الەم • 07 مامىر, 2020

قۇلدان شىققان عۇلاما

1230 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

يسلام الەمىندە عىلىم-ءبىلىم جولىندا بار عۇمىرىن ارناعان عۇلامالار كوپ. سونىڭ ءبىرى – اتا يبن راباح. بۇل ادام مەككەدە ءبىر ايەلدىڭ يەلىگىندە قۇل بولاتىن. ءوزى قۇلاقكەستى قۇل بولسا تۇرا پايداسىز ىستەن اۋلاق بولۋ ءۇشىن كۇندەلىكتى تىرلىگىن ۇشكە بولەدى. ءبىر بولىگىن يەسىنە ارنادى, ونىڭ تاپسىرعان ءىسىن ورىندادى. ەكىنشى بولىگىن اللاعا قۇلشىلىق ەتۋگە, ءۇشىنشى بولىگىن ءىلىم ۇيرەنۋگە جۇمسادى.

قۇلدان شىققان عۇلاما

مەككەلىك ايەل ق ۇلىنىڭ ىلىمگە دەگەن ىنتاسىنا قىزىعىپ, «سەن بۇدان بىلاي ءىلىم ۇيرەنىپ يسلام جولىندا قىزمەت قىل!» دەپ قۇلدىقتان بوساتىپ جىبەرەدى.

وسى كۇننەن باستاپ اتا ۋاقىتىن پايداسىز وتكىزۋدەن ساقتاندى. ءارى ول پايداسىز ءسوز ايتۋدى قاتتى جەك كوردى. ول ۇنەمى «ادامدى اللا تاعالاعا جاقىنداتپايتىن ءىستىڭ ءبارى بوس اۋرەشىلىك جانە اۋىزدان شىققان ءاربىر ءسوز جازۋلى, دەمەك قيامەتتە وسى جازبا اشىلعاندا, وسى سوزدەر ءۇشىن اللانىڭ قۇزىرىندا ۇيالعاننان جامان نارسە جوق» دەيدى ەكەن.

سول كەزدەگى حاليفا ومار يبن حاتتاب قاجىلىق كەلگەندە ونىڭ الدىنا مۇسىلماندار بارىپ ءپاتۋا سۇرايدى. سوندا ومار: «سەندەردىڭ ىرگەلەرىڭدە اتا تۇرعاندا مەنىڭ ءپاتۋا ايتقانىم جاراماس» دەپ باس تارتقان ەكەن.

تاعى بىردە اسا ءبىلىمدار ادام قاجىلىق ءۇشىن مەككەگە كەلەدى. بارلىق پارىزدارىن وتەپ بولىپ, سوڭعى ۇكىم شاشىن الدىرۋعا وتىرادى.  شاشتاراز:

-قۇبىلاعا قاراپ وتىرىڭىز؟-دەيدى. عالىم ۇيالىپ ۇندەمەي قۇبىلاعا بۇرىلادى. سودان كەيىن باسىنىڭ سول جاق بولىگىن ىڭعايلاپ ۇسىنادى, شاشتاراز بولسا: «باسىڭىزدىڭ وڭ جاعىن ىڭعايلاڭىز؟» دەيدى. شاشتاراز عالىمنىڭ شاشىن الۋعا كىرىسەدى. عالىم ءۇنسىز وتىرادى. شاشتاراز ايتادى: «نەگە ءۇنسىز وتىرسىز, تاكبىر ايتىپ وتىرىڭىز؟». عالىم ۇيالعاننان تاكبىر ايتا باستايدى. شاشىن الدىرىپ بولىپ كەتپەككە ىڭعايلانادى. شاشتاراز: «الدىمەن ەكى راكاعات ناماز وقىڭىز دا, قالاعان جاعىڭىزعا كەتە بەرىڭىز!» دەيدى.

ۇلكەن عالىم قاراپايىم شاشتارازدىڭ مىنا ىسىنە قاتتى تاڭدانادى. مۇنداي ادەپتەردى بىلمەگەنىنە وكىنەدى. اقىرى شاشتارازدان سۇرايدى.

-باۋىرىم, ءسىز مۇنداي جاقسى ادەپتەردى قانداي ۇيرەندىڭىز؟

-ۇستازىمىز اتا يبن راباح وسىلاي جاسايدى.

تاقۋالىعىمەن اتى شىققان اتا يبن راباح بايلىق يەلەنۋگە مۇمكىندىگى بولا تۇرا, ۇستىنە 5 دەرحام تۇراتىن جالعىز كويلەك كيىپ ومىردەن وتكەن. ءىرى بايلار بۇل ادامدى وزىنە جاقىن تارتىپ, بىرگە جۇرۋگە اسا ىنتالى بولعان. بىراق اتا قاشىپ جولاماعان. بۇلاردىڭ ۇسىنىسىن قابىلداسام ولار ماعان دۇنيە-مال بەرەدى, ول مەنىڭ دىنىمە زيان دەيدى ەكەن.

حوراساندىق اتاقتى عالىم وسپان ءال-حوراسانيدىڭ ەستەلىگىندە بىلاي دەلىنەدى:

-مەنىڭ بالا كەزىم ەدى. اكەم ەكەۋمىز داماسكىگە ساپارلاپ كەلە جاتىپ, جولاي قارا ەسەك مىنگەن جۇپىنى سۇرىقسىز ادامعا جولىقتىق. مەن ونىڭ تۇرىنە قاراپ كۇلە باستادىم. اكەي, «بالام كۇلمە, بۇل كۇللى حيجازعا ايگىلى اتاقتى عۇلاما اتا يبن راباح» دەدى. ەكەۋى قۇشاقتاسىپ امانداستى. پاتشا سارايىنىڭ سىرتىنا كەلىپ ۇشەۋمىز جايعاسىپ وتىردىق.

ۇلكەن عالىمنىڭ كەلگەنى جايلى پاتشاعا حابار جەتىپ, ءبىزدى سارايعا الىپ كىردى. پاتشا عالىمنان «نەندەي بۇيىمتايىڭىز بار؟» دەپ سۇرادى. عالىم ءۇش ءوتىنىشىن ايتىپ بولىپ سوڭىندا: «ۋا, پاتشا ءسىز مىنانى ەسكەرگەيسىز, قازىر ءسىز مىنا قاپتاعان ۋازىرلەردىڭ القاۋىنا وتىرسىز, بارلىعى قولپاشتاۋدا, بىراق قيامەتتە بۇلاردان قايىر بولمايدى, تەك جالعىز ءوزىڭىز جاۋاپ بەرەسىز. وسىنى ۇمىت پا!». بۇل ءسوزدى ەستىگەن پاتشا ەڭكىلدەپ جىلاپتى.

جاقسى ىسىمەن كۇللى جاماعاتقا ۇلگى بولعان اتا يبن راباح ۇزاق ءومىر ءسۇرىپ, 100 جاسقا جەتىپ, وسى باياندى عۇمىرىندا 70 دۇركىن قاجىلىق جاساپ, ومىردەن وتكەن ەكەن.

 

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار