قالامى – قازاقتىڭ قالامى, التىن بولعان سوڭ عانا ەمەس, توقتاماعان سوڭ دا, جارقىراپ تۇرادى. توقىراعان اۆتوردىڭ قالامى توت باسقان جەزگە اينالادى, تەرەڭنەن ەلدىڭ ءىنجۋ-مارجانىن تەرگەن قالامگەردىڭ جاسار ەڭبەگى تەلەگەي تەڭىز.
ءبىرتۋار. جوسپارى – جۇزەگە اسىرعان جوبالارىنان دا – الدەقايدا كوپ. بىلەتىن ادام بەينەتقور. قاشان كورسەڭ دە, وي ۇستىندە, ۋايىم استىندا, جۇمىسقا جەگىلىپ, شارۋاعا كومىلىپ جۇرەدى.
ول قىر ءومىرىن جەتىك بىلەدى. قالا وركەنيەتىنەن, شاھاردىڭ جايلى تىرشىلىگىنەن شالعاي جاتقان اۋىل تۇرمىسىنا قانىق, ەل ءىشى ونەر كەنىشى ەكەنىنە بالا كەزىنەن كۋا بوپ وسكەن ازامات, الاش ونەرىنىڭ جاناشىرى.
ءومىرى – كىتاپ, ءان. ەڭ ءبىر وقىمىستىلار, سۇڭعىلا وقىرماندار قىستاۋ-جايلاۋدا تۇراتىن تاڭعاجايىپ كەز ەدى. ءسوز جوق, ەرلان تولەۋتاي – وندىققا تيگەن, ءساتتى ايتىلعان اقىن-جازۋشىنىڭ ءار ءسوزىن بۇكىل ەل بولىپ تالقىلايتىن, ادەبيەت, كوركەم ونەردىڭ باعى, باقىتى جانىپ, قۋانىشى تارقاماعان, رۋحانيات ءسان-سالتانات قۇرعان, كىتاپ تورگە وزىپ, تاققا وتىرعان عاجاپ ءداۋىردىڭ ءتول پەرزەنتى.
سوندىقتان, ونەردىڭ مۇڭى – عۇمىرى. قازاقتىڭ قايعىسى – زارى. بىراق, ەرلاننىڭ تامىرى تەرەڭدە جاتىر. كونە ساق-عۇن, تۇركى-قىپشاق, نوعاي-قازاق زامانى, كەيىنگى جۇزجىلدىقتار ەل ءۇشىن, جەر ءۇشىن جاعالاسقان ەسىل ەرلەردىڭ, قايران شەرىكتەردىڭ ەرلىك ىستەرى, جورىقتارى, كۇرەستەرى – ونىڭ دا جەكە باسىنىڭ تاريحى, ۇلتتىق ءارى تۇلعالىق سانا-سەزىمىنىڭ جادىنان وشپەيتىن بيوگرافياسى, رۋحاني تاجىريبەسىنىڭ شەجىرەسى. تۇمار حانىمنىڭ دا, ەدىل باتىردىڭ دا, كەرەي, جانىبەك, قاسىم, ەسىم, جاڭگىر, تاۋەكەل حانداردىڭ بار الاش جۇرتىنا قاتىسىنداي, ەرلان تولەۋتايعا دا قاتىسى بار. ەرلان تولەۋتاي – ەڭىرەپ وتكەن سول ەرلەردىڭ ءبىر-ءبىر بولشەگى.
ول – ەل تۇتاستىعىنىڭ جىرشىسى. ارقا اندەرىن تۇپكىلىكتى زەرتتەپ, تولىق اياقتاعان سوڭ, جەتىسۋ, سىر, تۇبەك, باتىس داستۇرىنە كوشپەكشى. احمەت جۇبانوۆتاردان كەيىن ءدال ەرەكەڭدەي (ەرلان تولەۋتاي) قازاق مۋزىكاسىن تەرەڭ زارتتەگەن ەشكىم جوق, احاڭ (اقسەلەۋ سەيدىمبەك) كۇي تاقىرىبىن كوبىرەك قاۋزادى, تالاسبەك اسەمقۇلوۆ دوسىمىز دا كۇي تابيعاتىن تانۋعا ۇمتىلدى. قايران, ۋاقىت, الدىمىزدا قارايىپ جول باستاپ كەلە جاتقان ەكى دانىشپان ەدى. ەكەۋى دە ەرتە قۇلادى.
ول – قالامى توسەلگەن كانىگى شەبەر جازۋشى. كوركەم اڭگىمە دە جازدى, دەرەكتى روماندارعا دا قالام تارتتى. جۇسىپبەك ەلەبەكوۆتەن قالعان اسىل مۇرا, التىن قازىنانى تۇبىنە شەيىن قوپاردى. ۇكىلى ىبىرايدى تانىتتى. باياناۋىل ونەرپازدارى سوڭىنان كەرەكۋ, كوكشەتاۋ, قارقارالى, اقمولا وڭىرلەرى الىپتارى جازىلۋى ءتيىس ەدى.
بىراق, كينوعا كەلىپ, ىزدەنىستەرىنەن ون جىلعا جۋىق ۋاقىت قول ءۇزىپ الدى, دەسەك تە كينەماتوگرافيادان قازاقتىڭ ءيىسىن بۇرقىراتتى. كادردان جۋسان, يزەن, توبىلعى جۇپارى اڭقىدى.
قازاق حاندىعى تۋرالى رۇستەم ابدىراشەۆتىڭ فيلمدەرىنىڭ ديالوگتارىن تۇگەل ەرلان تولەۋتاي جازدى. قىز-جىبەك كينوتۋىندىسىنا ءسوز جازعان اسقار سۇلەيمەنوۆ سياقتى.
قاسىم امانجولوۆ (ستسەناريست رەتىندە), ءمادي (رەجيسسەرى ءارى ستسەناريست رەتىندە), قاز داۋىستى قازىبەك بي (رەجيسسەرى ءارى ستسەناريست رەتىندە), تاتتىمبەت (ستسەناريست رەتىندە) فيلمدەرىن جاساۋعا قاتىستى.
ەڭبەگىن بۇلدامايتىن تۇلعا, بىراق, قوعام, مەملەكەت قورعاۋىنا, قامقورىنا الىنۋى ءتيىس ۇلتجاندى پەرزەنت.
ءوزى – ونەر.
ونەردىڭ كەيپىن, بەينەسىن, تۇلعاسىن كورگىڭىز كەلسە – ەرلان تولەۋتايدى كورىڭىز.
ءبىر ءوزى – الاش ەنتسيكلوپەدياسى. شەجىرە تاراتۋ بولسىن, قازاقتىڭ قوردالانعان قايعى-شەرى بولسىن, ەرلاننىڭ دايىندىعى, بىلىمپازدىعى, ىزدەنىستەرى شىندىعىن شەرتۋگە جەتەدى: ءاربىر رۋدىڭ قۇرامىن, تاريحىن, ءجۇرىپ وتكەن جولىن, اۋىس-ءتۇيىس كەزەڭىن, سالتىن, ءجون-جورالعىسىن, ادەت-عۇرپىن, سانا-سەزىمىن, اقىل-ويىن جاقسى بىلەدى, ۇلت جانە ۇلتتىق سانا ۇعىم-تۇسىنىگى بويىنشا قويىلاتىن بار ساۋالعا جاۋابى دايار.
ەرلان بىردە ءبىر تاماشا اڭگىمە جازدى. اتاۋى دا جاقسى: ء“يمانجۇسىپتىڭ ءانى”. كلاسسيكالىق سيۋجەت, باستاۋى دا, كۇرمەۋى دە – كلاسسيكالىق. ءتىلى جاتىق, ءسوز قورى مول, ءتىلى قۇنارلى, ويى قۋاتتى.
بۇل شىعارمانى بىرنەشە جىل ەشقانداي گازەت, جورنال باسپاي قويدى. جارىققا ءبىر شىعىپ قالار دەگەن ۇمىتپەن تالاي باسىلىمنىڭ تارتپالارىندا شاڭ باسىپ جاتتى. ءبىر جاريالانعانىندا, “ىقشامدالىپ, جال-قۇيرىعى كۇزەلىپ جارىق كوردى”.
اڭگىمە “وتارشىلداردان قورلىق كورگەن ءيمانجۇسىپتىڭ وزىندەي تالايسىز, باقسىز شىعارماعا” اينالدى.
“تاعدىرى تۋرا ءيمانجۇسىپتىڭ تورىارعىماعىنداي بولدى, – دەپ جازدى اۆتوردىڭ ءوزى, – باسپادان شىعاردا پىشاققا ىلىكتى. اتاعى الاتاۋداي اعالارىما ىشتەي رەنجىدىم دە, قويدىم. بىراق رەنجىگەننەن نە پايدا؟”
باستىسى, ۇلت الدىنداعى ءوز پارىزىنا ادال.
ول – قازاق ۇلتى ونەر-مادەنيەتىنىڭ قورعانى. ءبىرى دە بىرەگەيى. قايدا جۇرسە دە, ءداستۇردى قورعاپ شىرىلداپ جۇرەدى. ادەتتە, تەلەارنالاردا ءجۇرىپ جاتقان باعدارلامالاردان شوۋ-بيزنەستى جاقتاعان كوپ داۋىسقا قارسى ءبىر داۋىس كۇركىرەپ ەستىلەدى: ول – ەرلان تولەۋتايدىڭ قازاق ءۇشىن جان الىسىپ, جان بەرىسىپ جاتقان شاقتاعى جان داۋىسى.
اڭگىمەسى – ۇزاق. ۇمىتپاسام, وتىز بەتتەن اسادى. بۇل اڭگىمە – قازاقتىڭ ءداستۇرلى اڭگىمەسىنىڭ جاستار ۇيرەنۋى ءتيىس, ەلىكتەۋى ءتيىس, تۇپنۇسقا تۇرعىسىندا تانۋى ءتيىس ۇزدىك ۇلگىسى.
كىشى جانردا جازىلعان ۇلكەن تۋىندىدا اسا ءبىر سابىرلىلىق, بايسالدىلىق, بايىپتىلىق بار. كەڭ ساحارا, بەتپاق ءتۇز, سايىن دالا كوز الدىنا كەلەدى – ءدۇبىرى, سارىنى, دابىسى جاڭعىرىپ تۇرادى.
اسىعىس, ويلانباي-تولعانباي كەلتىرىلگەن ءسوز, سويلەم جوق. ءبارى ءوز ورنىندا, دايەكتى, دەرەكتى.
ءوزى دە, قالامى دا – شىنشىل. كەيدە, ەرلان تولەۋتاي اقيقاتتى سۇيگەن, ارقالاپ ورگە سۇيرەگەن اقيىق اقىن-جىراۋلار, اق سەمسەر سال-سەرىلەر عاسىرىنان اداسىپ, وتىرىكتى - شىنداي, شىندى - قۇداي ۇرعانداي سويلەيتىن جالتاق, جارامساق داۋىرگە ءوتىپ كەتكەندەي.
بوس ءسوز, بوس سويلەم كورمەيسىز. ءار جولى – كوڭىل ءبولىپ قاراپ, زەيىن قويىپ تىڭداپ, زەردە ساناعا وقىپ-توقىعان ىزدەنىستەرىنىڭ, زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەسى. بەينەتتىڭ ارقاسى. بەينەتپەن جازىلعان ءماتىننىڭ عۇمىرى دا ۇزاق.
ەرلان ەردىڭ قۇنىن, ەلدىڭ باعاسىن بىلەدى. ءان سالعاندا, اڭگىمە ايتقاندا ءبىر فالش جىبەرمەيدى, بۇكىل ءاندى, بار اڭگىمەنى, ادەتتە, ءبىر-اق فالش قۇرتادى. سوندىقتان, ەرلان سەرى – ارقاشان سەرگەك, ساق, ۇقىپتى.
شارۋاسىنا مىعىم, جۇكتەگەن مىندەتىنە جاۋاپكەر.
ەرلاننىڭ شىرقاپ سالعان الىپ انىندە عانا ەمەس, تولعاپ جازعان اڭگىمەسىندە دە مۋزىكا بار. ول – اننەن, ونەردەن, داستۇردەن جاراتىلعان تۇلعا.
ءار ءسوزى ءوز ورنىن تاۋىپ, ءماتىن ىشىندەگى كۇللى سويلەمى ءبىر-بىرىمەن وڭاي, جەڭىل ءتىل تابىسادى, قيىسادى, قيسىنداسادى, قابىسادى, استاسادى, جالعاسادى. ءبىر-بىرىنە مىنگەسىپ كەتپەيدى, رەت-رەتىمەن, كەزەك-كەزەگىمەن تۇرادى, ويتكەنى, ءتارتىپ دەگەنىمىزدىڭ ءوزى – مادەنيەت.
ول, ەگەر, قازاقتىڭ ەرلان تولەۋتايى بولىپ تۋماعاندا, الاشتىڭ زاتاەۆيچى بولىپ تۋار ەدى. ءبارىبىر, قازاق ونەرىنە كەلەرى انىق.
ماڭدايىنا جازعانى, پەشەنەسىنە بۇيىرعانى – كيىز تۋىرلىقتى قازاققا ۇزدىكسىز قىزمەت ەتۋ.
اڭگىمەگە ورالايىق. سيۋجەت جەلىسى بويىنشا – ءيمانجۇسىپتىڭ سايگ ۇلىگىمەن بايگە شاپقان, اسارىن اساعان, جاسارىن جاساعان اۋليە كوكىرەك ءبىر قارت اشتىق, كامپەسكە, اسىرا سىلتەۋشىلىك, قۋعىن-سۇرگىن, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك قىرعىن, ناۋبەت, سويقاندارعا قاراماي ءبىر ءانىن جادىندا ساقتاپ قالادى, قاريا ءولىم اۋزىندا جاتىپ, بەرتىندە عانا ۇمىتقان وسى ءاندى اۋىلعا كەزدەيسوق كەلە قالعان ءبىر ەلگەزەك, تانىمايتىن, ساناسىندا ساڭىلاۋى, كوكىرەگىندە كوزى بار جاس جىگىتكە تۇتاس جەتكىزۋگە تىرىسادى, بىراق, ءال جوق, ەسى كىرەسىلى-شىعاسىلى, تالپىنىپ, كۇش-قايراتىن جۇمساپ, ەسىنە ءبىر شۋماعىن عانا تۇسىرەدى.
بۇل – ءيمانجۇسىپتىڭ ەلدەن اۋىپ بارا جاتقاندا شىعارعان سوڭعى ءانى ەكەن. اڭگىمە اۋانى وتكەن عاسىردىڭ وتىزىنشى جىلدارى ءيمانجۇسىپتىڭ ەلدە بايگە شاپقان دۋماندى كۇندەرگە قاراي ويىسادى.
اۆتور بىلاي تولعايدى: ء“يمانجۇسىپ ءبىزدى وڭاشا الىپ شىقتى. ماعان ۇزاق سىناي قاراپ تۇردى. باعانادان بەرى قالىڭ جۇرتشىلىقتىڭ اراسىنان انىقتاپ كورە الماعان ەدىم. باجايلاپ قاراۋدىڭ ءساتى ەندى تۇسكەندەي. جاس شاماسى الپىستان مول اسىپ, جەتپىستى قۋسىرىپ قالعانىنا قاراماستان باياعىنىڭ باتىرىنداي ەڭسەلى, بيىك. الىپ بىتكەن سوم تۇلعاسىنىڭ ءبىتىمى ەرەكشە. اش ارىستان كەۋدەلى. كەڭ جازىق ماڭدايلى. قاسقىر قاباعىنىڭ استىنا شۇڭىرەكتەنە بىتكەن كوزدەرى كىسىگە تىك, شۇيىلە قاراعاندا وڭمەنىڭنەن ءوتىپ كەتەدى ەكەن. تىك قىر مۇرىندى. شالعىسى شيراتىلعان مۇرتىنا اق كىرىپ, ۇزىنشا سەلدىر ساقالى بۋرىل تارتا باستاعان. ۇستىنە جەڭىل شاپان, تىك جاعا, زەرلى اق كويلەك كيىپتى. باسىندا پۇشپاق تاقيا. بەلىنە كۇمىس كىسەلى جالپاق قايىس بەلبەۋ تارتقان. اياعىندا قيسىق تابان امىرقان ەتىك. قولىندا سەگىز تۇتام سەرى قامشىسى. جانىنداعىسى بويى وزىنە جەتەقابىل جىگىت بالاسى داۋلەتحان بولىپ شىقتى. جاسى وتىزداردىڭ شاماسىندا. اكەسىنە قاتتى ۇقساعانىمەن, ءوڭى قارا-قوڭىر. ەشتەڭەمەن ءىسى جوقتاي, تومسىرايعان كۇيى ەكى كوزىن ءبىر نۇكتەدەن ايىرماي, شەتتە ءۇن-ءتۇنسىز تۇر. ءاۋ باستان سوزگە جوق ادام ءتارىزدى.
– بالاڭىزدىڭ سۇيەگى تىم ۇساق ەكەن. تۇرىنە قاراساڭ توعىزعا دا تولماعان سياقتى. ۇزاق شابىستا تاقىمى تالىپ, قۇلاپ قالىپ جازىم بولىپ جۇرمەي مە, – دەپ قاۋىپ بىلدىرە سويلەگەن ءيمانجۇسىپ – بۇرىن بايگەگە شاۋىپ پا ەڭ؟ – دەپ, ماعان جىلىۇشىراي قارادى.
– ءيا, – دەپ باسىمدى يزەگەنشە بولعان جوق, جاماعايىن تۋىسىم جالما جان:
– و نە دەگەنىڭىز, يمەكە!؟ وسى وڭىردەگى ءوتىپ جاتقان تالاي بايگەنىڭ الدىن بەرمەي جۇرگەن بالا بۇل. كەلىستى ات بولسا بولدى, يمەكە. بابى كەلىسكەن تالاي جۇيرىكتىڭ باعىن جاندىردى بۇ جىگىت. قارالدىسى كىشكەنتاي ەندى. كوزىن اشقالى كورىپ كەلە جاتقانى جەتىمدىك بولعان سوڭ, قايتسىن ەندى, كوككە جارىماعان كوپەي قوزىداي قورتىق بوپ قالدى. ەشتەڭە ەتپەيدى. قايتا قىسىلىپ وسكەندەردەن ەر جەتە كەلە مىقتى جىگىت شىعادى دەۋشى ەدى, ۇلكەندەر. ايتپەسە, جاسى بيىل ون تورتكە شىعادى. مەنەن باسقا ەشكىمى جوق بەيشارا بالانىڭ. وسىلاي الا جازداي اس پەن تويعا الىپ ءجۇرىپ بايگەگە شاپتىرام. ءسويتىپ نەسىبەسىن ايىرتامىن ەلدەن. باسقا امالىم جوق. قوي باقتىرىپ, كوتەن جەگىزەتىن بايلاردىڭ جايىن ءوزىڭىز بىلەسىز... نە بولعانىن... ال ەندى, تاقىمى تالادى دەپ قورىقپاڭىز. ناعىز جەل تاقىم, ءسىرى سيراقتىڭ ءوزى. تەك تارالعىسىن شاقتاپ تارتىپ بەرسەڭىز بولدى, يمەكە”.
قۇيما قۇلاق اسىل اۋەنگە جەتە الماسا دا, قايران ءيمانجۇسىپتىڭ مۇڭ-زارىن جادىنا توقىپ, ساناسىنا قۇيىپ الادى.
ەل قازىناسىن جۇرەگىندە ساقتاپ كەلگەن قايران بابا ەكى-ءۇش اپتادان سوڭ, ەلەڭ-الاڭ مەزگىل, تاڭ اتا, ءدام-تۇزى تاۋسىلىپ, جۇرتىمەن قوش ايتىسىپ, دۇنيە سالعان ەكەن.
ول اسا ماعىنالى ءومىر كەشتى. ۇلى ءيمانجۇسىپتىڭ ابىلاي حاندى جوقتاپ, كەنەكەمدى ىزدەگەن, بودانداعى حالقىنىڭ بوستاندىعىن اڭساعان اسىل اندەرىنىڭ ءبىرىن ۇرپاعىنا امان-ەسەن تاپسىرا الماسا دا, اسىلدىڭ سوڭعى كۇندەرى تۋرالى باعا جەتپەس ەستەلىك ايتىپ كەتتى.
ەل اماناتىنا دەگەن بۇدان اسقان ادالدىق, ۇلت كەلەشەگىن ويلاعان تۇلعا ءۇشىن ودان ارتىق باسقا قانداي ارمان-مۇرات بار. كەشكى الاگەۋىمنەن باستالىپ, ءتۇن جالعاسىپ, تاڭعى الاگەۋىمدە اياقتالعان, جەر موينى قاشىق اۋىلداعى, قىر استىندا دۇركىرەپ وتكەن ءدۇبىرلى توي دا, قىزىق-دۋمان دا ءوز مارەسىنە جەتتى.
اياقاستىنان, كەزدەيسوق اسىل قازىنا ۇستىنەن تۇسكەن اۆتور كونەكوز قاريامەن جولىققان ءساتىن, ءماندى سۇحباتىن, تاماشا اڭگىمەسىن قالاي تىڭداعانىن شەبەر بەينەلەيدى. ساۋىقشىل جۇرت تويدا كۇلكى-قالجىڭ ايتىپ, ءبىر-ءبىرىن قاعىتىپ, ءسۇرىندىرىپ, كەكەتىپ-مۇقاتىپ, جارقىراپ, داۋرىعىپ وتىرعاندا, جاس جىگىت پەن قاريا اقساقال ءيمانجۇسىپ تاعدىرىن كەشىپ, داۋىستارى جارىقشاقتانىپ, تارعىلدانىپ, ەكى كوزىنە جاس الادى.
اڭگىمەنىڭ ۇزىن-ىرعاسى وسى. جورعانىڭ ءجۇرىسى ءتارىزدى. سوڭىنا تەز جەتەسىڭ. جالپى, ەرلاننىڭ جازعاندارى مودەرنيستىك ءادىس-تاسىلدەرسىز-اق جاقسى وقىلادى. جازۋىندا ءمىن جوق, ايتقانىندا كەم جوق.
ول – تابيعاتىنان جازۋشى. تۋما تالانت.
مەنىڭ ويىمشا, ء“يمانجۇسىپتىڭ ءانى” – ءسوز جوق, قازاق ادەبيەتىنىڭ تابىسى. اۆتوردىڭ الاش ونەرىنە قوسقان كوپ ۇلەسىنىڭ ءبىرى.
بۇل اڭگىمەنى قازاقتىڭ كلاسسيكالىق اڭگىمەسى تۇرعىسىندا باعالايمىن: “تورىارعىماق بايگەدەن قارا ءۇزىپ كەلەدى. ەندى شامالى ساتتە كومبەدەن ۇرانداپ وتەم. اپىرماي, باعانا سۇراپ السامشى. مارەدەن وتەردە كىم دەپ ۇراندايمىن؟ سوعان دا باس اۋىرتىپ... ء“يمانجۇسىپ, ءيمانجۇسىپ باتىر!” دەپ قيقۋلاپ وتە شىقپايمىن با؟ سانسىز ويلار جان-جاقتان قاۋمالاپ, الۋان-الۋان سەزىمدەر سانامدى شاباقتاعان سورلى باسىم ارتىما بۇرىلىپ, سوڭىمداعى اتتارعا اقىرى رەت قاراعىم كەلىپ كەتتى. تورىارعىماق سامعاي شاۋىپ كەلە جاتتى. قاراقشىعا دەيىن ءبىر-ەكى شاقىرىمداي عانا جەر قالىپ ەدى. وڭ اياعىمدى تارالعىعا شىرەي, ءبىر قولىممەن ەردىڭ الدىڭعى قاسىنان ۇستاپ, ەردىڭ وڭ قاپتالىنا قاراي ءسال جانتايا, سول قولىمدى ەردىڭ ارتقى قاسىنا تىرەي تايانىش ەتىپ, ارتىما بۇرىلىپ قاراي بەرگەنىم سول ەدى... ج ۇلىن ۇزەردەي جۇلقىپ جىبەرگەن سۇمدىق سوققى الدىمەن ەردىڭ الدىڭعى قاسىنا اپارىپ ۇردى دا, ات ۇستىنەن تىماقشا ۇشىردى. سول ۇشقاننان ەسىك پەن توردەي جەرگە بارىپ بۇرق ەتە قالعان باسىم الدەنەشە رەت دومالاپ كەتتىم. جالما-جان اتىپ تۇرىپ, اتقا قاراي جۇگىردىم. بىراق اياعى قۇرعىر ەركىمە باعىنباي ءبىر اياعىم ەكىنشى اياعىما شالىنىپ قۇلاپ ءتۇستىم. ءبىر تۇرىپ, ءبىر قۇلاپ قايتا ۇمتىلدىم. زەڭىپ قالعان باسىمدى مىڭ سان ينەلەر شاباقتاپ, قوس قۇلاعىم زىڭىلداپ, تۇك ەستي الار ەمەسپىن. كوز الدىمدى جاپقان قىزىل مۇنار ەشتەڭە كورسەتەر ەمەس. قۇلاعىمدا تورىارعىماقتىڭ شىڭعىرعان داۋىسى قالىپ قويعانداي. ەسىم اۋىپ قالعاندىقتان با, ەشنارسە انىق اڭعارا الار ەمەسپىن. تالتىرەكتەي جۇگىرىپ كەلىپ, تورىارعىماقتىڭ موينىنان قۇشاقتاي العانىمدى بىلەم. جانۋار باسىن سوعىپ جاتىر ەكەن. الدىڭعى وڭ اياعى جىلىنشىك تۇستان ءۇزىلىپ كەتىپتى. ءسال كەيىندە اتتىڭ اياعى كىرىپ كەتكەن سارىشۇناقتىڭ ەسكى ءىنى وپىرايىپ جاتىر. بولعان سۇمدىققا كوزىم جەتكەندىكتەن بە, باقىرىپ جىلاپ جىبەردىم.
قولدان كەلەر باسقا دارمەن جوق اتتىڭ باسىن قۇشاقتاپ الىپ, ەڭىرەپ جىلاي بەردىم. سالدەن كەيىن قالعان اتتار قاسىمىزدان وتە باستادى. تاپ مەنى تابالاعانداي تۋرا بۇعالىق تاستار جەردەن قيقۋلاپ وتە شىعۋدا”.
بايگە يگى جاقسىلاردىڭ ۇيعارىمى, جيىلعان قالىڭ ەلدىڭ قولداۋى, ءوڭىردىڭ ىعايى مەن سىعايىنىڭ ءادىل شەشىمى بويىنشا ءيمانجۇسىپ اتىنا بەرىلەدى.
كەيىن, ونەر تۋرالى كوپ اڭگىمە ايتىلاتىن قوناقتىڭ بىرىندە, داستارقان باسىندا مەن ەرلان تولەۋتايدان سۇرادىم:
– بۇل تۋىندى قيالدان تۋعان كوركەم شىعارماعا مۇلدەم ۇقسامايدى, دەتالدارى تىم انىق, اتموسفەراسى تىم ءدال, سول جاس جىگىت ءوزىڭ ەمەس پە؟
– ءوزىم, – دەدى ول, – حالىق اتىنان ءيمانجۇسىپتىڭ رۋحىنا تاعزىم!
– ۇستىنەن ءبىر قاراپ, پوۆەستكە اينالدىرىپ كورسەك قايتەدى, سۇرانىپ تۇر...
– الدىمدا كوپ جۇمىس بار, موينىمدا مىندەت كوپ, باسقا ارىستار جايلى دا جازۋىم كەرەك, ەندى بۇل تاقىرىپقا ورالا المايتىن سياقتىمىن, – دەدى اۆتور.
قايران, ءيمانجۇسىپ, قازاقتىڭ سايىپقىرانى, ەسىمىڭ ەل ەسىندە, الاش تىرىدە رۋحىڭ دا ماڭگى, ءانىڭدى ەستىپ, قولىمىزعا كوسەم نايزا, استىمىزعا جورىققا مىنەتىن ك ۇلىك سۇرايمىز!
كۇيگەنجارعا اۋىلىم قونا المايدى,
كەرى كەتكەن تىرلىگىم وڭا المايدى.
قىرىق مىڭ قاتىن قىپشاقتان ۇل تۋسا دا,
ءبىرى دە ءيمانجۇسىپ بولا المايدى, اح-اۋ-ەي...
ديدار امانتاي
