ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىندا مارقاكول مەملەكەتتىك تابيعي قورىعىندا قىسقى اڭ-قۇس ساناعى جۇرگىزىلدى. ناۋرىز كوكتەمنىڭ ايى سانالعانىمەن التايدا بۇل مەزگىلدە قار كوبەسى سوگىلە قويمايدى.
اق ۇلپانىڭ قالىڭدىعى قورىقتىڭ كەيبىر اۋماقتارىندا ءبىر مەتردەن اسىپ, ەكى مەترگە, اياز 40 گرادۋسقا جەتىپ جىعىلىپتى.
تابيعات جاناشىرلارى وسىعان قاراماستان الدىن الا جوسپارلانعان ساناق جۇمىستارىن توقتاتپايدى.
«قىسقى ساناق اقپان جانە ناۋرىز ايلارىندا نەگىزىنەن مارقاكول كولىنىڭ ماڭىندا جۇرگىزىلدى.
بۇل مەزگىلدە كەيبىر اڭدار ۋاقىتشا قار از تۇسەتىن اۋماقتارعا كەتىپ قالادى. تۇياقتىلار قارا قابا, اراسان قابا وزەندەرىنىڭ تومەنگى اعىستارى مەن شاناعاتى جازىعىندا بولادى. ءبىز ول جاقتا مارال, بۇلان مەن ءسىبىر ەلىكتەرىنىڭ تولدەرىن ورگىزە باستاعانىن بايقادىق. سول سەبەپتى قىس كەزىندە كول ماڭىندا ولاردىڭ ەركەگى عانا قالادى, نەگىزىنەن ازۋتاۋ جوتاسىندا جۇرەدى. ال قىس كەزىندە تۇياقتىلار قايدا بولسا, جىرتقىشتار دا سوندا. قورىق اۋماعىندا قىس باسىندا قاسقىر كوپ بولادى. قار قالىڭدايتىن جەلتوقسان ايىندا ولار توپ-توبىمەن شاناعاتى قازانشۇڭقىرىنىڭ تومەنگى جاعىنا كەتەدى دە, ناۋرىزدىڭ سوڭىندا قايتا كەلەدى.
ادەتتە سىلەۋسىن دە كۇزدىڭ سوڭعى ايلارىندا قارا قابا, اراسان قابا وزەندەرىنىڭ تومەنگى اعىستارىنا تۇسەدى دە, پارك اۋماعىنا كوكجالدارمەن بىردەي ۋاقىتتا ورالادى. بيىلعى قىسقى ساناق ماۋسىمىندا مارقاكول كولىنىڭ جاعاسىندا قۇنۋ, بۇلعىن, كۇزەن, اسىرەسە قويانداردىڭ سانىنىڭ كوبەيگەنى بايقالدى.
تۇتاسا وسكەن شىرشالى اۋماقتاردى مەكەن ەتەتىن قۇنۋلار سوڭعى جىلدارى كوپ كەزدەسپەي كەتىپ ەدى, وسى جولى ولاردىڭ ىزدەرىن كورىپ, سانىنىڭ ارتقانىن اڭعاردىق. ال قارا كۇزەندەر بيىلعى ماۋسىمدا ءوزىنىڭ تىرشىلىك ەتۋ اياسىن كەڭەيتىپ, كول جاعالاۋىنا جاقىنداپتى. قالجىر وزەنىنىڭ تومەنگى اعىستارىن مەكەندەيتىن كامشاتتى وتكەن جىلى ورتا (جەرگىلىكتى جۇرت 71 كۆارتال اتايدى) وزەنىنىڭ جاعاسىنان كوردىك. قورىتا ايتقاندا, ساناق بارىسىنداعى دەرەكتەر بۇلعىننىڭ, تۇلكىنىڭ, سىلەۋسىننىڭ جانە قۇنۋدىڭ سانىنىڭ كوبەيگەنىن كورسەتتى. بۇل ءوز كەزەگىندە كول جاعاسىنداعى قايىڭ, شىرشا جانە بالقاراعاي اعاشتارىندا جۇرەتىن قۇستاردىڭ كەيبىر ءتۇرىنىڭ, اسىرەسە, ءشىل, كەكىلىك, بۇلدىرىق پەن شىرشا تورعايدىڭ سانىنا اسەر ەتەتىنىن دە ەستەن شىعارماعان ءجون. ءسوز ورايى كەلگەندە ايتا كەتەيىن, بۇل جاققا قار قالىڭ تۇسەتىندىكتەن ءارى ەلدى مەكەندەردەن شالعايدا ورنالاسقاندىقتان براكونەرلەر مۇلدە كەلمەيدى دەۋگە بولادى» دەيدى قورىقتىڭ ەكولوگ-ينسپەكتورى ەلدار بايىرقانوۆ.
ەلىمىزدەگى ەڭ اسەم جەرلەردىڭ ءبىرى مارقاكولدەگى اڭ-قۇستاردىڭ سانى دا كەيبىر وقىرماندارىمىزدى قىزىقتىراتىنى انىق.
سوڭعى ساناق دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, قورىق اۋماعىندا 50 بۇلان, 39 بۇعى-مارال, 35 ءسىبىر ەلىگى, 44 قاسقىر, 59 تۇلكى, 32 قۇنۋ, 40 سىلەۋسىن, 800 اق قويان, 119 امەريكا كۇزەنى, 125 اققالاق, 96 اق كىس, 150 بۇلعىن, 174 ءتيىن, 27 كامشات, 70 كۇزەن, 89 سارعىش كۇزەن, 173 ءشىل, 94 قۇر, 460 بۇلدىرىق, 203 اق كەكىلىك بار. قورىق ۇسىنعان سوڭعى ءتورت جىلدىڭ كەستەسىنە قاراپ, بۇل اڭ-قۇستاردىڭ ىشىندە بۇعى-مارال, ءسىبىر ەلىگى, اققالاق, ءتيىن, سارعىش كۇزەن, ءشىل مەن بۇلدىرىق سانى بىرتىندەپ ازايىپ بارا جاتقانىن دا اڭعاردىق.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كۇرشىم اۋدانى
سۋرەتتەردى ۇسىنعان – قورىقتىڭ ەكولوگى عابدۋل ماۋىتقانوۆ
سايتتاعى نەگىزگى سۋرەتتى تۇسىرگەن - مەرەي قايناروۆ
