17 قىركۇيەك, 2013

ءومىرى ونەگەلى تۇلعا ەدى نەمەسە وتەگەن سەيىتوۆ تۋرالى تولعانىستار

1353 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستان پروكۋراتۋراسىنىڭ تاريحىندا ەسىمى التىن ارىپپەن جازىلعان تۇلعانىڭ ءبىرى – وتەگەن سەيىت ۇلى سەيىتوۆ. ول حالقىمىز ءۇشىن ەڭ قيىن كەزەڭدە دۇنيەگە كەلىپ, تاعدىردىڭ ماڭدايىنا جازعان تاۋقىمەتىنە مويىماي, ورلىكتىڭ, ەرلىكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتە بىلگەن قايراتكەر ەدى. وتەگەن سەيىت ۇلى ون سەگىز جىل بويى قازاق كسر پروكۋرورى قىزمەتىن اتقارىپ, قاراپايىمدى­لىعى مەن كىسىلىگىن اسقاقتاتىپ, كوپتىڭ قۇرمەتىنە بولەندى, باتاسىن الدى. ءسوزىمىزدىڭ راستىعىن ناقتى دالەلدەرمەن دايەكتەپ, «بۇگىنگى پروكۋرور قانداي بولۋ كەرەك؟» دەگەن سۇراققا وتەگەن سەيىتوۆ ءومىرى مەن تاعىلىمى ارقىلى جاۋاپ بەرۋگە بولاتىن ءتارىزدى.

قازاقستان پروكۋراتۋراسىنىڭ تاريحىندا ەسىمى التىن ارىپپەن جازىلعان تۇلعانىڭ ءبىرى – وتەگەن سەيىت ۇلى سەيىتوۆ. ول حالقىمىز ءۇشىن ەڭ قيىن كەزەڭدە دۇنيەگە كەلىپ, تاعدىردىڭ ماڭدايىنا جازعان تاۋقىمەتىنە مويىماي, ورلىكتىڭ, ەرلىكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتە بىلگەن قايراتكەر ەدى. وتەگەن سەيىت ۇلى ون سەگىز جىل بويى قازاق كسر پروكۋرورى قىزمەتىن اتقارىپ, قاراپايىمدى­لىعى مەن كىسىلىگىن اسقاقتاتىپ, كوپتىڭ قۇرمەتىنە بولەندى, باتاسىن الدى. ءسوزىمىزدىڭ راستىعىن ناقتى دالەلدەرمەن دايەكتەپ, «بۇگىنگى پروكۋرور قانداي بولۋ كەرەك؟» دەگەن سۇراققا وتەگەن سەيىتوۆ ءومىرى مەن تاعىلىمى ارقىلى جاۋاپ بەرۋگە بولاتىن ءتارىزدى.

ادام تاعدىرى ارقيلى قالىپتاسادى. بالالىق شاعى اشتىق جىلدارىمەن تۇس­پا-تۇس كەلىپ, اناسىنان ەرتە ايىرىل­­­عان, جەتىمدىكتىڭ زاردابىن اياۋسىز تارت­قان وتەگەن سەيىت ۇلىنىڭ: «كەيدە وڭا­شا قال­­عانىمدا ءارتۇرلى سەبەپتەرمەن ءومى­رىم­نىڭ تالاي-تالاي بەلەستەرىن شىم-شىم­­داپ ەسكە الامىن. ءومىر بولعان سوڭ جاق­سىلىعى دا, جامانشىلىعى دا ارالاس. نە دە بولسا, بۇل مەنىڭ ءومىرىم, وتكەن سوق­پاق­تارىم. وتىزىنشى جىلدارداعى جە­تىم كوڭىل, اشتىقپەن وتكەن بالالىق, ونان بەرىرەكتەگى يىعىمىزعا ءبۇتىن كيىم ىلە الماي جۇرگەن قايران بوزبالالىق, وق پەن وتتىڭ اراسىنداعى جانكەشتى ماي­دان, شىبىن جاننىڭ ساۋلىعى مەن بەي­بىت كۇندەردىڭ قىزىعى, بالاڭ ماحاببات, قىزمەت, تۇرمىس سەرگەلدەڭى, پەرزەنت قى­زى­عى, رەسپۋبليكالىق دارەجەدەگى قىزمەت­كە كوتەرىلۋىم – ەگەر وسى جولدىڭ بار­لى­عىن ءوزىم بار بولمىسىممەن سەزىنىپ ءوت­پە­­سەم ادام سەنبەستەي. بۇل – تاعدىر, بۇل – ءومىر», دەگەن سوزدەرىندە ءبىر ادامنىڭ تۇ­­تاس عۇ­مى­رى ءبىر ءداننىڭ قاۋىزىنا سىيىپ كەتكەندەي.

