الەم • 03 مامىر, 2020

الەم حالىقتارى ءتىلىن تازالاپ جاتىر

687 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بىرەر ايدان بەرى قازاقتىڭ ءتىلى بوتەن تىلمەن بىلعانسا, ايىپپۇل سالۋ قاجەتتىلىگى ءبىزدىڭ ەلدە دە كوتەرىلىپ جاتىر. بۇعان دا شۇكىر  دەيمىز. ەندىگى تىلەك, ءتيىستى ورىندار وسى ماسەلە زاڭداستىرىلار كەزدە قالعىپ كەتپەۋىن تىلەيىك. سەبەبى الىس-جاقىن كورشىلەرىمىزدىڭ ءبارى انا ءتىلىن تازالاۋعا الدەقاشان كىرىسىپ كەتكەن.

الەم حالىقتارى ءتىلىن تازالاپ جاتىر

وسىدان بىرەر جىل بۇرىن  رەسەي زيالىلارى ء«تىلىمىز بوتەن سوزبەن بىلعانىپ بارا جاتىر» دەپ بيلىگىنە ناز ايتىپ, «ورىس سوزدەرىن شەت تىلىندەگى سوزدەرمەن الماستىرىپ جازاتىن جازۋشىلاردى, مۇعالىمدەردى جانە جۋرناليستەردى جازالايتىن, بولماسا ولارعا ايىپپۇل سالاتىن جاڭا زاڭ قابىلدايىق» دەپ ۇندەۋ تاستاعان بولاتىن.

رەسەيدىڭ مەملەكەتتىك دۋماسىنىڭ ورىس زيالىلارىنىڭ ايتقانىنا قۇلاق تۇرگەنى بەلگىلى بولدى.

دۋمانىڭ مادەنيەت جانە ءتىل كوميتەتى مەملەكەتتىك, قوعامدىق ورىنداردا ورىس ءتىلىن بۇزىپ سويلەيتىندەردىڭ, ورىس تىلىنە شەت ءتىلىن ارالاستىرا سويلەيتىندەردىڭ زاڭمەن جازالاۋ تۋرالى زاڭمەن بەكىتەتىنىن ايتىپ جاتىر.  بۇل شەشىمگە قۇلاق اسپاعاندارعا 2 مىڭنان 50 مىڭ رۋبلگە دەيىن ايىپپۇل سالىنادى.

مۇنداي شەشىم قابىلداۋعا نيەت تانىتقانداردىڭ العاشقىسى دا, سوڭعىسى دا ءبىز ەمەسپىز. فرانتسۋزدار وسىدان جەتى جىل بۇرىن انا تىلىندە اعىلشىندىق بوياۋدىڭ باسىم بولىپ بارا جاتقانىنا الاڭداپ, بۇعان زاڭمەن شەكتەۋ قويدى. رف بيلىگى وكىلدەرى الەمنىڭ بارلىق تىلدەرىن قۇرمەتتەيتىنىن, پۋشكين مەن تولستوي سويلەگەن ۇلى ورىس تىلىنە دەگەن قۇرمەتەتەرىنىڭ شەكسىز ەكەنىن ايتىپ جاتىر. سوندىقتان رەسەيلىكتەر قاسيەتتى ءتىلىنىڭ ەوز الدارىندا شۇبارلانىپ, قۇردىمعا كەتۋىنە جول بەرە المايمىز دەگەن نيەتىنە الەم تۇسىنىستىكپەن قاراپ وتىر.  

كورشى ەل بۇل شەشىمدى ورىنداۋدا ەۆوليۋتسيالىق جولدى تاڭداپ العان ءتارىزدى.   جانە دايىندىقپەن كەلدى بۇل شەشىمگە. سەبەبى وسىدان بەس-التى جىل بۇرىن رەسەي جەرىندەگى ەڭبەك ميگرانتتارىنان ورىس تىلىنەن ەمتيحان الۋ تۋرالى شەشىمدى زاڭداستىردى. جوباعا سايكەس, ميگرانت ورىس ءتىلىن ءبىلۋ دەڭگەيىن دالەلدەۋ ءۇشىن 1991 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە العان ورتا نەمەسە ارنايى ءبىلىمى جايلى اتتەستاتىن, جوعارى وقۋ ورنىن تامامداعانى جايلى ديپلومىن كورسەتۋى ءتيىس. ەگەر وسى ەكەۋىنىڭ ەشبىرى دە بولماسا, ورىس ءتىلى بويىنشا مەملەكەتتىك سىناقتان وتكەنى جايلى سەرتيفيكات ۇسىنۋى كەرەك.

جىل باسىندا وزبەكستاندا شەتەلدە جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن ميگرانتتاردى الدىن –الا دايىنداۋى كۋرستارى اشىلعانىن جازعانبىز. مىسالى, بارىپ جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن ميگرانت ورىس ءتىلىن, قىتايعا بارىپ جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىندەر قىتاي ءتىلىنىڭ الىپپەسىمەن ەلىندە تانىسۋى كەرەك.  

كورشى ەلگە قاراپ كوش تۇزەگەن اسا جاقسى قاسيەت ەمەس. بىراق كوكەيگە قوناتىنىن قاپەرگە الا جۇرگەن جاقسى. سەبەبى ءازىمباي عالي وسىعان دەيىن جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن كەزدە قازاقستانداعى ميگرانتتار ورىس ءتىلدى اۋديتوريانىڭ قاتارىن تولىقتىراتىنىن, بۇل انا ءتىلىمىزدىڭ قولدانىس اياسىن ودان سايىن شەكتەيتىنىن ايتقان. قازاقستاندا ورىس ءتىلدى اۋديتوريانىڭ انا تىلىمىزگە قىسىم جاساۋى قاۋىپتىڭ باسى.

وسى رەتتە قازاقستانعا كەلىپ جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن ميگرانتتاردى قازاق تىلىندە سويلەۋگە مىندەتتەيتىن باپتى بىزدە دە قولداناتىن كەز كەلگەن سياقتى. ابايشالاساق, «بوتەن تىلمەن بىلعانسا ءسوز اراسى, ول ادامنىڭ ءبىلىمسىز بەيشاراسى»  ەكەنىن قازاق ۇكىمەتىنە ۇعىناتىن كەز كەلىپ جەتتى...

كارانتيننەن وقشاۋلانعان الەم تەك تۋعان ەلىڭدە عانا, تۋعان شاڭىراعىڭدا عانا تىنىستاي الاتىنىڭدى كورسەتتى. الەم حالقى دەمىن دە انا تىلىمەن تىنىستاۋعا بەت الىپ جاتىر. قامسىز جۇرگەن ءبىز عانا...  

سوڭعى جاڭالىقتار