەردى جالعا الۋى دا كەزدەسەدى ەكەن. وبلىس پروكۋرورى نۇرعالىم ءابدىروۆ وڭىردەگى شارۋا قوجالىقتاردىڭ 55 پايىزى ءوز مالدارىن تىركەۋدەن وتكىزبەگەنىن اتاپ ءوتتى. وسى ورايدا بايزاق, جامبىل جانە قورداي اۋداندارىنىڭ اكىمدەرى قويىلعان ساۋالدارعا بەينەبايلانىس ارقىلى جاۋاپ بەردى. سونداي-اق, نۇرعالىم ءابدىروۆ ەسىرتكى بيزنەسى قوعامنىڭ دامۋىنا ەداۋىر كەرى اسەرىن تيگىزىپ, قىلمىس پەن زورلىق-زومبىلىقتىڭ وسۋىنە ىقپال ەتەتىنىن جەتكىزدى. ەسىرتكىگە تاۋەلدىلەردىڭ سانى جىل سايىن كوبەيىپ كەلەدى ەكەن. اعىمداعى جىلى بۇل 5,3 پايىزعا ارتىپ وتىر. سول سياقتى جابايى سورانىڭ اۋقىمدى اۋماقتا ءوسۋى, ەسىرتكى قۇرالدارىنىڭ كونترابانداسى مەن ءترانزيتىنىڭ دە اسا وزەكتىلىگى ايتىلدى. بۇل ورايدا وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسلان ورازبەكوۆ ەكى ەكسپەريمەنتتىك القاپتا سوراعا قارسى جاڭا ۋلى حيميكاتتاردى سىناپ جاتقاندىقتارىن جەتكىزدى. الايدا, كەڭ كولەمدە پايدالانۋ ءۇشىن ونىڭ ادامدار مەن مالعا زيانسىزدىعى تۋرالى ەكولوگتار مەن سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قىزمەتتىڭ قورىتىندىسى قاجەت ەكەن. سونىمەن قاتار مەركى اۋدانىنىڭ اكىمى مەيىرحان ومىربەكوۆ بۇل ورايدا جەر جىرتۋدىڭ تيىمسىزدىگىن سلايدتتار ارقىلى كورسەتىپ, قوپسىتىلعان اۋماقتا قۇرامىندا ەسىرتكى بار شوپتەر ءتىپتى قاۋلاپ وسە تۇسەتىنىن ايتتى.
سونداي-اق جيىن بارىسىندا اتالعان باعىتتاعى وزگە دە كوپتەگەن ماسەلەلەر مەن كەمشىلىكتەر تالقىلاندى. ناتيجەسىندە جۇمىستى جۇيەلەي ءتۇسۋ ءۇشىن ناشاقورلىق پەن ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەس جونىندەگى وڭىرلىك باعدارلاما قابىلداناتىن بولدى. ەسىرتكىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا قۇقىق قورعاۋ جانە ارنايى ورگانداردىڭ, سونداي-اق باسقا دا مۇددەلى ورىنداردىڭ اراسىندا بىرلەسكەن شارالار ازىرلەنەدى. جاعدايدى تۇزەتۋ ءۇشىن وبلىس پروكۋرورى قۇقىق قورعاۋ جانە ارنايى ورگاندارعا قىلمىستىڭ الدىن-الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس جونىندەگى جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ بارىسىن قايتا قاراۋدى تاپسىردى. ال, جەرگىلىكتى اتقارۋشى جانە ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا جەر سالاسىنداعى زاڭدىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار جولداندى. «جەر رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماسەلەسىندە اكىمدىكتەر قولدانىستاعى زاڭناماعا سۇيەنە وتىرىپ, ءوز ويلارى مەن ۇسىنىستارىن ورتاعا سالۋى كەرەك. ازىرگە ۋاقىت بار كەزدە, جەردىڭ ءاربىر شوعىرىن پايدالانا وتىرىپ, ەگىس جۇمىستارىن جالعاستىرۋ كەرەك. «كوكتەمنىڭ ءبىر كۇنى – جىلعا ازىق». ءبىز وسىنى ۇمىتپاعانىمىز ابزال. يگەرۋسىز جاتقان جەردى قايتارۋ, «قىزىل سىزىق» نورمالارىن بۇزۋ فاكتىلەرىن انىقتاۋ جانە ولاردى جويۋ, جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ارنالعان ينجەنەرلىك جەلىلەردى تارتۋعا قامقورلىق تانىتۋدىڭ اسا ماڭىزدى ەكەنىن ۇمىتپاڭىزدار. جايىلىمدى پايدالانۋعا بەرەر الدىندا شارۋاشىلىقتىڭ مالى بار ەكەنىنە كوز جەتكىزىپ, بەلگىلەنگەن ستاندارتقا سايكەس اۋداندى انىقتاۋ قاجەت. ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەستە جاۋاپتى قۇرىلىمداردىڭ بىرلەسە جۇمىس ىستەۋى ءالى دە كەمشىن سوعۋدا. ەسىرتكىنىڭ اسىرەسە جاستار اراسىندا تارالۋى – ءبىزدىڭ ورتاق قاسىرەتىمىز, سوندىقتان ونى بىرگە جەڭۋگە مىندەتتىمىز. مەن اتتى پاترۋلدەر سانىن ارتتىرۋدى قولدايمىن, «كوكنار 2020» وپەراتسياسى جوعارى دەڭگەيدە ءوتۋى كەرەك. ەسىرتكى دايىنداۋعا جانە تاراتۋعا قاتاڭ توسقاۋىل قويۋ قاجەت. قىرعىز رەسپۋبليكاسىمەن شەكاراداعى باقىلاۋ-وتكىزۋ پۋنكتتەرىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ تالاپ ەتىلەدى», دەدى بەردىبەك ساپارباەۆ.
جامبىل وبلىسى