وتەگەن سەيىتوۆتىڭ ومىرلىك ماقساتى زاڭدىلىقتى ساقتاۋ, قىلمىس اتاۋلىمەن كۇرەسىپ, ازاماتتاردىڭ قۇقىعى مەن مۇددەسىن قورعاۋ بولاتىن. ول 1966 جىلدىڭ 28 ناۋرى­زىن­دا كسرو باس پروكۋرورىنىڭ بۇيرى­عى­مەن قازاق كسر پروكۋرورى بولىپ تاعا­يىندالدى. رەسپۋبليكا پروكۋرورى بولىپ تۇرعان شاعىندا ەلدەگى ءار وقيعاعا جەكە ءمان بەرىپ, نازارىنان تىس قالدىرماۋعا تىرىستى. اسىرەسە, شىمكەنت قالاسىندا بولعان وقيعا تۋرالى بايانداعان ەستەلىگىنەن «ۇشقىننان جالىن قاۋلايدى» دەپ بۇزاقىنىڭ قولىنان جاراقات الىپ, قازا تاپقان ادامنىڭ ءولىمىن قالا ميليتسياسىنان كورىپ, كوتە­رىلگەن حالىقتىڭ نارازىلىعى تۋرالى جان-جاقتى بايانداپ بەرگەن. كوشەدە سوق­قىدان ەسىنەن تانىپ, قۇلاپ قالعان ازامات ميليتسيا بولىمشەسىنە جەتكىزىلگەندە كوز جۇمادى. كىم ەكەنىن انىقتاعان ساتتە اۆتوبازا قىزمەتكەرى ەكەنى بەلگىلى بولادى. اقپاراتتى انىق بىلمەگەن مارقۇمنىڭ ارىپتەستەرى, قالانىڭ كولىك جۇرگىزۋشىلەرى وتقا ماي قۇيۋشى بۇزىقتاردىڭ سوزىنە ىلەسىپ, قالا ورتالىعىندا ماشينالاردى ءبىر جەرگە تىرەپ قويىپ, كولىكتەردىڭ جۇرۋىنە مۇمكىندىك بەرمەدى. قولدارىنا بەنزين تولعان قۇتىلاردى الىپ, وبلىس­تىق جانە قالالىق ىشكى ىستەر باسقار­ماسىنىڭ عيماراتتارىن ورتەپ جىبەر­گەن. اباقتىنى قورشاپ الىپ, ونى دا ورتەمەكشى بولعان ساتتە ميليتسيا قىز­مەت­كەرلەرى جانقيارلىق ەرلىك كورسە­تىپ, تۇرمەنىڭ تۇگەلدەي ورتەنۋىنە جول بەر­مەدى. شۇعىل تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ كىنا­لىلەر انىقتالدى. بىراق مۇنداي اران­­­دا­تۋشىلاردىڭ لاڭىنان قانشاما ادام قۇربان بولىپ قانشاما ادام تاعدىرى ورنى تولماس وكىنىشكە ۇشىرادى. مۇنى جىلدار وتكەن سوڭ دا ۇمىتا الما­عان وتەگەن سەيىت ۇلى وقيعانى بايانداۋ ارقى­لى, مۇنداي وقيعالاردىڭ قايتا­لان­­­باۋى ءۇشىن حالىقتىڭ شىنايى اقپا­رات­تى ءبىلۋىنىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەر­تەدى. ارينە, كىنا ەكى ادام اراسىن­داعى جانجالدان تۋىنداعانىن, ميليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ تەك كوشەدە جارا­قات العان جانعا كومەك كورسەتكەنىن ءبىل­گەندە, جاپپاي تارتىپسىزدىك ورىن الماس ەدى. ارادا قانشاما جىلدار وتسە دە الگى كەلەڭسىز جايتتى كۇرسىنىسپەن ەسىنە تۇسىرگەن ازاماتتىڭ ءوز حالقىنا جانا­شىر­لىعى انىق بايقالادى.

وتەگەن سەيىتوۆتىڭ ءومىردىڭ تالاي قيىندىعىن ءوز باسىنان وتكەرە وتىرىپ جيناقتاعان تاجىريبەسى بۇگىنگى تاڭدا وسى سالادا قىزمەت اتقارىپ جۇرگەندەرگە ساباق بولارى ءسوزسىز.

ونىڭ وسى لاۋازىمدا وتىرعان شا­عىندا الماتىدا ادام جانى تۇرشىگەتىن وقيعا ورىن الدى. قالا حالقىن شۋلاتقان بۇل جاعداي د. دەگەن قىلمىسكەردىڭ ءىس-ارەكەتىنە قاتىستى ەدى. جازىقسىز ءۇش قىزدىڭ قانىن موينىنا جۇكتەپ, جيىرما جەتى قىزدى زورل

سوڭعى جاڭالىقتار